Ασήμι

Ο άργυρος συγκαταλέγεται στα πρώτα μέταλλα που δούλεψε ο άνθρωπος. Ίχνη εξόρυξής του χρονολογούνται πάνω από 5.000 χρόνια πίσω, στη Μικρά Ασία και στο αιγαιοπελαγίτικο νησί της Σίφνου. Ωστόσο σήμερα ο ρόλος του δεν περιορίζεται στα κοσμήματα ή στη νομισματοκοπία: το μεγαλύτερο μέρος —περίπου 55–60 % της ετήσιας παγκόσμιας παραγωγής— απορροφάται από βιομηχανικές χρήσεις, από τα φωτοβολταϊκά και τα ηλεκτρονικά μέχρι την ιατρική τεχνολογία. Παράλληλα, το ασήμι παραμένει ένα δοκιμασμένο επενδυτικό μέταλλο και καταφύγιο αξίας.

Χημικές και φυσικές ιδιότητες

Ο άργυρος (σύμβολο Ag, από το λατινικό Argentum) ανήκει στην 11η ομάδα του περιοδικού πίνακα και κατατάσσεται στα μέταλλα μετάπτωσης. Ξεχωρίζει επειδή διαθέτει τη μεγαλύτερη ηλεκτρική αγωγιμότητα από κάθε γνωστό στοιχείο, υπερτερώντας ακόμη και του χαλκού. Εξίσου εντυπωσιακές είναι η θερμική του αγωγιμότητα και η ανακλαστικότητά του: μια φρεσκογυαλισμένη επιφάνεια αργύρου επιστρέφει έως και το 99 % του φωτός που δέχεται.

Χαρακτηριστικό γνώρισμα του μετάλλου είναι το μαύρισμα ή αμαύρωση (tarnish). Όταν εκτεθεί σε υγρή ατμόσφαιρα με ίχνη θείου, ο άργυρος σχηματίζει στην επιφάνειά του μαύρο θειούχο άργυρο (Ag₂S). Το φαινόμενο είναι πλήρως αναστρέψιμο με καθαρισμό και ουδόλως μειώνει την πραγματική αξία του υλικού. Ο καθαρός άργυρος αντέχει στο οξυγόνο και στα περισσότερα οξέα, όμως προσβάλλεται από το νιτρικό οξύ και από το θερμό πυκνό θειικό οξύ.

Καθαρότητες και κράματα

Επειδή ο καθαρός άργυρος (999) είναι υπερβολικά μαλακός για αντικείμενα που καταπονούνται μηχανικά, στην πράξη σχεδόν πάντοτε κραματοποιείται με άλλα μέταλλα.

Το καθαρό βάρος του αργύρου μέσα σε ένα κράμα προκύπτει με απλό υπολογισμό:

Καθαρό βάρος = Ακαθάριστο βάρος × (Καθαρότητα ‰ ÷ 1.000)

Παράδειγμα: 100 g ασήμι Sterling (925)
→ 100 × 0,925 = 92,5 g καθαρός άργυρος

Ο υπολογιστής ασημιού βρίσκει αυτόματα την αξία τήξης, λαμβάνοντας υπόψη την τρέχουσα τιμή του ασημιού.

Παραγωγή και προσφορά παγκοσμίως

Κατά κύριο λόγο ο άργυρος ανακτάται ως παραπροϊόν από την εξόρυξη χαλκού, μολύβδου και ψευδαργύρου· μόνο ένα μικρό ποσοστό προέρχεται από αμιγή αργυρωρυχεία. Οι κορυφαίες παραγωγικές χώρες είναι το Μεξικό, το Περού, η Κίνα, η Ρωσία και η Πολωνία. Σύμφωνα με το World Silver Survey, η ετήσια παραγωγή ορυχείων κινείται γύρω στις 820–850 εκατ. ουγγιές troy, ενώ σημαντική ποσότητα προστίθεται από την ανακύκλωση παλαιού αργύρου, ηλεκτρονικών αποβλήτων και φωτογραφικού υλικού.

Οι ράβδοι doré, δηλαδή το ακατέργαστο μέταλλο που βγαίνει από την εξόρυξη, οδηγούνται σε διυλιστήρια όπου εξευγενίζονται σε καθαρό άργυρο. Μεγάλοι οίκοι όπως η Heraeus, η Umicore ή η PAMP Suisse μετατρέπουν κατόπιν το εξευγενισμένο μέταλλο σε τυποποιημένες ράβδους ή σε δίσκους για νομίσματα.

Ο άργυρος ως επενδυτικό μέταλλο

Στην επένδυση, ο άργυρος αποκτάται συνήθως ως ράβδοι και νομίσματα. Δημοφιλή νομίσματα bullion αποτελούν ο Wiener Philharmoniker, ο Maple Leaf, ο American Eagle και ο Britannia, όλα με καθαρότητα 999 ‰.

Έναντι του χρυσού, ο άργυρος παρουσιάζει κατά κανόνα μεγαλύτερη μεταβλητότητα τιμής. Τη σχέση των δύο μετάλλων αποτυπώνει ο λόγος χρυσού προς ασήμι, ο οποίος δείχνει πόσες ουγγιές troy αργύρου χρειάζονται για την αγορά μίας ουγγιάς troy χρυσού· ιστορικά ο δείκτης αυτός έχει κυμανθεί από περίπου 15 έως πάνω από 100.

Φορολογική επισήμανση (Κύπρος): Στην Κυπριακή Δημοκρατία ο άργυρος δεν καλύπτεται από την απαλλαγή που ισχύει για τον επενδυτικό χρυσό· κατά την αγορά ράβδων και νομισμάτων αργύρου εφαρμόζεται ο κανονικός συντελεστής ΦΠΑ 19 % βάσει του περί ΦΠΑ Νόμου Ν.95(Ι)/2000. Το κέρδος από τη μεταπώληση φυσικού αργύρου από ιδιώτη δεν φορολογείται: ο Φόρος Κεφαλαιουχικών Κερδών (Ν.52/1980) επιβάλλεται αποκλειστικά σε κέρδη από ακίνητη ιδιοκτησία στην Κύπρο, ενώ τα πολύτιμα μέταλλα είναι κινητή περιουσία και βρίσκονται εκτός του πεδίου του. Δεν υφίσταται περίοδος διακράτησης ούτε «κερδοσκοπική προθεσμία». Εξαίρεση αποτελεί ο συστηματικός, επαγγελματικός εμπορικός χαρακτήρας, που ενδέχεται να θεμελιώσει εισόδημα από επιχειρηματική δραστηριότητα (Ν.118(Ι)/2002). Το παρόν δεν αποτελεί φορολογική ή νομική συμβουλή· για εξατομικευμένα ζητήματα απευθυνθείτε σε φοροτεχνικό. Βλέπε επίσης: ΦΠΑ στον άργυρο.

Βιομηχανική σημασία

Το στοιχείο που διαφοροποιεί τον άργυρο από τα υπόλοιπα πολύτιμα μέταλλα είναι η ισχυρή βιομηχανική του ζήτηση, καθοριστικός παράγοντας για την τιμή:

• Φωτοβολταϊκά: ο άργυρος είναι απαραίτητος στις μεταλλικές επαφές των ηλιακών κυψελών· η επιτάχυνση των ανανεώσιμων πηγών ενισχύει διαρθρωτικά τη ζήτηση.
• Ηλεκτρονικά: αγώγιμες διαδρομές, επαφές, ετικέτες RFID και συγκολλήσεις χρησιμοποιούν άργυρο χάρη στη μοναδική του αγωγιμότητα.
• Ιατρική: τα ιόντα αργύρου έχουν αντιμικροβιακή δράση και εφαρμόζονται σε επιθέματα τραυμάτων και σε επιστρώσεις ιατρικού εξοπλισμού.
• Φωτογραφία: παρά την υποχώρηση λόγω ψηφιοποίησης, τα αλογονίδια αργύρου παραμένουν χρήσιμα σε εξειδικευμένους τομείς όπως οι ακτίνες Χ.
• Κατάλυση: αξιοποιείται ως καταλύτης, ιδίως στη σύνθεση του αιθυλενοξειδίου.

Αυτή η διπλή ταυτότητα —βιομηχανικό αλλά και επενδυτικό μέταλλο— καθιστά τον άργυρο πιο ευαίσθητο στον οικονομικό κύκλο απ' ό,τι τον χρυσό: σε περιόδους ύφεσης, η κάμψη της βιομηχανικής ζήτησης μπορεί να πιέσει επιπλέον την τιμή.

Πώς διαμορφώνεται η τιμή

Η τιμή του αργύρου εκφράζεται σε δολάρια ΗΠΑ ανά ουγγιά troy. Σημείο αναφοράς αποτελεί το LBMA Silver Price, που καθορίζεται καθημερινά στο Λονδίνο μέσω δημοπρασίας. Η τρέχουσα τιμή του ασημιού είναι διαθέσιμη σε πραγματικό χρόνο, ενώ οι μακροχρόνιες διακυμάνσεις καταγράφονται στις ιστορικές τιμές πολύτιμων μετάλλων.

Στους παράγοντες που κινούν την τιμή περιλαμβάνονται η ισχύς του δολαρίου ΗΠΑ, τα πραγματικά επιτόκια, η πορεία της βιομηχανικής ζήτησης (ιδίως ο κλάδος των ηλιακών), η παραγωγή των ορυχείων, ο όγκος ανακύκλωσης και οι κερδοσκοπικές θέσεις στο COMEX.

Με λίγα λόγια

Ο άργυρος είναι το μοναδικό μέταλλο που ενώνει κορυφαία βιομηχανική χρησιμότητα με έναν χιλιετή ρόλο αποθησαύρισης αξίας. Όποιος παρακολουθεί την τιμή του πρέπει να συνυπολογίζει διαρκώς και τις δύο όψεις —τη συγκυρία της οικονομίας και την επενδυτική διάσταση. Ο υπολογιστής ασημιού και ο λόγος χρυσού προς ασήμι προσφέρουν εδώ χρήσιμο προσανατολισμό.

Πηγές: LBMA (lbma.org.uk), Silver Institute, Τμήμα Φορολογίας Κύπρου (mof.gov.cy/tax), ΜΟΚΑΣ (mokas.law.gov.cy).