Φόροι & Δίκαιο

Ο έλεγχος ταυτοπροσωπίας είναι η νομικά προβλεπόμενη διαπίστωση της ταυτότητας κατά την αγορά ή πώληση πολύτιμων μετάλλων άνω ορισμένων ορίων, σύμφωνα με τη νομοθεσία κατά της νομιμοποίησης εσόδων (ν. 4557/2018).

Στην Ελλάδα δεν υπάρχει ειδικό όριο απαλλαγής για κέρδη από πώληση φυσικών πολύτιμων μετάλλων: η μεμονωμένη πώληση από ιδιώτη δεν φορολογείται ως υπεραξία, ενώ η συστηματική/επαγγελματική δραστηριότητα φορολογείται ως εισόδημα από επιχειρηματική δραστηριότητα με προοδευτικούς συντελεστές 9–44 %.

Το όριο μετρητών κατά την αγορά χρυσού καθορίζει από ποιο ποσό οι συναλλαγές πρέπει να εξοφλούνται ηλεκτρονικά και από πότε οι έμποροι πρέπει να καταγράφουν τα στοιχεία του πελάτη βάσει της νομοθεσίας κατά της νομιμοποίησης εσόδων.

Ο επενδυτικός χρυσός απαλλάσσεται στην ΕΕ από τον ΦΠΑ – στην Ελλάδα βάσει του άρθρου 54 του Κώδικα ΦΠΑ (ν. 5144/2024) – εφόσον πληροί ορισμένες ελάχιστες απαιτήσεις καθαρότητας και μορφής.

Η αρχή FIFO (First In, First Out) ορίζει ότι κατά την πώληση πολύτιμων μετάλλων θεωρούνται φορολογικά ως πρώτα πωληθείσες οι μονάδες που αποκτήθηκαν πρώτες.

Κατά τη διασυνοριακή μεταφορά πολύτιμων μετάλλων ισχύουν εντός της ΕΕ υποχρεώσεις δήλωσης από 10.000 ευρώ και άνω, καθώς και κανόνες ΦΠΑ κατά την εισαγωγή και τελωνειακοί κανόνες κατά την είσοδο από τρίτες χώρες.

Επενδυτικός χρυσός είναι φορολογικά προνομιούχος χρυσός (ράβδοι και ορισμένα νομίσματα), του οποίου η αγορά στην ΕΕ απαλλάσσεται από τον ΦΠΑ.

Στην Ελλάδα, η μεμονωμένη πώληση φυσικών πολύτιμων μετάλλων από ιδιώτη δεν φορολογείται ως υπεραξία· φόρος προκύπτει μόνο όταν οι πωλήσεις γίνονται συστηματικά και με κερδοσκοπικό σκοπό, οπότε το κέρδος αντιμετωπίζεται ως εισόδημα από επιχειρηματική δραστηριότητα.

Η νομοθεσία κατά της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες υποχρεώνει τους εμπόρους πολύτιμων μετάλλων, από ορισμένα όρια και άνω, στην ταυτοποίηση των πελατών τους και στην αναφορά ύποπτων συναλλαγών.

Ως περίοδος διακράτησης νοείται το χρονικό διάστημα μεταξύ απόκτησης και πώλησης ενός περιουσιακού στοιχείου. Στην Ελλάδα, ωστόσο, δεν υπάρχει τέτοια περίοδος για τα φυσικά πολύτιμα μέταλλα των ιδιωτών – η μεμονωμένη πώληση δεν φορολογείται ως υπεραξία.

Η συναλλαγή στον πάγκο είναι η ανώνυμη αγορά ή πώληση πολύτιμων μετάλλων, τίτλων ή άλλων περιουσιακών στοιχείων με μετρητά στον πάγκο του καταστήματος (»over the counter«), χωρίς δήλωση της ταυτότητας του αγοραστή.

Στην αγορά ασημιού (ράβδοι, νομίσματα, βιομηχανικό ασήμι) επιβάλλεται στην Ελλάδα ΦΠΑ – σε αντίθεση με τον επενδυτικό χρυσό, που απαλλάσσεται από τον ΦΠΑ.

Ειδικό καθεστώς ΦΠΑ κατά το οποίο ο έμπορος υπολογίζει τον φόρο μόνο επί του εμπορικού περιθωρίου (διαφορά τιμής αγοράς και πώλησης) και όχι επί ολόκληρης της τιμής πώλησης – αντιστοιχεί στο ειδικό καθεστώς περιθωρίου κέρδους της Οδηγίας 2006/112/ΕΚ.

Στην Ελλάδα δεν υπάρχει ενιαίος φόρος υπεραξίας επί των φυσικών πολύτιμων μετάλλων: η μεμονωμένη πώληση από ιδιώτη κατά κανόνα δεν φορολογείται, ενώ ο συστηματικός εμπορικός χαρακτήρας οδηγεί σε φορολόγηση ως επιχειρηματικό εισόδημα.