Mohshardheid
Ook bekend als: Mohs-schaal, Krashardheid, Minerale hardheid
De mohshardheid is een dimensieloos getal op een schaal van 1 tot 10 dat aangeeft hoe goed een mineraal weerstand biedt tegen krassen door een harder materiaal.
Bevalt wat u hier ziet en leest?
We leggen ons hart en ziel in het snel, proper en gratis houden van preciousmetalprices.com — geen betaalmuren, geen rommel, enkel betrouwbare feiten en livekoersen. Als het je van pas komt, is de fijnste manier om merci te zeggen het gewoon door te vertellen. Elke keer dat je het deelt, laat je een medebelegger ons ontdekken en houd je het project mee in leven. 💛
Bevalt wat u hier ziet en leest?
We leggen ons hart en ziel in het snel, proper en gratis houden van preciousmetalprices.com — geen betaalmuren, geen rommel, enkel betrouwbare feiten en livekoersen. Als het je van pas komt, is de fijnste manier om merci te zeggen het gewoon door te vertellen. Elke keer dat je het deelt, laat je een medebelegger ons ontdekken en houd je het project mee in leven. 💛
Al meer dan twee eeuwen gebruiken mineralogen de mohshardheid om materialen te rangschikken naar hun krasvastheid. De Duitse mineraloog Friedrich Mohs bedacht de methode in 1812, en de logica erachter is verrassend simpel: kras twee materialen tegen elkaar en het hardste laat een groef na in het zachtere, nooit omgekeerd. Juist door die eenvoud is de mohshardheid nog altijd een handig eerste hulpmiddel bij [munt-echtheidscontroleUNWRAP en in de grondstoffenkunde.
De schaal van talk tot diamant
De schaal begint bij 1 (talk, het zachtste referentiemineraal) en eindigt bij 10 (diamant, het hardste natuurlijke materiaal). Belangrijk: de schaal is niet lineair. De sprongen tussen de trappen zijn ongelijk groot, dus tussenliggende waarden mag men niet rekenkundig interpoleren.
| Trap | Referentiemineraal | Dagelijkse vergelijking |
|---|---|---|
| 1 | Talk | Verpulvert onder de vingernagel |
| 2 | Gips | Krasbaar met de vingernagel |
| 3 | Calciet | Krasbaar met een kopermunt |
| 4 | Fluoriet | Krasbaar met een mes (moeiteloos) |
| 5 | Apatiet | Krasbaar met een mes (met moeite) |
| 6 | Veldspaat | Krasbaar met een staalvijl |
| 7 | Kwarts | Krast glas |
| 8 | Topaas | Krast kwarts |
| 9 | Korund (saffier/robijn) | Krast topaas |
| 10 | Diamant | Krast alles |
Waar edelmetalen zich bevinden
Met waarden tussen 2,5 en 4,75 horen de edelmetalen bij de zachtere kant van de schaal. Dat verklaart meteen twee dingen: hun uitstekende vervormbaarheid (ductiliteit), maar ook hun neiging om snel krassen op te lopen.
| Metaal | Mohshardheid (ca.) |
|---|---|
| Goud (999) | 2,5 |
| Zilver (999) | 2,5–3,0 |
| Platina | 3,5–4,5 |
| Palladium | 4,75 |
| Wolfraam | 7,5 |
Net omdat fijngoud en fijnzilver zo zacht zijn, mengt men ze voor munten en sieraden met koper of andere metalen. Zo'n legering maakt het metaal merkbaar harder, zonder afbreuk te doen aan de edele eigenschappen.
Nuttig, maar niet waterdicht
Voor echtheidscontrole is de mohshardheid een aanwijzing, geen bewijs. Wolfraam (7,5) is veel harder dan goud en zou daarom snel opvallen — ware het niet dat vervalsers het als verborgen kern in baren stoppen. Het probleem: de dichtheid van wolfraam (19,25 g/cm³) ligt bijna gelijk aan die van goud (19,32 g/cm³). Een wolfraam-vervalsing laat zich dus noch met een krastest, noch met een weging alleen betrappen. Pas de combinatie van dichtheidsbepaling, ultrasoon onderzoek en röntgenfluorescentie geeft uitsluitsel.
In de praktijk geldt: een echte goudmunt laat zich met een staalmes (mohshardheid ~5,5) makkelijk krassen — iets wat u er natuurlijk niet op moet uitproberen. De niet-destructieve [munt-echtheidscontroleUNWRAP en de [muntgewicht-controleUNWRAP zijn dan de veiligere weg.
Zo meet men
Hardheid A > hardheid B → A krast B, B krast A niet
Hardheid A = hardheid B → beide krassen elkaar
Men drukt het proefmateriaal met de hand tegen het proefstuk en kijkt daarna nauwkeurig: is er een echte groef ontstaan, of ziet men enkel afslijpsel van het zachtere stuk?
Kort samengevat
De mohshardheid ordent materialen van 1 tot 10 naar krasvastheid en helpt edelmetaal te onderscheiden van vervalsingen of legeringspartners. Voor een betrouwbaar oordeel combineert u haar altijd met andere fysische kenmerken zoals dichtheid en smeltpunt.
Bronnen: Mineralogical Society of America (minsocam.org), Nationale Bank van België (nbb.be).