Goud

Weinig materialen begeleiden de mensheid al zo lang als goud. Het diepgele metaal dankt zijn faam niet enkel aan zijn glans, maar vooral aan een zeldzame mix van chemische onverwoestbaarheid, hoge dichtheid en wereldwijde erkenning als betaal- en ruilmiddel. De actuele goudprijs vat op elk moment het samenspel samen van vraag en aanbod, valutabewegingen en de geopolitieke context.

Wat goud chemisch en fysisch bijzonder maakt

Goud staat in groep 11 van het periodiek systeem (de muntmetalen) en behoort tot de weinige elementen die in de natuur gedegen voorkomen, dus in zuivere metallische vorm. De meest opvallende eigenschappen:

• Corrosiebestendigheid: Noch zoutzuur noch salpeterzuur tast goud aan; enkel koningswater, een mengsel van salpeter- en zoutzuur in verhouding 1:3, kan het oplossen.
• Ductiliteit: Uit één gram goud trekt men een draad van ongeveer 165 meter, of men slaat er bladgoud van zowat 0,5 m² uit (amper 0,1 µm dun).
• Dichtheid: Met 19,32 g/cm³ weegt goud beduidend zwaarder dan de gangbare vervalsingsmetalen – een sleutelkenmerk bij de dichtheidsbepaling volgens Archimedes.
• Elektrische geleidbaarheid: Die ligt weliswaar onder die van zilver en koper, maar goud oxideert niet en blijft betrouwbaar contact maken – onmisbaar dus in de elektronica.

Waar goud vandaan komt

In de aardkorst is goud met ongeveer 0,004 ppm (delen per miljoen) uitermate schaars. Het zit in primaire afzettingen (kwartsaders, epithermale en mesothermale systemen) en in secundaire seifenafzettingen, waar verwering het metaal heeft opgehoopt.

De mondiale mijnproductie schommelt al jaren rond 3.400 tot 3.600 ton per jaar. De grootste producenten zijn China, Australië, Rusland, Canada en Ghana. Daarnaast is er recyclinggoud uit oude sieraden, elektronisch afval en tandgoud, goed voor zo'n 25 tot 30 % van het jaarlijkse aanbod.

De winningskosten worden in de sector uitgedrukt als all-in sustaining costs (AISC) en lagen in 2023 gemiddeld rond 1.200 tot 1.350 USD per troy ounce.

Vormen en fijngehalten in de handel

Goud circuleert in uiteenlopende fijngehalten. Bij beleggingen voert fijngoud (999) met minstens 999 ‰ zuiverheid de boventoon. Sieraden en dentale legeringen bevatten toevoegmetalen die kleur, hardheid en bewerkbaarheid sturen.

Als beleggingsgoud in de zin van de EU-btw-vrijstelling gelden uitsluitend producten met minstens 995 ‰ fijngehalte (baren) of 900 ‰ (munten).

Hoe de goudprijs tot stand komt

De wereldwijde goudprijs noteert in Amerikaanse dollar per troy ounce (31,1035 g). Twee mechanismen geven de markt vorm:

LBMA-fixing: Tweemaal per dag (om 10:30 en 15:00 uur Londense tijd) leggen banken elektronisch de LBMA Gold Price vast – de referentie voor mijnbouwbedrijven, centrale banken en industriële afnemers.

Spotprijs: De spotprijs wordt doorlopend verhandeld op de termijnmarkten (COMEX in New York, TOCOM in Tokio) en vormt de basis voor de prijzen bij de handelaar.

Inkoopprijs (handelaar) = spotprijs − spread
Verkoopprijs (handelaar) = spotprijs + agio (premie)

Het agio (premie) hangt af van het product, de coupure en de marktsituatie. Kleine eenheden zoals 1-gramsbaren of fractionele munten dragen een fors hoger agio dan kilobaren of baren van 100 gram.

Goud als belegging

Goud werpt geen rente of dividend af. Zijn aantrekkingskracht als belegging berust op heel andere eigenschappen:

1. Inflatiebescherming: Op lange termijn behoudt goud doorgaans zijn koopkracht, ook al kunnen de schommelingen op korte termijn stevig zijn.
2. Veilige haven: In tijden van crisis of recessie neemt de vraag naar goud vaak toe, omdat het als ultiem betaalmiddel geldt.
3. Lage correlatie: Goud beweegt slechts zwak mee met aandelen en obligaties en kan de schommelingen van een portefeuille temperen.
4. Valutabescherming: Bij een zwakke dollar stijgt de goudprijs vaak, aangezien beide tegengesteld noteren.

De actuele stemming op de edelmetaalmarkt leest u af aan de Fear & Greed Index. Langjarige prijsverlopen vindt u onder historische edelmetaalprijzen.

Let op: Dit is geen beleggings- of fiscaal advies. In België is beleggingsgoud vrijgesteld van btw (artikel 44bis WBTW en Richtlijn 2006/112/EG). Sinds 1 januari 2026 geldt bovendien een meerwaardebelasting (solidariteitsbijdrage) van 10 % op gerealiseerde meerwaarden op financiële activa, waaronder fysiek beleggingsgoud valt, met een jaarlijkse vrijstelling van € 10.000. Dit verschilt van Duitsland, waar de speculatietermijn van § 23 EStG geldt. Bespreek uw persoonlijke situatie met een belastingadviseur.

De beleggingsvormen vergeleken

• Fysiek goud (baren, munten): rechtstreeks bezit, geen tegenpartijrisico, maar wel kosten voor opslag en verzekering.
• Goud-ETC's/ETF's (bijv. Xetra-Gold): beursgenoteerd en eenvoudig toegankelijk, maar afhankelijk van het product geen direct goudbezit.
• Goudmijnaandelen: een hefboom op de goudprijs, maar met bijkomende ondernemingsrisico's.
• Goud-spaarplan: stelselmatige aankoop van kleine hoeveelheden, waarbij u het cost-average-effect benut.

De smeltwaarde van sieraden of oud goud berekent u meteen online – handig vóór een verkoop of bij het taxeren van erfstukken.

Kort samengevat

Goud combineert unieke fysische eigenschappen met een millennia-oude rol als waardedrager en muntmetaal. Voor de belegger is het minder een rendementsmachine dan een baken van bescherming en diversificatie – de prijs weerspiegelt telkens het vertrouwen in andere beleggingscategorieën en munten.

Bronnen: FOD Financiën (financien.belgium.be), LBMA, World Gold Council, USGS.