Tombak
Ook bekend als: roodmessing
Tombak is een koper-zinklegering met 67–90 % koper; dankzij haar goudachtige kleur werd ze veel gebruikt als decoratief materiaal en als historisch muntmetaal, maar ze bevat geen edelmetaal.
Bevalt wat u hier ziet en leest?
We leggen ons hart en ziel in het snel, proper en gratis houden van preciousmetalprices.com — geen betaalmuren, geen rommel, enkel betrouwbare feiten en livekoersen. Als het je van pas komt, is de fijnste manier om merci te zeggen het gewoon door te vertellen. Elke keer dat je het deelt, laat je een medebelegger ons ontdekken en houd je het project mee in leven. 💛
Bevalt wat u hier ziet en leest?
We leggen ons hart en ziel in het snel, proper en gratis houden van preciousmetalprices.com — geen betaalmuren, geen rommel, enkel betrouwbare feiten en livekoersen. Als het je van pas komt, is de fijnste manier om merci te zeggen het gewoon door te vertellen. Elke keer dat je het deelt, laat je een medebelegger ons ontdekken en houd je het project mee in leven. 💛
Tombak – het woord gaat terug op het Maleise tembaga (koper) – is een goudkleurig glanzende koper-zink-legering waarin het koper 67 tot 90 gewichtsprocent uitmaakt. Naarmate het koperaandeel stijgt, krijgt het metaal een rodere, meer goudachtige gloed. Precies dat maakte tombak eeuwenlang tot een betaalbare vervanger voor goud.
Samenstelling en varianten
| Aanduiding | Cu-aandeel | Zn-aandeel | Kleur |
|---|---|---|---|
| Rode tombak | 85–90 % | 10–15 % | kopergoud |
| Gele tombak | 72–80 % | 20–28 % | messinggoud |
| Witte tombak (Prinsmetaal) | 67–72 % | 28–33 % | lichtgoud |
Kleine bijmengsels van lood, arseen of tin kunnen de bewerkbaarheid en samenstelling wijzigen, maar veranderen niets aan het kernkenmerk: tombak blijft een basismetaal zonder edelmetaalgehalte.
Waarvoor wordt tombak gebruikt?
Overal waar men een goudachtige uitstraling wil zonder de prijs van echt edelmetaal, komt tombak van pas:
- Munten en medailles: talrijke circulatiemunten, onderscheidingen en ereblijken zijn van tombak, geregeld voorzien van een dunne vergulding. Ook in moderne bimetaalmunten dient tombak als kern of ring.
- Sieraden en sierartikelen: in de modesieraden en op beslag bootst tombak de geelgoud-look na.
- Techniek: dankzij haar goede koudvervormbaarheid en corrosiebestendigheid duikt tombak op in patroonhulzen, horlogekasten en sanitaire kranen.
Tombak en de edelmetaalwaardering
Aangezien tombak geen edelmetaal bevat, telt het voor de smeltwaardecalculator uitsluitend mee via de actuele koperprijs. Voorwerpen van tombak – ook de vergulde – hebben geen intrinsieke goudwaarde; wat telt, is enkel de materiaalwaarde van het aanwezige koper en zink.
Materiaalwaarde tombak ≈ gewicht (g) × koperaandeel × koperprijs (€/g)
Bij inkoop worden vergulde tombak-stukken doorgaans als gewoon basismetaal behandeld, tenminste zolang de goudlaag dunner is dan 0,5 µm – de hoeveelheid goud is dan te klein om mee te tellen.
Verschil met verwante legeringen
- Nieuwzilver: koper-zink-nikkel, zilverkleurig – bevat geen zilver.
- Roodgoud: een echte goud-koperlegering met een vastgelegd fijngehalte (bijv. 750/1000 Au).
- Double / goud-double: een mechanisch opgeplateerde goudlaag op basismetaal – met meer goud dan een gewone vergulding.
Kort samengevat
Tombak is een overtuigende goudimitatie, maar zonder één greintje edelmetaal – oogverblindend van uiterlijk, doch enkel zoveel waard als het koper erin. Wilt u tombak-voorwerpen taxeren, kijk dan naar de actuele koperprijs en niet naar de goudmarkt.