Ruwgewicht
Ook: Brutogewicht, Totaalgewicht, Gross weight
Het ruwgewicht is het totale gewicht van een edelmetaalvoorwerp inclusief alle legeringsbestanddelen, vóór aftrek van onzuiverheden of toevoegstoffen.
Het ruwgewicht is het volledige fysieke gewicht van een edelmetaalvoorwerp – dus het gewicht dat een weegschaal aangeeft, zonder enige verrekening van legeringsbestanddelen, onzuiverheden of vreemd materiaal. Het staat in direct contrast met het fijngewicht, dat alleen het werkelijke edelmetaalaandeel beschrijft. Wie de waarde van gouden sieraden, munten of oud zilver wil bepalen, moet dit onderscheid beslist kennen.
Ruwgewicht en fijngewicht in verhouding
De relatie tussen ruwgewicht en fijngewicht is te beschrijven met een eenvoudige formule:
Fijngewicht = ruwgewicht × fijngehalte (als decimaal getal)
Het fijngehalte geeft aan welk deel van het ruwgewicht uit zuiver edelmetaal bestaat. Bij een goudlegering met de stempel 585 (14 karaat) is 58,5 % van het ruwgewicht zuiver goud; de overige 41,5 % bestaat uit legeringsmetalen zoals zilver, koper of zink.
| Legering | Stempel | Fijngehalte | Fijngewicht bij 10 g ruwgewicht |
|---|---|---|---|
| 8-karaats goud | 333 | 33,3 % | 3,33 g |
| 14-karaats goud | 585 | 58,5 % | 5,85 g |
| 18-karaats goud | 750 | 75,0 % | 7,50 g |
| 22-karaats goud | 916,7 | 91,67 % | 9,17 g |
| Fijngoud | 999 | 99,9 % | 9,99 g |
| Sterlingzilver | 925 | 92,5 % | 9,25 g |
| Bestekzilver | 800 | 80,0 % | 8,00 g |
Praktische betekenis bij inkoop en smeltwaarde
Handelaren, scheidingsinstellingen en pandhuizen communiceren prijzen altijd op basis van het fijngewicht, niet van het ruwgewicht. Wie oud goud of zilveren sieraden verkoopt, ontvangt daarom slechts de tegenwaarde van het werkelijk aanwezige edelmetaal. Met de smeltwaardecalculator is het op materiaalwaarde gebaseerde bedrag direct uit ruwgewicht en stempel te berekenen – de inkoopprijs van de handelaar ligt doorgaans lager, omdat bewerkingskosten en marge worden afgetrokken.
Belangrijke stappen bij de waardebepaling:
- Ruwgewicht bepalen op een geijkte precisieweegschaal (nauwkeurigheid ≥ 0,01 g).
- Stempel of keurstempel aflezen en het fijngehalte vaststellen.
- Fijngewicht berekenen: ruwgewicht × fijngehalte.
- Fijngewicht vermenigvuldigen met de actuele goud- of zilverprijs.
Ruwgewicht bij munten en baren
Bij gecertificeerde beleggingsmunten en LBMA Good-Delivery-baren zijn ruwgewicht en fijngewicht exact gedefinieerd en op het product vermeld. Een Krugerrand van één troy ounce bevat bijvoorbeeld precies 31,1035 g fijngoud (één troy ounce), maar weegt als munt ongeveer 33,93 g – het meergewicht komt van het koperaandeel (fijngehalte 916,7/1000; 22 karaat). Het ruwgewicht is hier dus meetbaar groter dan het fijngewicht.
Bij fijnbaren (999,9) komen ruwgewicht en fijngewicht daarentegen nagenoeg overeen; het minimale verschil valt binnen de toegestane tolerantiegrenzen van de fabrikant.
Afbakening ten opzichte van verwante begrippen
- Fijngewicht: het rekenkundig bepaalde edelmetaalaandeel in het ruwgewicht.
- Brutogewicht (in handelscontext): kan bovendien verpakking of houder omvatten – niet gelijkstellen aan ruwgewicht, ook al worden beide begrippen in de omgangstaal synoniem gebruikt.
- Troy-gewicht: het internationaal in de edelmetaalhandel gebruikte gewichtssysteem; een troy ounce komt overeen met 31,1035 g.
Kort samengevat
Het ruwgewicht is de uitgangswaarde van elke edelmetaalwaardering – pas door vermenigvuldiging met het fijngehalte ontstaat het waardebepalende fijngewicht. Wie sieraden, munten of baren koopt of verkoopt, moet beide grootheden altijd duidelijk uit elkaar houden en de actuele metaalprijs steeds op het fijngewicht betrekken.