Promille (fijngehalte)
Ook: Duizendstempel, ‰, Millesimal fineness, Duizendsten
Promille (‰) geeft het fijngehalte van een edelmetaal aan als duizendste deel van de totale massa en is de wettelijk verplichte aanduiding op baren en munten.
Promille (‰) is de maateenheid voor het fijngehalte van een edelmetaal en geeft aan hoeveel duizendsten van de totale massa uit zuiver metaal bestaan. Een goudbaar met het opschrift 999,9 bevat dus 999,9 van de 1.000 gewichtsdelen zuiver goud – de rest zijn onvermijdelijke sporenelementen. De promille-aanduiding is internationaal genormeerd (ISO 9202) en vervangt oudere karaataanduidingen op baren en industriële producten volledig.
Formule: fijngewicht berekenen
Fijngewicht = Ruwgewicht × (Fijngehalte ‰ / 1000)
Voorbeeld: een baar van 100 g met 585 ‰ bevat 100 g × 0,585 = 58,5 g fijngoud. De smeltwaarde berekent u direct met de smeltwaardecalculator.
Gangbare fijngehaltes in een overzicht
| Fijngehalte (‰) | Karaat-equivalent | Metaal | Typisch gebruik |
|---|---|---|---|
| 999,9 | — | Goud | Beleggingsbaren (four nines) |
| 999 | 24 karaat | Goud | Munten (bijv. Maple Leaf, Panda) |
| 958 | — | Zilver | Britannia-zilver (VK) |
| 950 | — | Platina/palladium | Beleggingsbaren, sieraden |
| 925 | — | Zilver | Sterlingzilver (sieraden, bestek) |
| 916 | 22 karaat | Goud | Krugerrand, Sovereign |
| 835 | — | Zilver | Historische munten (DE) |
| 800 | — | Zilver | Historische munten (AT/CH) |
| 750 | 18 karaat | Goud | Hoogwaardige sieraden |
| 585 | 14 karaat | Goud | Midden-Europese sieraden |
| 375 | 9 karaat | Goud | Britse sieraden |
| 333 | 8 karaat | Goud | Eenvoudigste gouden sieraden (DE) |
Het goudprijsoverzicht en de zilverprijs hebben steeds betrekking op 999,9 ‰ zuiver metaal – bij een lager fijngehalte daalt de materiaalwaarde evenredig.
Promille versus karaat: het verband
Het karaatsysteem voor goud is de oudere, Angelsaksisch gekleurde aanduiding. De omrekening is eenduidig:
Fijngehalte (‰) = Karaat × 1000 / 24
24 karaat komt dus overeen met 1.000 ‰ (theoretisch zuiver goud); 18 karaat geeft exact 750 ‰. In het Nederlandse en Europese rechtsverkeer is de promille-aanduiding bindend; de karaatwaarde mag aanvullend worden vermeld.
Stempeling en juridische betekenis
Baren en munten die als beleggingsgoud willen gelden, moeten volgens de Europese btw-regeling (Richtlijn 2006/112/EG) bepaalde fijngehaltedrempels halen: goudbaren vereisen minstens 995 ‰ (99,5 %), gouden munten minstens 900 ‰ (90,0 %) – bij een slagjaar vanaf 1800 en de status van wettig betaalmiddel in het land van uitgifte. Deze drempelwaarden zijn fiscaal relevant: beleggingsgoud dat aan de criteria voldoet, is vrijgesteld van btw; laaggelegeerde sieraden of halffabricaten daarentegen niet. (Geen fiscaal of juridisch advies – raadpleeg voor bindende informatie een belastingadviseur.)
De keurstempel – het ingegraveerde of gestempelde fijngehaltestempel – op een sieraad of baar is het zichtbare bewijs van de promillewaarde. Onafhankelijke keurinstanties en scheidingsinstellingen zoals Heraeus of Umicore garanderen met hun bedrijfslogo de naleving van het opgegeven fijngehalte.
Praktijktip: inkoop en smeltwaarde
Bij goudinkoop wordt de uitbetalingsprijs altijd berekend op basis van het fijngewicht, niet van het ruwgewicht. Wie oude sieraadgoud (bijv. 585 ‰) verkoopt, krijgt dus minder dan voor een beleggingsbaar (999,9 ‰). Met de inkoopprijscalculator is de realistische opbrengst vooraf te bepalen.
Kort samengevat
Promille is de universele, wettelijk genormeerde taal van de edelmetaalhandel: hoe hoger de ‰-waarde, hoe groter het aandeel zuiver metaal en hoe dichter de materiaalwaarde bij de actuele spotprijs ligt. Voor baren en beleggingsmunten loont uitsluitend de aankoop vanaf 999 ‰ – alles daaronder bevat legeringsmetalen die bij het smelten moeten worden weggerekend.