Karaat (goud-fijngehalte)
Ook: kt, ct, Karaatgoud, Goudkaraat
Karaat (afkorting kt of ct) is de traditionele maateenheid voor het goudgehalte van een legering: 24 karaat komt overeen met zuiver goud (999 ‰ fijngehalte, hoogste handelszuiverheid 999,9 ‰).
Het karaat (afkorting kt, minder vaak ct) is de oudste en in de sieraad- en munthandel tot op heden meest gebruikelijke eenheid om het goudaandeel in een legering uit te drukken. De schaal loopt van 1 kt tot 24 kt, waarbij 24 karaat zuiver goud betekent. Niet te verwarren is het met het gelijknamige karaat als gewichtseenheid voor diamanten en edelstenen, dat een volledig andere betekenis heeft.
Herkomst en achtergrond
De term is afgeleid van het Arabische qīrāṭ en het Griekse kerátion (johannesbroodpitzaad) – een historisch gewichtsnormaal. In de middeleeuwen vestigde zich het idee om goud in 24 gelijke delen onder te verdelen, omdat de Byzantijnse gouden solidus 24 siliquae woog. Deze onderverdeling is tot op heden gehandhaafd: elk karaat komt overeen met een vierentwintigste van het totale gewicht van de legering.
Omrekening: karaat naar fijngehalte (promille)
Het fijngehalte geeft aan hoeveel gram zuiver goud in 1.000 gram van de legering aanwezig is. De omrekening is rechtlijnig:
Fijngehalte (‰) = karaatgetal × (1.000 ÷ 24)
Voorbeeld 18 kt: 18 × (1.000 ÷ 24) = 750 ‰
Overzicht van de meest gebruikelijke goudlegeringen
| Karaat | Fijngehalte (‰) | Goudaandeel (%) | Typisch gebruik |
|---|---|---|---|
| 24 kt | 999 | 99,9 | Baren, munten (fijngoud) |
| 22 kt | 916 | 91,6 | Bullionmunten (bijv. Krugerrand) |
| 18 kt | 750 | 75,0 | Hoogwaardige sieraden, horloges |
| 14 kt | 585 | 58,5 | Veelgebruikte sieraadstandaard |
| 9 kt | 375 | 37,5 | Standaard in het Verenigd Koninkrijk |
| 8 kt | 333 | 33,3 | Wettelijke minimumstandaard (regio-afhankelijk) |
De actuele goudprijs voor deze legeringen kunt u in de smeltwaardecalculator direct vergelijken.
Legeringsmetalen en hun werking
Zuiver goud (24 kt) is zeer zacht en voor de meeste alledaagse voorwerpen weinig geschikt. Door te legeren met andere metalen worden hardheid, kleur en bewerkbaarheid gericht gestuurd:
- Koper verhoogt de hardheid en verschuift de kleur naar het roodachtige → roodgoud
- Zilver geeft een blekere geelgoudtint en verhoogt de ductiliteit
- Palladium of nikkel leveren witgoud op (vaak aanvullend gerhodineerd)
- Zilver + koper samen zijn de klassieke mengeling voor sieraadgoud
Hoe lager de karaatwaarde, hoe hoger het aandeel van deze legeringsmetalen.
Keurstempels en stempels
In de EU worden gouden waren vaak voorzien van een fijngehaltestempel. Gebruikelijk zijn de promillewaarden (bijv. 585, 750, 999), terwijl de karaataanduiding buiten continentaal Europa – vooral in de VS en Groot-Brittannië – gangbaarder is. Historische stukken dragen vaak nog karaataanduidingen als keurstempel.
Karaat bij beleggingsgoud
Voor beleggingsgoud in fiscale zin (btw-vrijstelling volgens Richtlijn 2006/112/EG) moeten goudbaren een fijngehalte van ten minste 995 ‰ (komt bij benadering overeen met 23,88 kt) en goudmunten ten minste 900 ‰ (komt overeen met 21,6 kt) hebben. Bullionmunten zoals de Krugerrand met 916 ‰ (22 kt) voldoen aan deze voorwaarde. In Nederland is de levering van beleggingsgoud vrijgesteld van btw; goud valt als vermogen in box 3. Let op: dit is geen belasting- of beleggingsadvies; wend u voor individuele vragen tot een belastingadviseur. Bronnen: belastingdienst.nl, wetten.overheid.nl, eur-lex.europa.eu.
De materiaalwaarde van een goudlegering is snel te bepalen: in de goudcalculator voert u gewicht en karaat in en krijgt u de actuele smeltwaarde op basis van de spotprijs.
Afbakening: karaat (diamant) versus karaat (goud)
| Kenmerk | Karaat (goud) | Karaat (diamant/edelsteen) |
|---|---|---|
| Betekenis | Zuiverheidsgraad (aandeel) | Gewicht |
| Schaal | 1–24 | vanaf 0,01 ct opwaarts |
| Eenheid | dimensieloos (verhouding) | 1 ct = 0,2 gram |
| Afkorting | kt (of ct) | ct |
Meer achtergrond over het karaat als gewichtsmaat vindt u in de lexiconvermelding over diamantgewichten.
Kort samengevat
Karaat meet het goudgehalte van een legering op een schaal van 1 tot 24 – 24 kt betekent zuiver goud. Voor de snelle smeltwaarde helpt de smeltwaardecalculator; wie oud goud of tandgoud wil waarderen, gebruikt het best de tandgoudcalculator.