Επιροδίωση

Η επιροδίωση είναι μια ηλεκτροχημική μέθοδος επικάλυψης, όπου ελάχιστες ποσότητες ροδίου – ενός από τα πιο σπάνια μέταλλα της ομάδας του λευκόχρυσου – αποτίθενται πάνω σε ένα κόσμημα, ένα συλλεκτικό νόμισμα ή ένα εξάρτημα. Η επιφάνεια που προκύπτει είναι εντυπωσιακά κατοπτρική, με ψυχρό αργυρόλευκο χρώμα, αξιοσημείωτη σκληρότητα και σχεδόν πλήρη αντίσταση στην οξείδωση και την αμαύρωση.

Ποιος ο λόγος της επιροδίωσης;

Στα εργαστήρια χρυσοχοΐας το ρόδιο χρησιμοποιείται κυρίως ως «διορθωτικό» χρώματος. Ο λευκόχρυσος φέρει στο κράμα του νικέλιο ή παλλάδιο για να αντισταθμίσει τη φυσική κιτρινωπή απόχρωση του χρυσού, ωστόσο σπανίως αποδίδει τον καθαρό, παγερό λευκό τόνο που ζητούν οι αγοραστές. Μια λεπτή επίστρωση ροδίου σβήνει εντελώς κάθε υπόλοιπο κίτρινου ή γκρίζου του κράματος και προσδίδει όψη λευκόχρυσου. Παρόμοια, το ασήμι Sterling επιροδιώνεται κατά περίπτωση για να αναβάλει την αμαύρωση που προκαλούν οι θειούχες ενώσεις της ατμόσφαιρας.

Τα στάδια της μεθόδου

• Προετοιμασία: απομάκρυνση λιπών, οξειδίων και δακτυλικών αποτυπωμάτων σε λουτρό υπερήχων με απολιπαντικό.
• Ενεργοποίηση: σύντομη όξινη εμβάπτιση που αποκαλύπτει καθαρή, χημικά δραστική μεταλλική επιφάνεια.
• Ηλεκτρόλυση: το τεμάχιο λειτουργεί ως κάθοδος μέσα σε λουτρό θειικού ή φωσφορικού ροδίου, ενώ το συνεχές ρεύμα εναποθέτει τα ιόντα ροδίου σε συμπαγή μεταλλική στρώση.
• Ξέπλυμα και στέγνωμα: επιμελής έκπλυση ώστε να μη μεταφερθούν κατάλοιπα και να μη μολυνθεί το λουτρό.

Το πάχος κινείται τυπικά ανάμεσα σε 0,05 και 0,5 µm· σε δαχτυλίδια και άλλα κομμάτια που δέχονται έντονη τριβή μπορεί να φτάσει έως και το 1 µm. Οι πιο λεπτές επιστρώσεις κοστίζουν λιγότερο αλλά φθείρονται ταχύτερα.

Πόσο διαρκεί και πώς ανανεώνεται

Επειδή το ρόδιο δεν αναμειγνύεται με το μέταλλο βάσης αλλά απλώς επικάθεται στην επιφάνεια, η στρώση καταναλώνεται σταδιακά από την τριβή, τον ιδρώτα και την επαφή με το δέρμα. Δαχτυλίδια και βραχιόλια που φοριούνται καθημερινά συνήθως χρειάζονται νέα επιροδίωση κάθε 1 έως 5 χρόνια, ενώ μενταγιόν και σκουλαρίκια αντέχουν πολύ περισσότερο. Ένας χρυσοχόος μπορεί, ύστερα από νέο καθαρισμό και ενεργοποίηση, να αποκαταστήσει τη λάμψη χωρίς δυσκολία.

Επιροδιωμένα συλλεκτικά νομίσματα

Ορισμένα νομίσματα ποιότητας Proof επιροδιώνονται για να διαφυλαχθεί μόνιμα η στιλβωμένη, κατοπτρική τους επιφάνεια. Αξίζει να σημειωθεί ότι η επίστρωση ροδίου δεν μεταβάλλει την καθαρότητα του πυρήνα, μπορεί όμως να παραποιήσει το επιφανειακό σήμα κατά τον έλεγχο γνησιότητας νομισμάτων με φθορισμό ακτίνων Χ. Η πραγματική αξία του κύριου μετάλλου προκύπτει πάντα από δοκιμή τήξης ή από τον υπολογιστή αξίας τήξης.

Το ρόδιο ως πολύτιμο μέταλλο

Το ρόδιο συγκαταλέγεται στα σπανιότερα και ακριβότερα μέταλλα του πλανήτη· η τιμή του κατά τα τελευταία χρόνια εκτινάχθηκε από μερικές εκατοντάδες έως και πάνω από 20.000 USD ανά ουγγιά (ιστορικό υψηλό το 2021). Ωστόσο η ποσότητα υλικού σε μια επιροδίωση είναι τόσο μικρή (κλάσματα του χιλιοστόγραμμου) που δεν προσδίδει ουσιαστική υλική αξία — το κόστος οφείλεται σχεδόν αποκλειστικά στην τεχνογνωσία και στην προετοιμασία του λουτρού.

Φορολογία στην Κύπρο

Η επιροδίωση αφορά την επιφάνεια και όχι την πραγματική περιεκτικότητα σε πολύτιμο μέταλλο, γι' αυτό δεν επηρεάζει τη φορολογική μεταχείριση του τεμαχίου. Στην Κύπρο ο επενδυτικός χρυσός (ράβδοι και αναγνωρισμένα νομίσματα επενδυτικού χρυσού) απαλλάσσεται από τον ΦΠΑ βάσει του ειδικού καθεστώτος επενδυτικού χρυσού του περί ΦΠΑ Νόμου Ν.95(Ι)/2000, σε εναρμόνιση με την Οδηγία 2006/112/ΕΚ (άρθρα 344 επ.). Ο άργυρος, η πλατίνα και το παλλάδιο δεν καλύπτονται από την απαλλαγή αυτή και επιβαρύνονται με τον κανονικό συντελεστή ΦΠΑ 19 %. Κατά την πώληση από ιδιώτη, τα πολύτιμα μέταλλα θεωρούνται κινητή περιουσία και δεν υπόκεινται σε Φόρο Κεφαλαιουχικών Κερδών, ο οποίος (Ν.52/1980) επιβάλλεται μόνο σε κέρδη από ακίνητη ιδιοκτησία στην Κύπρο· δεν υφίσταται περίοδος διακράτησης ούτε «κερδοσκοπική προθεσμία» για τα μέταλλα. Οι έμποροι πολύτιμων μετάλλων είναι υπόχρεες οντότητες βάσει του Ν.188(Ι)/2007 (εποπτεία ΜΟΚΑΣ) για συναλλαγές από 10.000 €, ενώ από τον Δεκέμβριο 2024 απαγορεύονται οι πληρωμές σε μετρητά άνω των 10.000 €.

Με λίγα λόγια

Η επιροδίωση είναι μια αξιόπιστη ηλεκτρολυτική επεξεργασία που ομορφαίνει κοσμήματα και νομίσματα και τα προστατεύει από την αμαύρωση, χρειάζεται όμως περιοδική ανανέωση. Δεν αλλοιώνει την πραγματική περιεκτικότητα σε πολύτιμο μέταλλο και, φορολογικά, ακολουθεί το καθεστώς του υποκείμενου μετάλλου.

Το παρόν δεν αποτελεί φορολογική ή νομική συμβουλή. Πηγές: Τμήμα Φορολογίας Κύπρου (mof.gov.cy), ΜΟΚΑΣ (mokas.law.gov.cy), LPPM, Johnson Matthey.