Τοις χιλίοις (καθαρότητα)

Τα τοις χιλίοις (‰) είναι η μονάδα με την οποία δηλώνεται η καθαρότητα ενός πολύτιμου μετάλλου: πόσα από τα 1.000 μέρη βάρους είναι όντως καθαρό μέταλλο. Έτσι, μια ράβδος με σφραγίδα 999,9 αποτελείται κατά 999,9 χιλιοστά από καθαρό χρυσό και μόνο κατά ένα ελάχιστο υπόλοιπο από ιχνοστοιχεία που δεν μπορούν να απομακρυνθούν πλήρως. Πρόκειται για διεθνώς τυποποιημένη ένδειξη (ISO 9202) που έχει αντικαταστήσει σε ράβδους και βιομηχανικά προϊόντα τον παλαιότερο χαρακτηρισμό σε καράτια.

Τύπος: πώς προκύπτει το καθαρό βάρος

Καθαρό βάρος = Μεικτό βάρος × (τοις χιλίοις / 1000)

Για μια ράβδο 100 g με καθαρότητα 585 ‰ ισχύει: 100 g × 0,585 = 58,5 g καθαρού χρυσού. Το αντίστοιχο αποτέλεσμα σε ευρώ το βγάζετε αμέσως με τον υπολογιστή αξίας τήξης.

Οι συνηθέστεροι βαθμοί καθαρότητας

Τόσο η τιμή χρυσού όσο και η τιμή ασημιού αναφέρονται πάντα σε καθαρό μέταλλο 999,9 ‰· όταν η καθαρότητα είναι χαμηλότερη, η αξία του υλικού μειώνεται κατ' αναλογία.

Η σχέση τοις χιλίοις με τα καράτια

Το σύστημα καρατίων για τον χρυσό είναι η παλαιότερη, αγγλοσαξονικής προέλευσης κλίμακα. Η μετατροπή γίνεται με έναν απλό τύπο:

Τοις χιλίοις = Καράτια × 1000 / 24

Επομένως τα 24 καράτια ισοδυναμούν με 1.000 ‰ (θεωρητικά απόλυτα καθαρός χρυσός), ενώ τα 18 καράτια δίνουν ακριβώς 750 ‰. Στην Κύπρο και στον ευρωπαϊκό χώρο η δεσμευτική αναγραφή είναι σε τοις χιλίοις, με τα καράτια να λειτουργούν το πολύ ως συμπληρωματική ένδειξη.

Σφραγίδα, κατώφλια καθαρότητας και φορολογία

Για να χαρακτηριστούν ως επενδυτικός χρυσός, οι ράβδοι και τα νομίσματα πρέπει να ξεπερνούν συγκεκριμένα όρια καθαρότητας. Στην Κύπρο, βάσει του ειδικού καθεστώτος επενδυτικού χρυσού του περί ΦΠΑ Νόμου Ν.95(Ι)/2000 (εναρμόνιση με την Οδηγία 2006/112/ΕΚ, άρθρα 344 επ.), απαιτούνται καθαρότητα τουλάχιστον 995 ‰ για τις ράβδους και τουλάχιστον 900 ‰ για τα αναγνωρισμένα νομίσματα (κοπή μετά το 1800, νόμιμο μέσο πληρωμής στη χώρα προέλευσης). Ο επενδυτικός χρυσός που πληροί αυτά τα κριτήρια απαλλάσσεται από τον ΦΠΑ. Αντίθετα, ο άργυρος, η πλατίνα και το παλλάδιο, καθώς και τα κοσμήματα χαμηλότερης καθαρότητας, επιβαρύνονται με τον κανονικό συντελεστή ΦΠΑ 19 % (Ν.95(Ι)/2000). Σημειώνεται ότι τα κέρδη ιδιώτη από την πώληση φυσικών μετάλλων δεν υπόκεινται σε Φόρο Κεφαλαιουχικών Κερδών, καθώς ο κυπριακός Ν.52/1980 αφορά αποκλειστικά ακίνητη ιδιοκτησία. (Δεν αποτελεί φορολογική ή νομική συμβουλή — για δεσμευτική ενημέρωση απευθυνθείτε στο Τμήμα Φορολογίας, mof.gov.cy.)

Η ίδια η σφραγίδα — η χαραγμένη ένδειξη πάνω στο κόσμημα ή στη ράβδο — είναι η ορατή επιβεβαίωση της καθαρότητας. Ανεξάρτητοι φορείς ελέγχου και διυλιστήρια πολύτιμων μετάλλων, όπως η Heraeus ή η Umicore, εγγυώνται με το λογότυπό τους ότι η αναγραφόμενη τιμή σε τοις χιλίοις ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.

Στην πράξη: εξαγορά και αξία τήξης

Στην εξαγορά χρυσού το ποσό που καταβάλλεται υπολογίζεται πάντα με βάση το καθαρό βάρος και ποτέ το μεικτό. Γι' αυτό, όποιος παραδίδει παλαιό κόσμημα των 585 ‰ εισπράττει σαφώς λιγότερα από ό,τι για μια ράβδο των 999,9 ‰. Το ρεαλιστικό έσοδο μπορείτε να το εκτιμήσετε εκ των προτέρων με τον υπολογιστή τιμής εξαγοράς.

Συνοπτικά

Τα τοις χιλίοις είναι η κοινή, νομικά αναγνωρισμένη γλώσσα του εμπορίου πολύτιμων μετάλλων: όσο υψηλότερη η τιμή σε ‰, τόσο μεγαλύτερο το ποσοστό καθαρού μετάλλου και τόσο πιο κοντά η αξία υλικού στην τρέχουσα τιμή spot. Για ράβδους και επενδυτικά νομίσματα συνιστάται μόνο η αγορά από 999 ‰ και πάνω — κάθε χαμηλότερη καθαρότητα σημαίνει μέταλλα κράματος που αφαιρούνται κατά την τήξη.

Πηγές: Τμήμα Φορολογίας Κύπρου (mof.gov.cy), lbma.org.uk, eur-lex.europa.eu