Magneetweegschaal / zwaaitest
Ook bekend als: Zwaaitest, Lenz-test, Diamagnetisme-test
De magneetweegschaal benut het Lenz-effect en de diamagnetische eigenschappen van edelmetalen om echte goud- en zilverstaven of -munten te onderscheiden van magnetische vervalsingen.
Bevalt wat u hier ziet en leest?
We leggen ons hart en ziel in het snel, proper en gratis houden van preciousmetalprices.com — geen betaalmuren, geen rommel, enkel betrouwbare feiten en livekoersen. Als het je van pas komt, is de fijnste manier om merci te zeggen het gewoon door te vertellen. Elke keer dat je het deelt, laat je een medebelegger ons ontdekken en houd je het project mee in leven. 💛
Bevalt wat u hier ziet en leest?
We leggen ons hart en ziel in het snel, proper en gratis houden van preciousmetalprices.com — geen betaalmuren, geen rommel, enkel betrouwbare feiten en livekoersen. Als het je van pas komt, is de fijnste manier om merci te zeggen het gewoon door te vertellen. Elke keer dat je het deelt, laat je een medebelegger ons ontdekken en houd je het project mee in leven. 💛
De magneetweegschaal – ook wel zwaaitest of Lenz-test genoemd – is een niet-destructieve controlemethode die draait om de wet van Lenz. Beweegt u een krachtige neodymiummagneet schuin over een echte goudmunt of -staaf (of andersom het metaal langs de magneet), dan wekt het diamagnetische metaal een tegengestelde wervelstroom op. Het gevolg: het stuk kantelt merkbaar trager dan verwacht, of een hangende magneet wijkt zichtbaar uit.
Het onderliggende principe
Edele metalen als goud en zilver zijn diamagnetisch: een magneet stoot ze minimaal af, en bij het passeren van een magnetisch veld ontstaan meetbare wervelstromen (Lenz-effect). Materialen die vervalsers gebruiken – wolfraam, lood, koper-zinklegeringen – gedragen zich totaal anders: ofwel worden ze aangetrokken, ofwel valt de wervelstroomrem duidelijk zwakker uit.
Wervelstroom-remkracht ∝ σ · B² · v · V
σ = elektrische geleidbaarheid (S/m)
B = fluxdichtheid van de magneet (T)
v = relatieve snelheid (m/s)
V = volume van het proefstuk (m³)
De remkracht hangt dus af van geleidbaarheid, veldsterkte en volume – allemaal materiaaleigen grootheden die een vervalser vrijwel onmogelijk gelijktijdig kan nabootsen.
De zwaaitest in de praktijk
- Opstelling: een schuine baan (ongeveer 45°) uit niet-magnetisch materiaal (hout, acryl) en een sterke neodymiummagneet (minstens N42).
- Referentie nemen: laat een gecontroleerde originele munt – bijvoorbeeld een Krugerrand of Wiener Philharmoniker – de baan afglijden en meet de tijd.
- Proefstuk testen: onderwerp de verdachte munt of staaf aan dezelfde omstandigheden.
- Beoordelen: duidelijk sneller glijden of aantrekking wijst op vervalsing; een gelijkmatige vertraging pleit voor echt edelmetaal.
Wat de test niet oplost
De magneetweegschaal is geen wondermiddel. Wolfraamvervalsingen met een gouden deklaag hebben een nagenoeg identieke dichtheid als echt goud (19,25 tegenover 19,32 g/cm³), en omdat wolfraam slechts zwak paramagnetisch is, valt de wervelstroomrem bij de zwaaitest even gering uit als bij echt goud. Op dat punt kan de zwaaitest alléén geen betrouwbaar onderscheid maken. Voor sluitende resultaten combineert u hem daarom altijd met de dichtheidsbepaling volgens Archimedes en de röntgenfluorescentieanalyse. Ook een gewichts- en maatcontrole via de muntgewicht-controle is zinvol.
Kort samengevat
De zwaaitest is een snelle, goedkope opstap naar de echtheidscontrole van edelmetalen die ferromagnetische vervalsingen betrouwbaar ontmaskert. Voor hoogwaardige wolfraamimitaties zijn echter aanvullende methoden zoals dichtheidsmeting of ultrasoon onmisbaar.
Bronnen: LBMA (lbma.org.uk), EUR-Lex (eur-lex.europa.eu).