Röntgenfluorescentieanalyse (RFA)
Ook bekend als: RFA, XRF, Röntgenfluorescentie, X-ray fluorescence
Niet-destructieve analysemethode die met röntgenstraling de elementaire samenstelling van edelmetalen en legeringen nauwkeurig bepaalt.
Bevalt wat u hier ziet en leest?
We leggen ons hart en ziel in het snel, proper en gratis houden van preciousmetalprices.com — geen betaalmuren, geen rommel, enkel betrouwbare feiten en livekoersen. Als het je van pas komt, is de fijnste manier om merci te zeggen het gewoon door te vertellen. Elke keer dat je het deelt, laat je een medebelegger ons ontdekken en houd je het project mee in leven. 💛
Bevalt wat u hier ziet en leest?
We leggen ons hart en ziel in het snel, proper en gratis houden van preciousmetalprices.com — geen betaalmuren, geen rommel, enkel betrouwbare feiten en livekoersen. Als het je van pas komt, is de fijnste manier om merci te zeggen het gewoon door te vertellen. Elke keer dat je het deelt, laat je een medebelegger ons ontdekken en houd je het project mee in leven. 💛
De röntgenfluorescentieanalyse (RFA), wereldwijd bekend als X-ray fluorescence (XRF), geldt vandaag als de referentiemethode om zonder beschadiging het fijngehalte van een stuk te bepalen. Handelaars, scheidingsinstellingen en douanediensten grijpen ernaar om baren en munten in enkele seconden op hun werkelijke elementaire samenstelling te controleren – zonder krassen, boren of omsmelten.
Het meetprincipe
Een RFA-toestel beschiet het oppervlak van het proefstuk met energierijke primaire röntgenstraling. Die energie tilt elektronen in de binnenste atoomschil naar een aangeslagen niveau; wanneer ze terugvallen, zenden de atomen karakteristieke secundaire straling of fluorescentiestraling uit. Elk chemisch element bezit daarbij een unieke energiesignatuur. De detector meet zowel de energie als de intensiteit van die straling en herleidt daaruit de concentratie van elk element.
Primaire röntgenstraling → aanslaan van de elektronen
→ uitzending van fluorescentiestraling (elementspecifiek)
→ detector meet energie & intensiteit
→ software berekent fijngehalte in ‰ of karaat
Een meting stap voor stap
- Toestel kalibreren aan de hand van de gecertificeerde referentiestandaarden van de fabrikant.
- Proefstuk op de meetopening leggen; het oppervlak moet vlak en schoon zijn.
- Meting starten – afhankelijk van toestel en gewenste precisie duurt dit 10 tot 60 seconden.
- Resultaat aflezen: hoofdelement (bv. Au), legeringsmetalen (Ag, Cu, Pd) en sporenelementen, uitgedrukt in gewichtsprocent of promille.
Sterke punten en beperkingen naast andere methoden
| Criterium | RFA | Zuurtest | Dichtheidsbepaling |
|---|---|---|---|
| Niet-destructief | Ja | Nee (kras) | Ja |
| Meetdiepte | Oppervlak (10–50 µm) | Oppervlak | Volledig volume |
| Nauwkeurigheid fijngehalte | ± 0,1–0,5 gew.-% | grof | indirect |
| Herkent wolfraamkern | Nee | Nee | Ja (via dichtheid) |
| Toestelkosten | hoog (vanaf ca. 5 000 €) | laag | laag |
| Inzet ter plaatse | mogelijk (handtoestellen) | mogelijk | mogelijk |
Cruciale kanttekening: de RFA "ziet" enkel de bovenste laag van doorgaans 10 tot 50 micrometer. Een wolfraam-vervalsing – een goudbaar met een wolfraamkern – blijft dus onopgemerkt zodra de goudmantel dikker is dan de meetdiepte. Voor baren vanaf een zeker gewicht combineert men de RFA daarom best met een ultrasone controle of met de dichtheidsbepaling volgens Archimedes.
Waar wordt de RFA gebruikt?
- Inkoop van oud goud en breukgoud: de handelaar bepaalt het fijngehalte al tijdens het gesprek met de klant; de smeltwaardecalculator rekent de waarde meteen om.
- Muntcontrole: bullionmunten zoals de Krugerrand of de Maple Leaf laten zich op fijngehalte en legeringssamenstelling nakijken – als aanvulling op de munt-echtheidscontrole.
- Industriële ingangscontrole: scheidingsinstellingen keuren dorébaren en granulaat volgens de LBMA Good Delivery-norm.
- Douanecontrole: met mobiele handtoestellen verifiëren ambtenaren aangegeven edelmetaal snel in het reisverkeer.
Soorten toestellen
Stationaire labotoestellen (buisvermogen tot 50 W, gekoeld met vloeibare stikstof of via Peltier-elementen) leveren de hoogste precisie. Compacte handtoestellen – in pistoolvorm, ook wel gun-XRF genoemd – werken op accu en zijn binnen seconden inzetbaar, ideaal voor mobiele inkoop. Gespecialiseerde muntcontrolers zoals de Sigma Metalytics werken daarentegen met elektromagnetische inductie in plaats van röntgenstraling; ze zijn dus géén RFA-toestel, ook al worden ze vaak in één adem genoemd.
Kort samengevat
De RFA levert in enkele seconden een nauwkeurig, niet-destructief bewijs van het fijngehalte – maar ze doorziet geen wolfraamkern onder een dikke goudlaag. Voor maximale zekerheid bij grotere baren combineert u ze best met een volumetrische methode zoals de dichtheidsbepaling of de ultrasone controle.
Bronnen: FOD Financiën (financien.belgium.be), LBMA (lbma.org.uk), EUR-Lex (eur-lex.europa.eu).