Affinage / raffinage
Ook: Raffinage, Edelmetaalraffinage, Scheiding
Affinage is de industriële zuivering en verwerking van ruwe edelmetalen tot handels- of beleggingsgeschikte fijngehalten.
De affinage (van het Franse affiner – verfijnen) is het technische hart van de edelmetaalverwerking: zij zet onzuiver ruwmetaal – zoals dorébaren rechtstreeks uit de mijn of omgesmolten oud goud – om in handelsklaar metaal met een gedefinieerd fijngehalte. Pas door de raffinage worden edelmetalen beursverhandelbaar en voldoen zij aan internationale normen zoals de LBMA Good Delivery-regels.
Waar komt het ruwmetaal vandaan?
Affinagebedrijven verwerken twee fundamenteel verschillende materiaalstromen:
- Primair ruwmetaal – dorébaren uit goudmijnen (typisch 70–95 % Au/Ag-gehalte), platina-ertsconcentraten of nikkelslib waaruit platinagroepmetalen worden gewonnen.
- Secundair ruwmetaal – oud goud, oud zilver, tandgoudlegeringen, elektronisch schroot (urban mining) en industriële retourstromen uit de katalysatorverwerking.
Gangbare procedés in het kort
| Procedé | Metaal | Principe | Bereikt fijngehalte |
|---|---|---|---|
| Chloreringsprocedé (Miller) | Goud | Cl₂-gas verdringt verontreinigingen | ~995 ‰ |
| Elektrolyse (Wohlwill) | Goud | Anodisch oplossen, kathodische afzetting | 999,9 ‰ |
| Elektrolytische zilverraffinage | Zilver | Zilvernitraatbad, kathode 999+ ‰ | 999 ‰ |
| Solventextractie / ionenwisseling | Platinagroepmetalen | Selectieve neerslag uit zoutzuuroplossing | 999,5 ‰ |
| Vuurraffinage | Goud/zilver | Oxiderend smelten, slakafscheiding | 980–990 ‰ (voorfase) |
Het Wohlwill-procedé (goud, vereenvoudigd)
Anode (ruwgoud, ~995 ‰)
→ Oplossen in HCl/HAuCl₄-elektrolyt
→ Kathodische afzetting als fijngoud 999,9 ‰
Het procedé is energie-intensief, maar levert het zuiverste commercieel vervaardigde goud en vormt de basis voor fijngoudbaren en beleggingsmunten.
Van scheidingsinstelling naar verhandelbare baar
Een erkende scheidingsinstelling – zoals Heraeus, Umicore, PAMP Suisse of Argor-Heraeus – doorloopt na de raffinage meerdere kwaliteitscontrolestappen:
- Monstername en assay: exacte bepaling van het fijngehalte vóór en na de raffinage.
- Gieten of slaan: veredeld metaal wordt verwerkt tot gegoten of geslagen baren.
- Stempeling: fabrikant, gewicht, fijngehalte en serienummer worden aangebracht (keurstempel).
- Certificering: LBMA-genoteerde scheidingsinstellingen worden regelmatig geaudit; hun Good Delivery-stempel is het wereldwijde kwaliteitskenmerk.
Met de smeltwaardecalculator kunt u snel bepalen welke metaalwaarde een voorwerp heeft vóór de inlevering bij een scheidingsinstelling – een zinvol houvast bij het vergelijken van inkoopaanbiedingen.
Economisch belang
De affinagecapaciteit van een regio is een indicator voor haar positie op de wereldwijde edelmetaalmarkt. Zwitserland (Valcambi, Argor-Heraeus, PAMP Suisse) verwerkt naar schatting 70 % van de wereldwijde secundaire goudstroom. Duitsland is met Heraeus (Hanau) en C. Hafner (Pforzheim) eveneens een belangrijke locatie.
Voor particuliere beleggers is de affinage vooral relevant bij de verwerking van oud goud: de inkoopprijs hangt af van het fijngehalte – wie het kent, onderhandelt beter. De actuele goudprijs als referentie steeds in het oog houden helpt om aanbiedingen realistisch in te schatten. Hetzelfde geldt voor zilver.
Kort samengevat
Affinage is het proces dat ruw of gemengd edelmetaal omzet in het beursverhandelbare, normconforme metaal dat in baren en munten belandt. Zonder een goed functionerende raffinage-infrastructuur zouden noch gestandaardiseerde beleggingsproducten noch een liquide wereldmarkt mogelijk zijn.