Πριμ (Premium)

Κανένας αγοραστής φυσικού πολύτιμου μετάλλου δεν πληρώνει ποτέ ακριβώς την τιμή spot που εμφανίζεται στο χρηματιστήριο. Ανάμεσα σε αυτή τη θεωρητική τιμή αναφοράς και στο ποσό που πραγματικά χρεώνεται στο ταμείο παρεμβάλλεται πάντα ένα πριμ – το λεγόμενο αζιό ή, αγγλικά, premium. Καλύπτει τα έξοδα κατασκευής, φύλαξης και διάθεσης του προϊόντος και, συγχρόνως, αποτυπώνει την ισορροπία προσφοράς και ζήτησης για το συγκεκριμένο φυσικό τεμάχιο.

Από τι απαρτίζεται το πριμ

Στην πράξη το πριμ προκύπτει από τον συνδυασμό αρκετών επιμέρους στοιχείων:

1. Έξοδα κοπής ή χύτευσης – τα νομισματοκοπεία και τα διυλιστήρια επιβαρύνουν κάθε τεμάχιο με το κόστος παραγωγής του.
2. Περιθώριο του εμπόρου (spread) – το άνοιγμα ανάμεσα στην τιμή στην οποία αγοράζει και σε εκείνη στην οποία πουλά ο έμπορος.
3. Μεταφορικά και ασφάλιση – η αποστολή, η αποθήκευση και η κάλυψη των φυσικών αποθεμάτων.
4. Φορολογία – στην Κύπρο το ασήμι δεν εμπίπτει στην απαλλαγή του επενδυτικού χρυσού και βαρύνεται με τον κανονικό συντελεστή ΦΠΑ 19 % βάσει του περί ΦΠΑ Νόμου Ν.95(Ι)/2000, στοιχείο που ανεβάζει αισθητά το πριμ (→ επιβάρυνση ασημιού από τον φόρο).
5. Ζήτηση της αγοράς – σε περιόδους αναταραχής τα πριμ εκτοξεύονται, καθώς η φυσική διαθεσιμότητα δυσκολεύεται να ακολουθήσει την τιμή spot.

Πώς διαφέρει το πριμ ανά προϊόν

*Ενδεικτικές τιμές χωρίς εγγύηση· εξαρτώνται από τον έμπορο, την ποσότητα και τη συγκυρία της αγοράς. Δεν συνιστούν επενδυτική συμβουλή.

Τύπος: πώς υπολογίζεται το πριμ

Πριμ (%) = (Τιμή αγοράς − Τιμή spot × Καθαρό βάρος) / (Τιμή spot × Καθαρό βάρος) × 100

Παράδειγμα: ένα χρυσό νόμισμα 1 oz κοστίζει 2.100 €, ενώ η spot του χρυσού βρίσκεται στα 2.000 €/oz. Το πριμ ισούται με (2.100 − 2.000) / 2.000 × 100 = 5 %.

Το ποσοστό αυτό το δίνει απευθείας, με τη ζωντανή τιμή, ο υπολογιστής υπερτιμήματος· με τον υπολογιστή αξίας τήξης προσδιορίζετε επιπλέον την καθαρή μεταλλική αξία ενός προϊόντος, της οποίας η διαφορά από την τιμή αγοράς αντιστοιχεί στο απόλυτο πριμ σε ευρώ.

Γιατί μετράει το πριμ στην αγορά και στην πώληση

Το πριμ το πληρώνετε κατά την αγορά, όμως κατά την πώληση (εξαγορά από τον έμπορο) σπανίως σας επιστρέφεται ολόκληρο. Η τιμή εξαγοράς κινείται κατά κανόνα κοντά στη spot και σπάνια αρκετά πάνω από αυτήν. Αυτό σημαίνει στην πράξη:

• Όποιος αγοράσει νόμισμα με πριμ 5 % και το πουλήσει σύντομα στην τιμή spot, καταγράφει άμεσα ζημία ίση με το πριμ αυτό.
• Όσο μεγαλώνει ο χρόνος διακράτησης, τόσο μειώνεται η σχετική βαρύτητα του πριμ στη συνολική απόδοση.
• Τα μεγαλύτερα κλάσματα (ράβδοι κιλού, ράβδοι 500 g) φέρουν χαμηλότερο πριμ από τα μικρά νομίσματα – γι' αυτό όποιος στοχεύει σε καθαρή αποταμίευση αξίας προτιμά συχνά τις μεγάλες ράβδους.

Σημειώνεται ότι στην Κύπρο τα κέρδη από μεταπώληση πολύτιμων μετάλλων από ιδιώτη δεν φορολογούνται: ο Φόρος Κεφαλαιουχικών Κερδών (Ν.52/1980) επιβάλλεται μόνο σε ακίνητη ιδιοκτησία στην Κύπρο, ενώ τα μέταλλα είναι κινητή περιουσία – χωρίς περίοδο διακράτησης ή «κερδοσκοπική προθεσμία». Έτσι, το πριμ παραμένει ο βασικός παράγοντας κόστους που πρέπει να παρακολουθεί ο επενδυτής.

Το πριμ στην αγορά ασημιού

Το ασήμι εμφανίζει διαρθρωτικά υψηλότερα πριμ από τον χρυσό. Πέρα από τον ΦΠΑ 19 %, το κόστος κατασκευής ανά ουγκιά είναι στο ασήμι σαφώς βαρύτερο σε σχέση με την αξία του μετάλλου, αφού το μέταλλο είναι φθηνότερο ενώ η εργασία παραγωγής παραμένει παρόμοια. Ιδίως στα μικρά ασημένια νομίσματα το πριμ μπορεί να υπερβεί κατά πολύ το μερίδιο που αντιστοιχεί στην καθαρή τιμή spot.

Με λίγα λόγια

Το πριμ είναι η αναπόφευκτη γέφυρα κόστους ανάμεσα στην τιμή spot και στο φυσικό προϊόν. Όποιος το κατανοεί και το συγκρίνει – ανά τύπο προϊόντος, κλάσμα και έμπορο – παίρνει πιο τεκμηριωμένες αποφάσεις αγοράς και αποφεύγει αδικαιολόγητα υψηλές προσαυξήσεις. Το παρόν άρθρο δεν αποτελεί επενδυτική ή φορολογική συμβουλή.

Πηγές: Τμήμα Φορολογίας Κύπρου (mof.gov.cy/tax), ΜΟΚΑΣ (mokas.law.gov.cy), lbma.org.uk, gold.org