Geelgoud
Ook: Yellow gold, Geelgoudlegering
Geelgoud is de klassieke goudlegering van goud, zilver en koper, waarvan de warme geelachtige kleurtoon het dichtst bij het zuivere metaal komt.
Geelgoud is de oorspronkelijkste en wereldwijd meest verbreide vorm van bewerkt goud. Als goudlegering combineert het zuiver goud met zilver en koper, waarbij de verhouding van de toevoegmetalen het fijngehalte en de precieze kleurwerking bepaalt. Wie de actuele goudprijs kent, kan de materiaalwaarde van een geelgoudstuk via de smeltwaarderekenmachine direct bepalen.
Samenstelling en fijngehalten
Het fijngehalte geeft aan hoeveel zuiver goud (Au) per 1.000 gewichtsdelen in de legering aanwezig is. Bij geelgoud worden zilver en koper doorgaans in een verhouding van ongeveer 1:1 tot 2:1 (Ag:Cu) toegevoegd, wat de kenmerkende warme geeltint behoudt. Een hoger koperaandeel verschuift de kleur naar het roodachtige, een hoger zilveraandeel maakt het stuk bleker.
| Fijngehalte | Karaat | Goudaandeel | Typisch gebruik |
|---|---|---|---|
| 333 ‰ | 8 kt | 33,3 % | Modesieraden, instapsieraden |
| 585 ‰ | 14 kt | 58,5 % | Dagelijkse sieraden, VS, Oost-Europa |
| 750 ‰ | 18 kt | 75,0 % | Fijne sieraden, horlogekasten |
| 916 ‰ | 22 kt | 91,6 % | Munten (Krugerrand), traditionele sieraden |
| 999 ‰ | 24 kt | 99,9 % | Beleggingsgoud, baren – geen sieraden |
Het populairste sieraadgoud is 750 geelgoud (18 karaat): het verenigt goede verwerkbaarheid, hoge bestendigheid en een volle goudtint. Het 585 goud (14 karaat) is goedkoper en op de internationale massamarkt wijdverbreid. Munten zoals de Krugerrand gebruiken traditioneel 916 geelgoud om een harder, krasvaster oppervlak te bereiken.
Fabricage en verwerking
Geelgoudlegeringen ontstaan in de scheidingsinstelling of gieterij door de componenten samen te smelten. Het proces volgt een eenvoudige basisformule:
Fijngewicht (Au) = ruwgewicht × fijngehalte / 1000
Voorbeeld 750: 10 g × 0,750 = 7,50 g fijngoud
Na het smelten wordt de legering verwerkt tot walsband, draad of ruwvorm. Geelgoud laat zich uitstekend solderen, walsen en trekken – eigenschappen die het sinds duizenden jaren tot het geliefde sieraadmateriaal maken.
Herkenningskenmerken en keurstempels
Geelgoudstukken dragen een wettelijk geregelde keurstempel die het fijngehalte in promille (bijv. "585" of "750") of als karaataanduiding aangeeft. Oudere stukken uit de 19e en vroege 20e eeuw kunnen afwijkende stempels dragen. Voor de echtheidscontrole zijn de zuurtest, de strijkproef of – niet-destructief – de röntgenfluorescentieanalyse geschikt.
Geelgoud versus andere goudlegeringen
Naast geelgoud bestaan er drie andere hoofdlegeringskleuren:
- Witgoud: bevat in plaats van koper palladium of nikkel; wordt vaak gerhodineerd.
- Roodgoud: een hoog koperaandeel (>12 %) geeft een uitgesproken roodachtige kleur.
- Roségoud: een gemiddeld koperaandeel; ligt qua kleur tussen geel- en roodgoud.
Geelgoud heeft geen oppervlakteveredeling zoals rhodineren nodig en vertoont daarom geen kleurverandering door slijtage – een praktisch voordeel ten opzichte van witte legeringen.
Materiaalwaarde berekenen
De materiaalwaarde van een geelgoudstuk hangt af van de actuele goudprijs en het fijngehalte. Met de goudrekenmachine is de waarde naar gram, karaat en dagprijs op de seconde nauwkeurig te bepalen. Voor oud goud of breukgoud levert de inkoopprijsrekenmachine een realistische richtwaarde na aftrek van de handelaarsmarge.
Let op: opmerkingen over fiscale aspecten bij aankoop of verkoop van gouden sieraden vormen geen belasting- of beleggingsadvies. In Nederland worden zilver, platina en palladium met 21 % btw belast, terwijl beleggingsgoud is vrijgesteld.
Kort samengevat
Geelgoud is de meest tijdloze goudlegering: door de combinatie van goud met zilver en koper ontstaat de klassieke goudtint bij een tegelijk praktische hardheid. Het fijngehalte – herkenbaar aan de keurstempel – bepaalt zowel de materiaalwaarde als de verwerkingseigenschappen.