Witgoud-metalen
Ook bekend als: Witmakers, Bleekmetalen (goud)
Witgoud-metalen zijn de edelmetalen die goud een zilverwitte kleur geven wanneer ze als legeringspartner worden toegevoegd – vooral palladium, platina en nikkel.
Bevalt wat u hier ziet en leest?
We leggen ons hart en ziel in het snel, proper en gratis houden van preciousmetalprices.com — geen betaalmuren, geen rommel, enkel betrouwbare feiten en livekoersen. Als het je van pas komt, is de fijnste manier om merci te zeggen het gewoon door te vertellen. Elke keer dat je het deelt, laat je een medebelegger ons ontdekken en houd je het project mee in leven. 💛
Bevalt wat u hier ziet en leest?
We leggen ons hart en ziel in het snel, proper en gratis houden van preciousmetalprices.com — geen betaalmuren, geen rommel, enkel betrouwbare feiten en livekoersen. Als het je van pas komt, is de fijnste manier om merci te zeggen het gewoon door te vertellen. Elke keer dat je het deelt, laat je een medebelegger ons ontdekken en houd je het project mee in leven. 💛
Onder witgoud-metalen verstaat men de legeringspartners die goud zijn kenmerkende zilverwitte kleur bezorgen. Zuiver goud (fijngoud 999) is van nature diepgeel; door er gericht bepaalde metalen bij te legeren wordt die gele tint gedempt of volledig overdekt. Naargelang de gekozen witmaker ontstaan legeringen die technisch, qua huidverdraagbaarheid én qua prijs sterk van elkaar verschillen.
De belangrijkste witmakers
| Metaal | Werking | Gebruikelijk aandeel | Bijzonderheid |
|---|---|---|---|
| Palladium | sterk witmakend | 5–15 % | hypoallergeen, kostbaar |
| Platina | witmakend | tot 10 % | zeer hard, duur |
| Nikkel | sterk witmakend | 8–20 % | goedkoop, maar allergeen |
| Zilver | oplichtend | 10–25 % | licht gelige resttint |
Palladium geldt vandaag als de voorkeurswitmaker voor kwaliteitsjuwelen. Dit platinagroepmetaal is hypoallergeen en geeft 18-karaats witgoud (750) een natuurlijke witheid, zonder dat een rhodinering strikt noodzakelijk is. Pd-witgoud bevat doorgaans 5–15 % palladium, aangevuld met zilver of koper.
Platina levert eveneens een zeer heldere, allergeenvrije legering op, maar duikt door zijn hoge prijs zelden op als witmaker. Vaker treft men platina aan als zelfstandig juweelmetaal in zuivere legeringen (950 Pt).
Nikkel was tot in de jaren 1990 de meest gebruikte witmaker. Sinds de Europese nikkelrichtlijn (94/27/EG, later opgenomen in REACH) zijn de nikkelgehaltes in juwelen streng begrensd, omdat nikkel vaak contactallergie veroorzaakt. Ouder witgoud bevat dan ook dikwijls nog nikkel – herkenbaar aan de sterkere gele zweem zodra de rhodinering is afgesleten.
Rhodinering als beschermlaag
De meeste witgouden sieraden krijgen als afwerking een rhodinering – een galvanisch aangebrachte laag rhodium (0,1–0,5 µm). Rhodium is een platinagroepmetaal, uiterst hard en corrosiebestendig, en versterkt de witte glans aanzienlijk. Na jarenlang dragen slijt de laag weg en komt de lichte gele tint van de basislegering weer bloot; een opfrisbeurt bij de juwelier is dan gebruikelijk.
Prijs en marktbetekenis
De palladium- en platinaprijs bepalen mee de inkoopprijs van witgoudlegeringen. Loopt de palladiumprijs op – zoals tussen 2016 en 2022 – dan schakelen fabrikanten soms over op nikkel of op een hoger zilveraandeel. De smeltwaarde van een witgouden stuk hangt daarom niet alleen af van het goudgehalte, maar van de volledige samenstelling van de legering.
Let op: uitspraken over de fiscale behandeling of het rendement van witgoudlegeringen vormen geen belasting- of beleggingsadvies. In België valt beleggingsgoud onder de btw-vrijstelling (art. 44bis WBTW); juweelwitgoud is echter geen beleggingsgoud en volgt het standaard btw-tarief van 21 %.
Kort samengevat
Witgoud ontstaat door doelbewust palladium, platina of nikkel aan fijngoud toe te voegen; de keuze van de witmaker bepaalt kleur, verdraagbaarheid en prijs van de legering. Een afsluitende rhodinering zorgt voor de opvallende hoogglans en beschermt het oppervlak.
Bronnen: World Gold Council, LBMA, Johnson Matthey.