Iridium
Ook bekend als: Ir, Iridiummetaal
Iridium (Ir) is een zilverwit edelmetaal uit de platinagroep met een van de hoogste dichtheden van alle elementen (22,56 g/cm³, net na osmium) en een uitzonderlijke bestandheid tegen corrosie.
Bevalt wat u hier ziet en leest?
We leggen ons hart en ziel in het snel, proper en gratis houden van preciousmetalprices.com — geen betaalmuren, geen rommel, enkel betrouwbare feiten en livekoersen. Als het je van pas komt, is de fijnste manier om merci te zeggen het gewoon door te vertellen. Elke keer dat je het deelt, laat je een medebelegger ons ontdekken en houd je het project mee in leven. 💛
Bevalt wat u hier ziet en leest?
We leggen ons hart en ziel in het snel, proper en gratis houden van preciousmetalprices.com — geen betaalmuren, geen rommel, enkel betrouwbare feiten en livekoersen. Als het je van pas komt, is de fijnste manier om merci te zeggen het gewoon door te vertellen. Elke keer dat je het deelt, laat je een medebelegger ons ontdekken en houd je het project mee in leven. 💛
Iridium maakt deel uit van de platinagroepmetalen en behoort tot de zeldzaamste en lastigst te bewerken metalen op aarde. Met een dichtheid van 22,56 g/cm³ is het het op één na dichtste van nature voorkomende element — net onder het verwante osmium (22,59 g/cm³). Smithson Tennant ontdekte het in 1803 en vernoemde het naar Iris, de Griekse regenbooggodin, omdat de zouten van het metaal in opvallend uiteenlopende kleuren opdoemen.
Voorkomen en winning
In de aardkorst treft men iridium aan in concentraties van ongeveer 0,001 ppb — zowat tien keer zeldzamer dan goud. Het wordt vrijwel altijd als bijproduct van de nikkel- en koperwinning uit platina-ertsen gehaald, hoofdzakelijk in Zuid-Afrika (het Bushveld-complex), Rusland en Zimbabwe. De jaarlijkse wereldproductie ligt tussen zeven en negen ton en blijft daarmee ver onder die van platina of palladium.
Eigenschappen
De technische kerncijfers van iridium zijn buitengewoon:
- De hoogste corrosiebestendigheid van alle metalen: iridium lost niet op in zoutzuur en evenmin in zwavelzuur. Enkel koningswater kan het onder bepaalde omstandigheden aantasten.
- Een uiterst hoog smeltpunt van 2.446 °C — hoger dan nagenoeg elk technisch bruikbaar metaal.
- Een hoge hardheid (Mohs 6,5), gepaard met uitgesproken brosheid, waardoor mechanische bewerking bijzonder moeilijk is.
Industriële toepassingen
Dankzij die weerstand komt iridium terecht in toepassingen met hoge temperaturen en hoge precisie:
| Domein | Toepassing |
|---|---|
| Auto-industrie | Bougie-elektroden (Ir-legering) |
| Chemie | Kroesmateriaal voor eenkristalgroei |
| Geneeskunde | Bestralingstherapie (Ir-192-implantaten) |
| Lucht- en ruimtevaart | Raketmotoren, hittebescherming |
| Meettechniek | Historisch: de oer-kilogramlegering (Pt-10%Ir) |
Iridium als beleggings- en handelsobject
Anders dan goud, zilver, platina of palladium kent iridium geen gevestigde termijnmarkt (COMEX) en geen dagelijks fixing. Industriële groothandelaars zoals Johnson Matthey of Heraeus publiceren richtprijzen. Door de extreme krapte van de markt — enkele ton per jaar, een handvol grootafnemers — kunnen zelfs kleine transacties de prijs fors doen bewegen. Iridium is in de eerste plaats een industriemetaal; liquide beleggingsproducten (munten, ETC's) zijn nauwelijks te vinden. De historische prijsontwikkelingen van de verwante platinagroepmetalen bieden op het platform een houvast.
Fiscaliteit in België
Voor iridium bestaat er geen specifieke btw-vrijstelling: het volgt het standaard btw-tarief van 21 % (artikel 37 WBTW). De btw-vrijstelling voor beleggingsgoud (artikel 44bis WBTW) is hier niet van toepassing — die geldt uitsluitend voor goud. Verkoopt een particulier iridium met winst binnen het normaal beheer van zijn privévermogen, dan is die meerwaarde in beginsel vrijgesteld van personenbelasting (artikel 90 WIB92). De nieuwe Belgische meerwaardebelasting van 10 % vanaf 2026 raakt enkel fysiek beleggingsgoud en dus niet fysiek iridium. Dit wijkt af van de Nederlandse box 3-regeling. Dit vormt geen belasting- of beleggingsadvies; laat uw situatie individueel toetsen.
Kort samengevat
Iridium is het dichtste en meest corrosiebestendige metaal op aarde. Het ontstaat vrijwel enkel als bijproduct van de platinawinning en geldt door zijn extreme zeldzaamheid én het gebrek aan liquide handelsmarkten in de praktijk vooral als industriemetaal. Actuele koersen van verwante platinagroepmetalen geven een beeld van het prijsniveau in dit marktsegment.
Bronnen: financien.belgium.be (FOD Financiën), eur-lex.europa.eu, usgs.gov.