Καράτι (καθαρότητα χρυσού)

Στο εμπόριο κοσμημάτων και νομισμάτων, το καράτι (kt, σπανιότερα ct) παραμένει η πιο συνηθισμένη ένδειξη για το πόσο χρυσό κρύβει ένα κράμα. Πρόκειται για μια κλίμακα με είκοσι τέσσερα σκαλοπάτια: στην κορυφή, τα 24 καράτια αντιπροσωπεύουν τον καθαρό χρυσό, ενώ κάθε χαμηλότερη τιμή δηλώνει ανάμειξη με άλλα μέταλλα. Προσοχή, όμως: το ίδιο όνομα φέρει και το καράτι που μετρά το βάρος διαμαντιών και πολύτιμων λίθων, το οποίο δεν έχει καμία σχέση με την καθαρότητα του χρυσού.

Από πού κρατά η ιστορία του

Πίσω από τη λέξη βρίσκεται το αραβικό qīrāṭ και, πιο πίσω ακόμη, το ελληνικό κεράτιον — ο σπόρος του χαρουπιού, που στην αρχαιότητα χρησίμευε ως σταθμό βάρους. Ο διαχωρισμός του χρυσού σε 24 ίσα μερίδια δεν είναι τυχαίος: ο βυζαντινός χρυσός σόλιδος αντιστοιχούσε σε 24 siliquae, και αυτή η λογική επιβίωσε αδιατάρακτη μέσα στους αιώνες. Έτσι, ένα καράτι ισοδυναμεί πάντα με το ένα εικοστό τέταρτο του βάρους ολόκληρου του κράματος.

Πώς μετατρέπεται σε χιλιοστά

Η καθαρότητα περιγράφει τα γραμμάρια καθαρού χρυσού μέσα σε 1.000 γραμμάρια κράματος. Ο υπολογισμός γίνεται με μία απλή πράξη:

Καθαρότητα (‰) = καράτια × (1.000 ÷ 24)

Για 18 kt:  18 × (1.000 ÷ 24) = 750 ‰

Οι πιο διαδεδομένες βαθμίδες

Για να συγκρίνετε την τρέχουσα τιμή του χρυσού σε καθεμία από αυτές τις βαθμίδες, ρίξτε μια ματιά στον υπολογιστή αξίας τήξης.

Γιατί ο χρυσός δεν κυκλοφορεί ποτέ ολοκάθαρος

Στα 24 καράτια ο χρυσός είναι εξαιρετικά μαλακός, τόσο που ένα δαχτυλίδι θα παραμορφωνόταν στην καθημερινή χρήση. Η προσθήκη άλλων μετάλλων αλλάζει επίτηδες τη σκληρότητα, την απόχρωση αλλά και την ευκολία κατεργασίας:

• Ο χαλκός σκληραίνει το κράμα και του δίνει κοκκινωπές ανταύγειες → κόκκινος χρυσός
• Ο άργυρος ξεθωριάζει το κίτρινο και βελτιώνει την ολκιμότητα
• Το παλλάδιο ή το νικέλιο παράγουν λευκό χρυσό, συχνά με πρόσθετη επιροδίωση
• Άργυρος μαζί με χαλκό αποτελούν το κλασικό μείγμα των κοσμημάτων

Όσο πέφτει ο αριθμός των καρατιών, τόσο μεγαλώνει το μερίδιο αυτών των μετάλλων κράματος.

Σφραγίδες: καράτια ή χιλιοστά;

Στην Κύπρο και στην υπόλοιπη ΕΕ τα χρυσά αντικείμενα φέρουν σφραγίδα καθαρότητας. Στην πράξη κυριαρχεί η ένδειξη σε χιλιοστά (585, 750, 999), ενώ η αναγραφή σε καράτια είναι πιο οικεία σε αγορές όπως οι ΗΠΑ και η Βρετανία. Σε παλαιότερα κομμάτια η ένδειξη των καρατιών εμφανίζεται συχνά ως ιστορική σφράγιση.

Καράτια και επενδυτικός χρυσός στην Κύπρο

Στην Κύπρο ο επενδυτικός χρυσός απαλλάσσεται από τον ΦΠΑ βάσει του ειδικού καθεστώτος του περί ΦΠΑ Νόμου Ν.95(Ι)/2000, σε εναρμόνιση με την Οδηγία 2006/112/ΕΚ (άρθρα 344 επ.). Ως τέτοιος αναγνωρίζεται ο χρυσός σε μορφή ράβδου με καθαρότητα τουλάχιστον 995 ‰ (περίπου 23,88 kt) καθώς και τα εγκεκριμένα νομίσματα με καθαρότητα από 900 ‰ (21,6 kt) και άνω. Ένα νόμισμα bullion όπως το Krugerrand στα 916 ‰ (22 kt) καλύπτει άνετα το όριο. Αντίθετα, ο άργυρος, η πλατίνα και το παλλάδιο δεν εμπίπτουν στην απαλλαγή και επιβαρύνονται με τον κανονικό συντελεστή ΦΠΑ 19 %. Σημειώνεται ότι, ως κινητή περιουσία, τα πολύτιμα μέταλλα δεν υπόκεινται σε φόρο κεφαλαιουχικών κερδών (Ν.52/1980) — αυτός βαρύνει μόνο την ακίνητη ιδιοκτησία. Το παρόν δεν αποτελεί φορολογική ή νομική συμβουλή· για δεσμευτική ενημέρωση απευθυνθείτε στο Τμήμα Φορολογίας.

Την υλική αξία ενός κράματος τη βρίσκετε γρήγορα: στον υπολογιστή χρυσού πληκτρολογείτε βάρος και καράτια και παίρνετε την αξία τήξης με βάση την τιμή spot.

Καράτι χρυσού ή καράτι διαμαντιού;

Αναλυτικότερα, το καράτι ως μονάδα βάρους παρουσιάζεται στη σχετική καταχώρηση για τους πολύτιμους λίθους.

Το ουσιώδες σε μία γραμμή

Το καράτι δηλώνει την περιεκτικότητα ενός κράματος σε χρυσό, σε κλίμακα από 1 έως 24, με τα 24 kt να σημαίνουν καθαρό χρυσό. Για μια άμεση εκτίμηση αξίας βοηθά ο υπολογιστής αξίας τήξης, ενώ για παλιά κοσμήματα ή οδοντιατρικό χρυσό ταιριάζει καλύτερα ο υπολογιστής οδοντιατρικού χρυσού.

Πηγές: Τμήμα Φορολογίας Κύπρου (mof.gov.cy), περί ΦΠΑ Νόμος Ν.95(Ι)/2000, Οδηγία 2006/112/ΕΚ (EUR-Lex), LBMA Good Delivery Rules.