Επιροδίωση

Η επιροδίωση χαρακτηρίζει μια γαλβανική διαδικασία, κατά την οποία μια εξαιρετικά λεπτή στρώση από ρόδιο – ένα από τα σπανιότερα μέταλλα της ομάδας του λευκόχρυσου – επιμεταλλώνεται επάνω σε ένα κόσμημα, ένα νόμισμα ή ένα εξάρτημα. Το αποτέλεσμα είναι μια κατοπτρικά γυαλιστερή, αργυρόλευκη ψυχρή επιφάνεια με υψηλή αντοχή στις γρατζουνιές και εξαιρετική αντοχή στην αμαύρωση.

Γιατί γίνεται επιροδίωση;

Ο λευκόχρυσος περιέχει στο κράμα του συχνά νικέλιο ή παλλάδιο, ώστε να εξουδετερώσει το κίτρινο χρώμα του χρυσού – σπάνια όμως επιτυγχάνει τον ψυχρό, λαμπερό λευκό τόνο που περιμένουν οι πελάτες. Η επιροδίωση καλύπτει πλήρως το ελαφρώς κιτρινωπό ή γκρίζο χρώμα του κράματος και προσδίδει στο κομμάτι οπτικά την εντύπωση του λευκόχρυσου. Και το ασήμι Sterling επιμεταλλώνεται περιστασιακά με ρόδιο, ώστε να καθυστερήσει η αμαύρωση (tarnish από ενώσεις θείου).

Ροή της διαδικασίας

1. Καθαρισμός: Λίπη, οξείδια και αποτυπώματα δακτύλων αφαιρούνται με λουτρό υπερήχων και απολιπαντικό.
2. Ενεργοποίηση: Ένα σύντομο όξινο μπάνιο εξασφαλίζει μια δραστική, χωρίς οξείδια μεταλλική επιφάνεια.
3. Γαλβανισμός: Το τεμάχιο βυθίζεται ως κάθοδος σε λουτρό θειικού ή φωσφορικού ροδίου· το συνεχές ρεύμα εναποθέτει τα ιόντα ροδίου ως μεταλλική στρώση.
4. Έκπλυση & στέγνωμα: Η σχολαστική έκπλυση αποτρέπει τη μόλυνση του λουτρού.

Το πάχος της στρώσης κυμαίνεται συνήθως μεταξύ 0,05 και 0,5 µm – σε τεμάχια υψηλής καταπόνησης όπως τα δαχτυλίδια έως και 1 µm. Οι λεπτότερες στρώσεις είναι φθηνότερες, φθείρονται όμως ταχύτερα.

Διάρκεια και ανανέωση

Επειδή το ρόδιο απλώς επικάθεται και δεν αποτελεί κράμα, η στρώση φθείρεται με την επαφή με το δέρμα, τον ιδρώτα και τη μηχανική καταπόνηση. Τα δαχτυλίδια και τα βραχιόλια πρέπει να επιροδιώνονται εκ νέου κάθε 1 έως 5 χρόνια, τα μενταγιόν και τα σκουλαρίκια σαφώς πιο σπάνια. Ένας χρυσοχόος ή κοσμηματοπώλης μπορεί να ανανεώσει τη στρώση χωρίς πρόβλημα μετά από νέο καθαρισμό και ενεργοποίηση.

Επιροδίωση σε νομίσματα

Ορισμένα συλλεκτικά νομίσματα σε ποιότητα Proof επιροδιώνονται, ώστε να προστατευθεί μόνιμα η στιλβωμένη κατοπτρική επιφάνεια. Πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι η στρώση ροδίου δεν μεταβάλλει την καθαρότητα του νομίσματος, μπορεί όμως κατά τον έλεγχο γνησιότητας νομισμάτων μέσω ανάλυσης φθορισμού ακτίνων Χ να αλλοιώσει το επιφανειακό σήμα. Μια δοκιμή τήξης ή ο υπολογιστής αξίας τήξης αποτυπώνει πάντα τη βασική αξία του πυρήνα του μετάλλου.

Το ρόδιο ως πολύτιμο μέταλλο

Το ρόδιο ανήκει στα ακριβότερα και σπανιότερα μέταλλα του κόσμου· η τιμή του τα τελευταία χρόνια κυμάνθηκε μεταξύ μερικών εκατοντάδων και άνω των 20.000 USD ανά ουγγιά (ιστορικό υψηλό το 2021). Το υλικό μιας στρώσης επιροδίωσης είναι ωστόσο τόσο ελάχιστο (κλάσματα του χιλιοστόγραμμου), ώστε δεν αντιπροσωπεύει αξιόλογη αξία υλικού – το κόστος προκύπτει κυρίως από τον χειροτεχνικό μόχθο και την προετοιμασία του λουτρού.

Με λίγα λόγια

Η επιροδίωση είναι μια δοκιμασμένη γαλβανική επιφανειακή επεξεργασία, που ευγενοποιεί οπτικά κοσμήματα και νομίσματα και τα προστατεύει από την αμαύρωση, απαιτεί όμως τακτική ανανέωση. Την πραγματική περιεκτικότητα σε πολύτιμο μέταλλο του τεμαχίου δεν την επηρεάζει.

Οι πληροφορίες αυτές δεν αποτελούν φορολογική συμβουλή. Πηγές: ΑΑΔΕ (aade.gr), Τράπεζα της Ελλάδος (bankofgreece.gr), LPPM, Johnson Matthey.