Σφραγίδα καθαρότητας

Η σφραγίδα καθαρότητας — γνωστή διεθνώς ως hallmark ή punze — είναι η μικρή, συνήθως χαραγμένη ή εκτυπωμένη σήμανση που δείχνει πόσο καθαρό πολύτιμο μέταλλο περιέχει ένα αντικείμενο. Στηρίζει κάθε συναλλαγή πολύτιμων μετάλλων: τον υπολογισμό της αξίας τήξης, τον έλεγχο γνησιότητας και στην Κύπρο την κρίσιμη ερώτηση αν ισχύει απαλλαγή ΦΠΑ.

Σύντομη ιστορία της σήμανσης

Η ρίζα του hallmarking ανάγεται στον Μεσαίωνα. Το 1300 μ.Χ. οι Άγγλοι χρυσοχόοι υποχρεώθηκαν να φέρνουν τα έργα τους στο Goldsmith's Hall του Λονδίνου για έλεγχο — εξ ου και ο όρος hallmark. Αντίστοιχα συστήματα ανέπτυξαν στη συνέχεια οι ευρωπαϊκές συντεχνίες.

Σήμερα η Σύμβαση Σφράγισης της Βιέννης (International Convention on the Control and Marking of Articles of Precious Metals, 1972) παρέχει ένα κοινό πλαίσιο για τα κράτη-μέλη — μεταξύ άλλων Αυστρία, Ελβετία και διάφορες σκανδιναβικές χώρες. Η Κύπρος, ως κράτος-μέλος της ΕΕ, εφαρμόζει τα ευρωπαϊκά πρότυπα πιστοποίησης καθαρότητας σύμφωνα με τον Ν.95(Ι)/2000 και τις σχετικές οδηγίες.

Κλίμακα χιλιοστών και αντιστοιχίες καρατίων

Για ασήμι τα πιο κοινά σήματα είναι 999, 925 (sterling), 835 και 800. Για πλατίνα κυριαρχούν 950 και 999.

Τι περιέχει ένα πλήρες αποτύπωμα σφραγίδας

1. Αριθμός καθαρότητας — π.χ. «750» για 18-κάρατο χρυσό
2. Σήμα κατασκευαστή — αρχικά ή λογότυπο διυλιστηρίου ή κατασκευαστή
3. Σήμα ελεγκτικής αρχής — σε χώρες με υποχρεωτικό έλεγχο κρατικό σύμβολο (π.χ. στέμμα στην Αυστρία)
4. Σήμα κοπής — στα νομίσματα το λεγόμενο σήμα νομισματοκοπείου
5. Σειριακός αριθμός — σε πιστοποιημένες ράβδους συχνά χαραγμένος με laser

Για ράβδους LBMA Good Delivery (400-ουγγιά) ο ατομικός σειριακός αριθμός είναι υποχρεωτικός.

Σημασία κατά αγορά και πώληση στην Κύπρο

Όταν ένας Κύπριος πωλεί ή αγοράζει χρυσό, η σφραγίδα καθαρότητας είναι το πρώτο στοιχείο που εξετάζει ο αγοραστής ή το διυλιστήριο. Αν λείπει ή φαίνεται παραποιημένη, μειώνεται σημαντικά η τιμή αγοράς — και ο αγοραστής θα ζητήσει ανεξάρτητη ανάλυση (δοκιμή χάραξης, φθορισμός ακτίνων Χ).

Φορολογική διάσταση (Κύπρος):

• Χρυσός ≥ 995 ‰: απαλλαγή ΦΠΑ βάσει Ν.95(Ι)/2000 (ειδικό καθεστώς επενδυτικού χρυσού). Προϋπόθεση: η σφραγίδα πρέπει να αποδεικνύει τη βαθμίδα καθαρότητας.
• Χρυσός < 995 ‰ / κοσμήματα: ΦΠΑ 19 % (κανονικός συντελεστής 2026).
• Κέρδος από πώληση: Ο Φόρος Κεφαλαιουχικών Κερδών (Ν.52/1980) ισχύει μόνο για ακίνητα στην Κύπρο — η πώληση φυσικού χρυσού ή ασημιού δεν υπόκειται σε CGT.

Σημείωση: Για βεβαία φορολογική κατάταξη συγκεκριμένων προϊόντων συμβουλευτείτε φοροτεχνικό — το παρόν είναι ενημερωτικό κείμενο, όχι φορολογική ή νομική συμβουλή.

Έλεγχος γνησιότητας πέρα από τη σφραγίδα

Οι επαγγελματίες δεν βασίζονται αποκλειστικά στη σφραγίδα — τη συνδυάζουν πάντα με:

• Έλεγχο βάρους και διαστάσεων (βάρος νομίσματος, μέγεθος νομίσματος)
• Μέθοδο πυκνότητας κατά Αρχιμήδη
• Ανάλυση XRF (φθορισμός ακτίνων Χ) — μη καταστρεπτική, υψηλής ακρίβειας
• Υπέρηχους — αποκαλύπτουν πλαστά εγκλείσματα βολφραμίου σε ράβδους
• Έλεγχο γνησιότητας — γρήγορος ψηφιακός προσανατολισμός

Εν συντομία

Η σφραγίδα καθαρότητας είναι το θεμέλιο κάθε αξιόπιστης συναλλαγής πολύτιμων μετάλλων στην Κύπρο: πιστοποιεί τον τίτλο, καθορίζει τη φορολογική κατάταξη ΦΠΑ και επιτρέπει τον ακριβή υπολογισμό της αξίας. Αν αγοράζετε, πουλάτε ή κληρονομείτε χρυσό ή ασήμι, εξετάστε πάντα τη σφραγίδα — και σε περίπτωση αμφιβολίας ζητήστε ανεξάρτητη επαλήθευση.

Πηγές: Τμήμα Φορολογίας Κύπρου (mof.gov.cy/tax), Ν.95(Ι)/2000, Ν.52/1980, Σύμβαση Σφράγισης Βιέννης (WIPO), LBMA Good Delivery Rules, ISO 9202. Το παρόν δεν αποτελεί φορολογική ή νομική συμβουλή.