ΦΠΑ στο ασήμι

Όποιος στην Κύπρο αγοράζει ασήμι – είτε πρόκειται για ράβδο, επενδυτικό νόμισμα ή βιομηχανικό προϊόν – καταβάλλει κατά κανόνα ΦΠΑ (Φόρο Προστιθέμενης Αξίας) με τον κανονικό κυπριακό συντελεστή. Το στοιχείο αυτό ξεχωρίζει το ασήμι από τον επενδυτικό χρυσό, ο οποίος απαλλάσσεται πλήρως βάσει του ειδικού καθεστώτος επενδυτικού χρυσού του περί ΦΠΑ Νόμου Ν.95(Ι)/2000 και της Οδηγίας 2006/112/ΕΚ. Πρακτικά, ο φόρος προσαυξάνει την τιμή κτήσης και μετακινεί προς τα πάνω το σημείο από το οποίο μια μεταγενέστερη πώληση αρχίζει να αποδίδει κέρδος.

Ο κανονικός συντελεστής στην Κύπρο

Στην Κύπρο, ο άργυρος, όπως και η πλατίνα και το παλλάδιο, βαρύνεται με τον κανονικό συντελεστή ΦΠΑ 19 % επί της καθαρής τιμής αγοράς. Δεν προβλέπεται μειωμένος συντελεστής (9 %, 5 %, 3 % ή 0 %) για τα μέταλλα αυτά· μόνο ο επενδυτικός χρυσός τυγχάνει απαλλαγής. Ένα ενδεικτικό παράδειγμα:

Καθαρή τιμή εμπόρου:    100,00 €
+ 19 % ΦΠΑ:            +  19,00 €
─────────────────────────────────
Τελική τιμή (πελάτης):  119,00 €

Ορισμένοι επαγγελματίες μεταπωλητές ενδέχεται να εφαρμόζουν το καθεστώς φορολόγησης του περιθωρίου κέρδους: εκεί ο ΦΠΑ υπολογίζεται όχι επί ολόκληρης της τιμής πώλησης, αλλά μόνο επί της εμπορικής διαφοράς μεταξύ τιμής κτήσης και τιμής πώλησης του εμπόρου. Στην περίπτωση αυτή ο πραγματικός συντελεστής για τον τελικό αγοραστή διαμορφώνεται χαμηλότερα και εξαρτάται από το εκάστοτε περιθώριο· η ένδειξη του καθεστώτος περιθωρίου αναγράφεται στο τιμολόγιο, χωρίς χωριστή αναγραφή ποσού ΦΠΑ.

Ποια προϊόντα ασημιού αφορά

Ο συντελεστής 19 % καλύπτει σχεδόν το σύνολο των μορφών ασημιού:

• Ράβδοι ασημιού κάθε βάρους (χυτές ή κοπτόμενες)
• Επενδυτικά νομίσματα και νομίσματα bullion από ασήμι (π.χ. Maple Leaf, Wiener Philharmoniker, Britannia)
• Συλλεκτικά νομισματικά τεμάχια από ασήμι (ενδεχομένως υπό καθεστώς περιθωρίου)
• Βιομηχανικό ασήμι (κόκκοι, ημικατεργασμένα προϊόντα)
• Παλαιό και θραυσμένο ασήμι εντός του επαγγελματικού εμπορίου

Αντιθέτως, η περιστασιακή πώληση από ιδιώτη δεν υπόκειται σε ΦΠΑ, καθώς ο ιδιώτης δεν ενεργεί ως υποκείμενος στον φόρο.

Πώληση με κέρδος: τι ισχύει για τον ιδιώτη

Εδώ βρίσκεται μια ουσιώδης διαφορά της Κύπρου έναντι άλλων κρατών. Ο κυπριακός Φόρος Κεφαλαιουχικών Κερδών (Ν.52/1980) επιβάλλεται αποκλειστικά σε κέρδη από ακίνητη ιδιοκτησία που βρίσκεται στην Κύπρο (ή από μετοχές εταιρειών ακινήτων). Τα πολύτιμα μέταλλα είναι κινητή περιουσία και επομένως δεν υπόκεινται σε φόρο υπεραξίας: δεν υφίσταται περίοδος διακράτησης ούτε «κερδοσκοπική προθεσμία», και ο ιδιώτης μπορεί να ρευστοποιήσει το ασήμι του οποτεδήποτε χωρίς φόρο επί του κέρδους. Ο μοναδικός περιορισμός αφορά τη συστηματική, κατ' επάγγελμα εμπορία (badges of trade), η οποία μπορεί να χαρακτηριστεί εμπορική δραστηριότητα και να φορολογηθεί ως εισόδημα βάσει του περί Φορολογίας Εισοδήματος Νόμου Ν.118(Ι)/2002.

Επίδραση στην τιμή και στο υπερτίμημα (agio)

Η τιμή spot του ασημιού – για παράδειγμα η τρέχουσα τιμή ασημιού σε ευρώ – αποτελεί καθαρή αγοραία τιμή χωρίς ΦΠΑ. Ο έμπορος προσθέτει επ' αυτής το δικό του υπερτίμημα (κόστος κοπής, περιθώριο, εφοδιαστική) και εν συνεχεία τον νόμιμο ΦΠΑ 19 %. Οι προσαυξήσεις του ασημιού λόγω φόρου είναι, σε αντίθεση με τον χρυσό, αισθητές και μειώνουν την καθαρή απόδοση: όποιος αγοράζει ασήμι και αργότερα το πωλεί ως ιδιώτης (χωρίς ΦΠΑ) φέρει τον φόρο της αγοράς ως μόνιμο κόστος.

Με τον υπολογιστή ασημιού προσδιορίζεται η τρέχουσα αξία υλικού, ενώ ο εκτιμητής φόρου βοηθά στην εκτίμηση της συνολικής επιβάρυνσης κατά την αγορά και την πώληση.

Ξέπλυμα χρήματος και όριο μετρητών

Οι έμποροι πολύτιμων μετάλλων στην Κύπρο αποτελούν υπόχρεες οντότητες βάσει του περί Παρεμπόδισης Νομιμοποίησης Εσόδων από Παράνομες Δραστηριότητες Νόμου Ν.188(Ι)/2007, με εποπτεία της ΜΟΚΑΣ. Για συναλλαγές από 10.000 € και άνω εφαρμόζονται υποχρεώσεις ταυτοποίησης και δέουσας επιμέλειας (KYC/CDD). Από τον Δεκέμβριο 2024, οι πληρωμές σε μετρητά άνω των 10.000 € απαγορεύονται· απαιτούνται ιχνηλατήσιμα μέσα πληρωμής, ενώ η παράβαση επισύρει πρόστιμο έως 10 % της αξίας της συναλλαγής.

Σημείωση: Το παρόν δεν αποτελεί φορολογική ή νομική συμβουλή. Για εξατομικευμένα ζητήματα απευθυνθείτε σε εξειδικευμένο σύμβουλο ή στο Τμήμα Φορολογίας (mof.gov.cy).

Γιατί ο επενδυτικός χρυσός υπερέχει φορολογικά

Η ΕΕ αναγνωρίζει στον επενδυτικό χρυσό ειδική μεταχείριση από την 1η Ιανουαρίου 2000, καθώς αντιμετωπίζεται ως αγαθό όμοιο με χρήμα. Το ασήμι δεν απολαμβάνει το καθεστώς αυτό, παρότι ιστορικά υπηρέτησε επίσης ως νομισματικό μέταλλο. Για τον επενδυτή αυτό σημαίνει ότι, με ίδια τιμή spot, ο χρυσός προσφέρει καλύτερο καθαρό επίπεδο εισόδου, αφού κανένας ΦΠΑ δεν προσαυξάνει την τιμή αγοράς.

Με λίγα λόγια

Στην Κύπρο το ασήμι βαρύνεται με τον κανονικό συντελεστή ΦΠΑ 19 % (Ν.95(Ι)/2000)· το καθεστώς περιθωρίου κέρδους μπορεί να μειώσει τον πραγματικό συντελεστή για τον τελικό αγοραστή. Σε αντίθεση με τον επενδυτικό χρυσό, το ασήμι δεν απολαμβάνει απαλλαγή ΦΠΑ σε επίπεδο ΕΕ, ενώ –αντίθετα με τη Γερμανία– η πώληση με κέρδος από ιδιώτη παραμένει αφορολόγητη, καθώς ο φόρος υπεραξίας αφορά μόνο τα ακίνητα. Παράγοντες που κάθε επενδυτής οφείλει να συνυπολογίζει κατά την αγορά ασημιού.

Πηγές: Τμήμα Φορολογίας Κύπρου (mof.gov.cy), ΜΟΚΑΣ (mokas.law.gov.cy), CyLaw – Ν.95(Ι)/2000, EUR-Lex (Οδηγία 2006/112/ΕΚ).