Καθαρότητα

Η καθαρότητα — γνωστή διεθνώς ως fineness ή Feingehalt — είναι ο αριθμός που αποκαλύπτει πόσο πραγματικό πολύτιμο μέταλλο περιέχεται σε κάθε χίλια μέρη ενός κράματος. Καθορίζει την υλική αξία ενός κοσμήματος, ράβδου ή νομίσματος και — στην Κύπρο — αποτελεί το κλειδί για τη φορολογική κατάταξη ΦΠΑ.

Δύο συστήματα έκφρασης καθαρότητας

Χιλιοστά (‰ τοις χιλίοις): Ο πιο διεθνής τρόπος — ο αριθμός δείχνει ευθέως πόσα μέρη στα 1000 είναι καθαρό μέταλλο. Το 999 σημαίνει 99,9 % χρυσός. Αυτή η σήμανση βρίσκεται σε σχεδόν όλες τις σύγχρονες ράβδους και επενδυτικά νομίσματα.

Καράτια (μόνο για χρυσό): Παλαιότερο σύστημα όπου 24 καράτια = 100 % χρυσός. Κυριαρχεί στον κόσμο των κοσμημάτων.

Γιατί η καθαρότητα καθορίζει την αξία

Τα καθαρά πολύτιμα μέταλλα είναι για πολλές χρήσεις πολύ μαλακά, γι' αυτό αναμειγνύονται με χαλκό, ασήμι, παλλάδιο ή άλλα μέταλλα. Μόνο το τμήμα του καθαρού μετάλλου έχει πλήρη αγοραία αξία. Ο υπολογισμός της αξίας τήξης ενός δαχτυλιδιού 585 σε βάρος 10 g δίνει:

Αξία τήξης = 10 g × 0,585 × τρέχουσα τιμή χρυσού ανά γραμμάριο

Καθαρότητα και ΦΠΑ στην Κύπρο

Στην Κύπρο η καθαρότητα καθορίζει άμεσα τη φορολογική μεταχείριση:

• Επενδυτικός χρυσός ≥ 995 ‰ (ράβδοι και αναγνωρισμένα νομίσματα): απαλλαγή ΦΠΑ βάσει του ειδικού καθεστώτος επενδυτικού χρυσού Ν.95(Ι)/2000, σε εναρμόνιση με τα άρθρα 344 επ. της Οδηγίας 2006/112/ΕΚ.
• Χρυσός κάτω από 995 ‰ / χρυσός κοσμημάτων: εφαρμόζεται ο κανονικός συντελεστής ΦΠΑ 19 % (2026).
• Ασήμι, πλατίνα, παλλάδιο (σε όλες τις καθαρότητες): 19 % ΦΠΑ χωρίς εξαίρεση — η απαλλαγή αφορά αποκλειστικά τον επενδυτικό χρυσό.
• Κέρδος από πώληση: ο ζυπριακός Φόρος Κεφαλαιουχικών Κερδών (Ν.52/1980) καλύπτει μόνο ακίνητα — τα πολύτιμα μέταλλα ως κινητή περιουσία δεν φορολογούνται ανεξάρτητα από περίοδο διακράτησης.

Σφραγίδα καθαρότητας — η επίσημη απόδειξη

Η σφραγίδα καθαρότητας (hallmark / punze) είναι η επίσημη σήμανση που αποδεικνύει την καθαρότητα σε κοσμήματα, ράβδους και νομίσματα. Για τον οδοντιατρικό χρυσό η σφραγίδα συχνά λείπει — σε αυτή την περίπτωση ο υπολογιστής οδοντιατρικού χρυσού βοηθά εκτιμώντας την αξία βάσει τυπικών κραμάτων 750–900.

Ασήμι: οι κυρίαρχες καθαρότητες

Για το ασήμι τα πιο γνωστά επίπεδα καθαρότητας είναι:

Εν συντομία

Η καθαρότητα είναι η θεμελιώδης παράμετρος κάθε συναλλαγής πολύτιμων μετάλλων: χωρίς αυτήν δεν μπορεί να προκύψει αξιόπιστη υλική αξία από βάρος και τρέχουσα τιμή. Στην Κύπρο καθορίζει επιπλέον αν ισχύει η απαλλαγή ΦΠΑ — για επενδυτικό χρυσό ≥ 995 ‰ η αγορά είναι αφορολόγητη, για τα υπόλοιπα μέταλλα ισχύει το πλήρες 19 %.

Πηγές: Τμήμα Φορολογίας Κύπρου (mof.gov.cy/tax), Ν.95(Ι)/2000, Οδηγία 2006/112/ΕΚ, ISO 9202, EUR-Lex. Το παρόν δεν αποτελεί φορολογική ή νομική συμβουλή.