Karaat (gewicht / diamant)

Wanneer juweliers en gemmologen het over een steen van "één karaat" hebben, bedoelen ze een heel precieze massa: 0,2 gram, oftewel 200 milligram. Dit metrische karaat (afgekort ct) is de standaardeenheid waarmee diamanten, gekleurde edelstenen en parels wereldwijd gewogen worden. De naam verwijst naar de pit van de johannesbroodboom (Ceratonia siliqua): die zaadjes hadden een opmerkelijk constante massa en werden daarom eeuwenlang door edelsteenhandelaren als praktische weegreferentie gebruikt. Pas in 1907 werd de eenheid op de vierde Algemene Conferentie voor Maten en Gewichten (CGPM) vastgepind op exact 0,2 g, en sindsdien is ze in nagenoeg elk land wettelijk erkend.

Verwar deze gewichtseenheid niet met het gelijknamige karaat dat het goudgehalte van een legering aangeeft. Dat tweede karaat drukt een verhouding uit en zegt niets over massa – twee totaal verschillende begrippen die toevallig dezelfde naam dragen.

Onderverdeling in punten

Om ook heel kleine steentjes nauwkeurig te kunnen beschrijven, splitst men één karaat in 100 punten (Engels: points). De fijnste in de handel gehanteerde stap is dus 0,01 ct, ofwel één punt. Die fijnmazigheid is geen overbodige luxe: bij diamanten kan een verschil van enkele honderdsten karaat de prijs al merkbaar doen verspringen.

1 ct  = 0,2 g  = 200 mg
0,5 ct = 0,1 g = 100 mg
0,01 ct (1 punt) = 2 mg
1 g = 5 ct

Wilt u karaatwaarden snel naar gram of milligram omzetten, dan doet de eenhedenomrekenaar dat in één handeling.

Karaat als één van de vier C's

Bij de waardebepaling van een diamant telt het gewicht mee als één van de vier internationale kwaliteitsmaatstaven, samengevat als de "4 C's":

1. Carat – het gewicht (ct)
2. Cut – de slijpvorm, dus proporties en symmetrie
3. Colour – de kleur (schaal D tot Z)
4. Clarity – de zuiverheid, bepaald door insluitsels en oneffenheden

Belangrijk: gewicht alleen is geen prijsgarantie. Een zuivere, vakkundig geslepen steen van 0,50 ct kan méér waard zijn dan een matig geslepen exemplaar van 1,00 ct. Wel valt op dat de prijs per karaat rond bepaalde drempelmaten (0,50 – 1,00 – 2,00 ct) sprongsgewijs oploopt, simpelweg omdat kopers die "ronde" formaten graag zien.

Ook voor kleursteen en parel

Het metrische karaat beperkt zich niet tot diamant: robijnen, saffieren, smaragden, peridoot en parels worden er evengoed mee gewogen. Omdat elke steensoort een eigen dichtheid heeft, ziet een robijn van 1 ct er fysiek anders uit dan een diamant van 1 ct, ook al is hun massa identiek. Bij parels combineren sommige markten het karaat nog met de oudere Japanse maat momme.

Niet hetzelfde als de troy ounce

Wie in edelmetalen thuis is, verwart karaat weleens met het troy-gewichtssysteem. Ter oriëntatie: één troy ounce van 31,1035 g stemt overeen met ongeveer 155,5 ct. Toch horen ze niet bij elkaar – het karaat is een SI-afgeleide eenheid, uitsluitend bedoeld voor edelstenen en parels, terwijl baren en munten in gram of troy ounce gewogen worden. Wie de goudprijs volgt of de smeltwaarde van een sieraad wil kennen, rekent dan ook in gram, niet in karaat.

Kort samengevat

Het metrische karaat (1 ct = 0,2 g) is de wereldwijd genormeerde weegeenheid voor edelstenen – en nadrukkelijk iets anders dan het karaat dat het goudgehalte beschrijft. Bij diamant kunnen zelfs verschillen van een paar honderdsten karaat de marktwaarde voelbaar bijstellen.

Bronnen: BIPM (bipm.org), GIA (gia.edu), IGI (igionline.com).