Legering
Ook bekend als: Metaallegering, Legeringsmetaal
Een legering is een mengsel van een hoofdmetaal met een of meer toevoegmetalen (legeringsmetalen), waardoor het gericht andere fysische of chemische eigenschappen krijgt.
Bevalt wat u hier ziet en leest?
We leggen ons hart en ziel in het snel, proper en gratis houden van preciousmetalprices.com — geen betaalmuren, geen rommel, enkel betrouwbare feiten en livekoersen. Als het je van pas komt, is de fijnste manier om merci te zeggen het gewoon door te vertellen. Elke keer dat je het deelt, laat je een medebelegger ons ontdekken en houd je het project mee in leven. 💛
Bevalt wat u hier ziet en leest?
We leggen ons hart en ziel in het snel, proper en gratis houden van preciousmetalprices.com — geen betaalmuren, geen rommel, enkel betrouwbare feiten en livekoersen. Als het je van pas komt, is de fijnste manier om merci te zeggen het gewoon door te vertellen. Elke keer dat je het deelt, laat je een medebelegger ons ontdekken en houd je het project mee in leven. 💛
Van een legering spreekt men zodra minstens twee metalen tot één materiaal worden versmolten. Bij edelmetalen vormt het basismetaal – goud, zilver, platina of palladium – altijd het grootste aandeel; de toevoegmetalen sturen de kleur, de hardheid, de verwerkbaarheid en de weerstand tegen corrosie. Het fijngehalte drukt uit welk deel van het totaalgewicht uit zuiver edelmetaal bestaat – in duizendsten (promille) of in karaat.
Waarom edelmetaal legeren?
Zuiver goud (999,9 ‰) is zo zacht dat het voor sieraden nauwelijks bruikbaar is. Door te legeren bereikt men verschillende doelen tegelijk:
- meer hardheid en slijtvastheid (belangrijk voor ringen en armbanden)
- een gestuurde kleur – koper geeft roodgoud, palladium of nikkel geeft witgoud
- een aangepast smeltpunt (van belang in de gieterij)
- een lagere kostprijs – minder edelmetaal betekent een lagere materiaalwaarde
Gangbare goudlegeringen
| Aanduiding | Fijngehalte | Karaat | Typische toevoegmetalen |
|---|---|---|---|
| Fijngoud | 999 ‰ | 24 kt | – |
| 916 goud | 916 ‰ | 22 kt | Koper |
| 750 goud | 750 ‰ | 18 kt | Cu, Ag, Pd, Ni |
| 585 goud | 585 ‰ | 14 kt | Cu, Ag, Zn |
| 375 goud | 375 ‰ | 9 kt | Cu, Ag, Zn |
| 333 goud | 333 ‰ | 8 kt | Cu, Ag, Zn |
Zilverlegeringen
Ook zilver komt bijna nooit puur voor. Het bekendste voorbeeld is sterlingzilver: 925 ‰ zilver met 75 ‰ koper, een norm die sinds de middeleeuwen voor munten en bestek geldt. Andere veelvoorkomende fijngehalten zijn:
- 835 zilver – klassiek bestekzilver
- 800 zilver – vaak in ouder munt- en tafelzilver
- 958 zilver (Britannia) – zeer zuiver zilver, vooral voor Britse munten
De materiaalwaarde berekenen
De smeltwaarde van een legering vertrekt van het fijngewicht:
Fijngewicht = ruwgewicht × (fijngehalte ÷ 1000)
Smeltwaarde = fijngewicht × actuele spotprijs per gram
Met de smeltwaardecalculator bepaalt u die waarde in enkele tellen voor goud, zilver en andere metalen; de goudcalculator verrekent het ingevoerde fijngehalte automatisch. Houd er wel rekening mee dat de smeltwaarde de zuivere materiaalwaarde is – niet noodzakelijk de prijs die u bij verkoop ontvangt.
Witgoud – een categorie apart
Witgoud is een goudlegering die door toevoeging van palladium of nikkel een zilverachtige kleur aanneemt. Omdat de gele ondertoon vaak blijft doorschemeren, worden witgouden stukken meestal gerhodineerd: een dun laagje rhodium geeft ze hun karakteristieke hoogglans. Die laag slijt met de tijd en moet af en toe worden vernieuwd.
Legeringen herkennen en controleren
De fijngehaltestempel op sieraden verraadt de samenstelling. In heel de EU – ook in België – gebeurt de opgave in duizendsten (bijv. „585" voor 14-karaats goud). De röntgenfluorescentieanalyse (RFA) laat toe de samenstelling nauwkeurig en zonder beschadiging te bepalen – erg handig bij de inkoop van oud goud.
Fiscaal is het onderscheid tussen edelmetaal en legering relevant. In België is beleggingsgoud vrijgesteld van btw (artikel 44bis WBTW), maar dat geldt niet voor gelegeerd goud met een fijngehalte onder de wettelijke drempels of voor sieraden. Zilverlegeringen vallen sowieso onder het standaard btw-tarief van 21 %.
Let op: dit is geen belasting- of beleggingsadvies.
Kort samengevat
Legeringen maken edelmetalen pas echt bruikbaar in de praktijk: ze bepalen kleur, hardheid en verwerkbaarheid, terwijl het fijngehalte het werkelijke edelmetaalgehalte – en dus de substantiewaarde – bindend vastlegt. Bij aan- of verkoop van sieraden en baren loont het altijd om even naar de stempel en de promilleopgave te kijken.