Fijngoudgehalte
Ook: Goudgehalte, Fijngehalte goud, Goudtiter
Het fijngoudgehalte geeft aan welk aandeel van een goudlegering uit zuiver goud bestaat, uitgedrukt in duizendsten (promille) of karaat.
Het fijngoudgehalte beschrijft het procentuele aandeel zuiver goud in een goudlegering. Het is het beslissende kengetal bij de aankoop, verkoop en waardering van gouden munten, goudbaren en gouden sieraden – want niet elk "goud" bevat evenveel van het waardevolle edelmetaal. Hoe hoger het fijngoudgehalte, hoe waardevoller het stuk in verhouding tot zijn gewicht. De actuele goudprijs heeft altijd betrekking op zuiver fijngoud (999,9).
Maateenheden: promille en karaat
Het fijngoudgehalte wordt op twee manieren uitgedrukt:
- Promille (‰): internationale standaardaanduiding, ook wel "duizendste-stempel" genoemd. 999 betekent 99,9 % goud, 585 betekent 58,5 % goud. Op baren en munten is dit getal vaak ingeslagen (fijngehaltestempel).
- Karaat (kt): traditionele maateenheid, vooral gebruikelijk in de sieradenhandel. De schaal loopt van 1 tot 24 karaat, waarbij 24 karaat overeenkomt met zuiver goud (999,9 ‰).
De omrekening tussen beide eenheden is eenduidig:
Promille = karaat × (1000 ÷ 24)
Karaat = promille × (24 ÷ 1000)
Voorbeeld: 18 karaat × (1000 ÷ 24) = 750 ‰
Gangbare fijngoudgehalten in één oogopslag
| Karaat | Stempel | Fijngoudgehalte | Typisch gebruik |
|---|---|---|---|
| 24 kt | 999 / 999,9 | 99,9 % / 99,99 % | Beleggingsbaren, beleggingsmunten |
| 22 kt | 916 | 91,6 % | Krugerrand, Sovereign (Crown Gold) |
| 21,6 kt | 900 | 90,0 % | Vreneli, Napoleon (Latijnse Muntunie) |
| 18 kt | 750 | 75,0 % | Hoogwaardige sieraden |
| 14 kt | 585 | 58,5 % | Dagelijkse en modesieraden |
| 9 kt | 375 | 37,5 % | Sieraden in VK/Ierland |
| 8 kt | 333 | 33,3 % | Goedkoopste gouden sieraden |
Fijngoudgehalte en de materiaalwaarde
Voor de waardebepaling is het fijngoudgehalte direct relevant: de smeltwaarde (ook materiaalwaarde genoemd) is het ruwgewicht van een stuk vermenigvuldigd met het fijngoudgehalte en de actuele goudprijs. Met de smeltwaarderekenmachine is deze waarde in enkele seconden te bepalen.
Het fijngewicht – oftewel het gewicht van het aanwezige zuivere goud – wordt zo berekend:
Fijngewicht = ruwgewicht × (fijngoudgehalte ÷ 1000)
Voorbeeld: 10 g × (585 ÷ 1000) = 5,85 g fijngoud
Inkopers en scheidingsinstellingen betalen altijd op basis van het fijngewicht. Een sieraad van 750 goud met 20 g totaalgewicht bevat dus 15 g zuiver goud – voor dit fijngewicht wordt de inkoopprijs berekend. De inkoopprijsrekenmachine toont de te verwachten opbrengst afhankelijk van fijngehalte en gewicht.
Beleggingsgoud: bijzondere zuiverheidseisen
Voor van btw vrijgesteld beleggingsgoud in de zin van de EU-btw-richtlijn (Richtlijn 2006/112/EG) gelden minimumeisen:
- Baren: minimaal 995 ‰ fijngoudgehalte
- Munten: minimaal 900 ‰ fijngoudgehalte, wettig betaalmiddel in het land van herkomst
Klassieke beleggingsbaren van fabrikanten zoals Heraeus, PAMP Suisse of Valcambi dragen het stempel 999,9 (de zogenoemde "Four Nines"), wat overeenkomt met de hoogste commercieel gebruikelijke zuiverheidsgraad. Technisch is 999,99 (Five Nines) mogelijk, maar in het beleggingssegment nauwelijks verbreid.
Fijngoudgehalte controleren
Voor het bepalen van het fijngoudgehalte staan verschillende methoden ter beschikking:
- Stempelcontrole: keurstempels en fijngehaltestempels op het stuk aflezen (bijv. "750", "18K", "750/1000").
- Strijkproef: afwrijving op de toetssteen met zuur – snelle handelaarsmethode, maar onnauwkeurig.
- Zuurtest: reactie met salpeterzuur of koningswater geeft een indicatie van het gehalte.
- Röntgenfluorescentieanalyse (RFA): niet-destructieve, zeer nauwkeurige meting van het elementgehalte – standaard bij professionele inkopers.
- Dichtheidsbepaling (Archimedes): vergelijking van het gewicht in lucht en water maakt conclusies over de legeringssamenstelling mogelijk.
Kort samengevat
Het fijngoudgehalte is het centrale kengetal van elk goudstuk: het verbindt gewicht en goudprijs tot de reële materiaalwaarde. Wie het fijngehalte kent, kan met de goudrekenmachine op elk moment de precieze waarde van zijn goud berekenen – of het nu een sieraad, munt of baar is.