Dukaat
Ook bekend als: Dukaten, gouddukaat, handelsdukaat
Historische Europese gouden munt met een fijngehalte van 986/1000 (23,6 karaat), die sinds de 13e eeuw als het belangrijkste handelsgeld van Europa werd geslagen.
Bevalt wat u hier ziet en leest?
We leggen ons hart en ziel in het snel, proper en gratis houden van preciousmetalprices.com — geen betaalmuren, geen rommel, enkel betrouwbare feiten en livekoersen. Als het je van pas komt, is de fijnste manier om merci te zeggen het gewoon door te vertellen. Elke keer dat je het deelt, laat je een medebelegger ons ontdekken en houd je het project mee in leven. 💛
Bevalt wat u hier ziet en leest?
We leggen ons hart en ziel in het snel, proper en gratis houden van preciousmetalprices.com — geen betaalmuren, geen rommel, enkel betrouwbare feiten en livekoersen. Als het je van pas komt, is de fijnste manier om merci te zeggen het gewoon door te vertellen. Elke keer dat je het deelt, laat je een medebelegger ons ontdekken en houd je het project mee in leven. 💛
Weinig munten hebben de Europese handel zo lang gedomineerd als de dukaat. Toen Venetië in 1284 de eerste exemplaren volgens een vaste standaard sloeg, legde de stad daarmee de norm vast waar het muntwezen zich eeuwenlang aan spiegelde. De naam gaat terug op het Latijnse ducatus (hertogdom) en verwijst naar de hertogelijke waarborg voor gewicht en gehalte. De actuele goudprijs volgt u doorlopend op deze site.
Hoe de dukaat Europa veroverde
De Venetiaanse dukaat – ook zecchino genoemd – groeide snel uit tot het toonaangevende handelsgeld rond de Middellandse Zee en ver daarbuiten. Het geheim was eenvoud en betrouwbaarheid: een onveranderlijk fijngehalte van 986/1000 en een constant gewicht van 3,491 g. Omdat de munt tientallen jaren nooit werd ontwaard, vertrouwden kooplieden en vorsten er blindelings op.
Vanaf de 14e eeuw namen tal van muntheren de standaard over:
- Habsburg / Oostenrijk – vanaf 1424; na 1857 werd de Oostenrijkse dukaat de meest verspreide kursmunt van Midden-Europa.
- Hongarije – de Hongaarse dukaat (florin) was zeer gewild in de handel met het Ottomaanse Rijk.
- De Nederlanden – de Nederlandse handelsdukaat overheerste de Oostzeehandel en de verre routes tot in Azië.
- Noord-Duitse steden – Hamburg, Bremen en Lübeck sloegen eigen dukaten voor de hanzeatische handelswegen.
De technische gegevens op een rij
| Kenmerk | Waarde |
|---|---|
| Fijngehalte | 986/1000 (23,6 karaat) |
| Brutogewicht | 3,491 g |
| Fijngewicht | 3,442 g |
| Diameter | ca. 20 mm |
| Dikte | ca. 0,5–0,7 mm |
| Legering | goud + geringe koperbijmenging |
Het fijngewicht berekent u met deze eenvoudige formule:
Fijngewicht = brutogewicht × (fijngehalte / 1000)
3,442 g = 3,491 g × 0,986
De smeltwaarde van een dukaat kunt u snel online berekenen met de smeltwaardecalculator.
De Oostenrijkse dukaat als vaste maatstaf
Na het einde van het Heilige Roomse Rijk (1806) werd de Oostenrijkse dukaat de meest geslagen dukaatmunt. Keizer Frans Jozef I liet ze in enorme oplages produceren, en herslagen met het jaartal 1915 worden tot vandaag door de Münze Österreich gemaakt. Deze herslagen gelden als bullionmunten in de zin van beleggingsgoud.
Kenmerken van de Oostenrijkse dukaat (herslag):
- Voorzijde: buste van keizer Frans Jozef I met lauwerkrans en het jaartal 1915.
- Keerzijde: de dubbele adelaar van het keizerrijk met rijkswapen.
- Randschrift: de Latijnse spreuk van het Huis Habsburg.
- Kwalificeert bij voldoende zuiverheid en marktprijs als beleggingsgoud, en is dan in België vrijgesteld van btw.
Verzamelwaarde tegenover materiaalwaarde
Historische originele dukaten uit de 15e tot 18e eeuw halen op de muntmarkt vaak een fors numismatisch agio boven de zuivere goudwaarde. Doorslaggevend zijn munthuis, jaartal, bewaartoestand (kwaliteitsgraden zoals ZF, PR, FDC) en historische zeldzaamheid. Herslagen daarentegen worden dicht bij de materiaalwaarde verhandeld; hun agio ligt meestal 3 tot 8 % boven de fijngoudwaarde.
Wie een oud stuk verwerft, doet er goed aan eerst gewicht en afmetingen met een muntgewicht-checker en de echtheid met een echtheidscontrole voor munten te verifiëren, vóór er over een aankoopprijs wordt onderhandeld.
Fiscale plaatsing in België
Herslagen van de Oostenrijkse dukaat 1915 kwalificeren doorgaans als beleggingsgoud en zijn dan vrijgesteld van btw (artikel 44bis WBTW). Verkoopt u als particulier met winst, dan is die meerwaarde in principe onbelast zolang het om normaal beheer van uw privévermogen gaat (artikel 90 WIB92); speculatief of abnormaal beheer wordt belast aan 33 %. Nieuw vanaf 1 januari 2026: op gerealiseerde meerwaarden uit fysiek beleggingsgoud geldt een meerwaardebelasting van 10 %, met een jaarlijkse vrijstelling van € 10.000; de waarde op 31 december 2025 dient als referentiepunt. (Dit verschilt van de Duitse regeling met een speculatietermijn van één jaar en van de Nederlandse box-3-heffing. Geen belastingadvies.)
Historische originele munten kunnen naargelang de kwalificatie (verzamelmunt tegenover beleggingsgoud) onder afwijkende regels vallen; laat dit in dat geval individueel toetsen.
In het kort
De dukaat verbindt meer dan 700 jaar muntgeschiedenis met praktische beleggingswaarde. Als herslag is hij eenvoudig verhandelbaar, in België btw-vrij als beleggingsgoud, en bevat hij ruim 3,4 g zuiver goud. Wie originele stukken zoekt, vindt bovendien numismatische verzamelwaarde – maar laat echtheid en gewicht dan steeds professioneel controleren.
Bronnen: Münze Österreich; Deutsches Historisches Museum; FOD Financiën (financien.belgium.be).