Troy-gewichtssysteem
Ook bekend als: troygewicht, apothekers-gewichtssysteem, troy weight
Het troy-gewichtssysteem is het wereldwijd gehanteerde maatsysteem voor edelmetalen; de basiseenheid is de troy ounce, die precies 31,1034768 gram weegt.
Bevalt wat u hier ziet en leest?
We leggen ons hart en ziel in het snel, proper en gratis houden van preciousmetalprices.com — geen betaalmuren, geen rommel, enkel betrouwbare feiten en livekoersen. Als het je van pas komt, is de fijnste manier om merci te zeggen het gewoon door te vertellen. Elke keer dat je het deelt, laat je een medebelegger ons ontdekken en houd je het project mee in leven. 💛
Bevalt wat u hier ziet en leest?
We leggen ons hart en ziel in het snel, proper en gratis houden van preciousmetalprices.com — geen betaalmuren, geen rommel, enkel betrouwbare feiten en livekoersen. Als het je van pas komt, is de fijnste manier om merci te zeggen het gewoon door te vertellen. Elke keer dat je het deelt, laat je een medebelegger ons ontdekken en houd je het project mee in leven. 💛
Van alle maatstelsels die de westerse handel ooit voortbracht, is het troy-gewichtssysteem het oudste dat nog dagelijks in gebruik is – en tegelijk het enige erkende weegmaat voor goud, zilver, platina en de overige edelmetalen. Waar de goudprijs ook wordt genoteerd, of dat nu in New York, Londen of Zürich is, telkens luidt de eenheid troy ounce (afgekort troy oz of oz t). Handelen, waarderen of vergelijken in edelmetaal kan simpelweg niet buiten dit systeem om.
Herkomst en geschiedenis
De naam verwijst naar alle waarschijnlijkheid naar Troyes, een Noord-Franse marktstad die in de middeleeuwen een druk handelscentrum was. Daar ontwikkelden kooplieden een betrouwbaar gewichtsstelsel voor de handel in edelmetaal en munten. Via de Noormannen bereikte het Engeland, waar het in de 15e eeuw wettelijk werd vastgelegd voor de muntslag. Terwijl de gewone warenhandel al vroeg overstapte op het avoirdupois-systeem – dat in de VS nog steeds voor alledaagse goederen geldt – bleef het Britse muntwezen tot in de 20e eeuw trouw aan het troygewicht.
Hoe het systeem is opgebouwd
Het troy-stelsel telt maar een handvol eenheden, maar hangt intern perfect samen:
| Eenheid | Afkorting | Gram | Verhouding |
|---|---|---|---|
| Grain | gr | 0,06479891 g | Kleinste eenheid |
| Pennyweight | dwt | 1,55517 g | 24 grain |
| Troy ounce | troy oz | 31,1034768 g | 20 dwt / 480 grain |
| Troy pond | lb t | 373,2417 g | 12 troy ounce |
Het troy pond bevat 12 ounce, en niet 16 zoals het avoirdupois-pond. In de hedendaagse edelmetaalhandel speelt het troy pond nauwelijks nog een rol; in de praktijk is de troy ounce vrijwel de enige gebruikte handelseenheid.
Pas op: troy ounce ≠ handelsounce
De klassieker onder de rekenfouten bij het kopen van edelmetaal is de verwarring tussen de troy ounce en de gewone avoirdupois-ounce:
1 troy oz = 31,1034768 g
1 avdp. oz = 28,3495 g
Verschil ≈ +9,7 % (troy is zwaarder)
Kiest u in de smeltwaardecalculator of de eenheden-omrekenaar de verkeerde ounce, dan wijkt de berekende materiaalwaarde bijna 10 % af. Voor baren en munten geldt altijd de troy ounce.
Waarom niet gewoon overstappen op gram?
Het metrieke stelsel mag internationaal de standaard zijn, en veel aanbieders tonen prijzen weliswaar „per gram" – toch noteren alle toonaangevende handelsplaatsen, van LBMA over COMEX tot de OTC-markt, in troy oz. Daar zijn goede redenen voor:
- Historische continuïteit: prijsreeksen lopen decennia terug; een omschakeling zou elke historische vergelijking bemoeilijken.
- Internationale eenvormigheid: van Perth tot New York rekent men met dezelfde basis.
- Verankering in normen: LBMA Good Delivery Bars worden in troy oz omschreven (350–430 troy oz, nominaal ca. 400 oz).
Verwante eenheden elders ter wereld
Naast het troy-stelsel leven in diverse markten nog regionale gewichtseenheden voort:
- Tola (Zuid-Azië): 11,6638 g ≈ 3/8 troy oz; in India een gangbare barencoupure.
- Tael (Oost-Azië): ca. 37,429 g (varieert per regio); wijdverbreid in Hongkong en China.
- Momme (Japan): 3,75 g; van oudsher voor sieraden.
Kort samengevat
Met de troy ounce (31,1034768 g) als hart vormt het troy-gewichtssysteem het onmisbare ijkpunt van de wereldwijde edelmetaalhandel. Wie munten toetst, baren taxeert of koersen naast elkaar legt, rekent steevast in troy – en een verwisseling met de avoirdupois-ounce kost al gauw bijna 10 % nauwkeurigheid.