Όριο μετρητών κατά την αγορά χρυσού

Η αγορά χρυσού στην Κύπρο υπάγεται σε ένα σαφές νομικό πλαίσιο όσον αφορά τις πληρωμές με μετρητά: από τον Δεκέμβριο 2024, κάθε εμπορική πληρωμή σε μετρητά που υπερβαίνει τα 10.000 € απαγορεύεται ρητά και επισύρει κυρώσεις. Παράλληλα, οι έμποροι πολύτιμων μετάλλων έχουν υποχρεώσεις δέουσας επιμέλειας βάσει της ειδικής αντιξυπνημάτων νομοθεσίας. Το πλαίσιο αυτό διαφέρει ουσιωδώς από άλλες χώρες της ΕΕ — πιο ελεύθερο από ορισμένες και πλήρως συμβατό με τον ενωσιακό κανονισμό για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων.

Νομική βάση: Ν.188(Ι)/2007 και η τροπολογία του Δεκεμβρίου 2024

Ο κεντρικός νόμος που διέπει την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων στην Κύπρο είναι Ο περί της Παρεμπόδισης και Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Παράνομες Δραστηριότητες Νόμος, Ν.188(Ι)/2007. Ο νόμος αυτός καθορίζει ποιες οντότητες είναι «υπόχρεες» (δηλαδή υποκείμενες σε υποχρεώσεις AML), ποιες διαδικασίες ταυτοποίησης πελατών πρέπει να ακολουθούνται και ποια είναι τα ανώτατα επιτρεπτά ποσά μετρητών.

Η τροπολογία του Δεκεμβρίου 2024 στον Ν.188(Ι)/2007 εισήγαγε ρητή απαγόρευση πληρωμών σε μετρητά άνω των 10.000 € ανά συναλλαγή για αγαθά, υπηρεσίες και ακίνητα. Πέρα από αυτό το όριο, η πληρωμή πρέπει να γίνεται με ιχνηλατήσιμο μέσο (τραπεζική μεταφορά, επιταγή, κάρτα). Η ποινή για παράβαση μπορεί να ανέλθει έως 10 % της αξίας της συναλλαγής.

Ποιοι θεωρούνται «υπόχρεες οντότητες»;

Οι έμποροι πολύτιμων μετάλλων — επαγγελματίες αγοραστές και πωλητές χρυσού, αργύρου, λευκόχρυσου και παλλαδίου — εντάσσονται στις υπόχρεες οντότητες βάσει του Ν.188(Ι)/2007. Για συναλλαγές από 10.000 € και άνω υποχρεούνται σε:

1. Ταυτοποίηση του πελάτη (δελτίο ταυτότητας ή διαβατήριο).
2. Καταγραφή στοιχείων και τήρηση αρχείων για το διάστημα που ορίζει ο νόμος.
3. Αξιολόγηση κινδύνου (Customer Due Diligence, CDD) — εντατικότερη για υψηλού κινδύνου πελάτες (Enhanced Due Diligence, EDD).
4. Αναφορά υπόπτου συναλλαγής στη ΜΟΚΑΣ (Μονάδα Καταπολέμησης Αδικημάτων Συγκάλυψης — FIU Κύπρου), ανεξαρτήτως ποσού, εφόσον υπάρχουν ενδείξεις.

Η ΜΟΚΑΣ λειτουργεί υπό το Υπουργείο Δικαιοσύνης και αποτελεί την αρμόδια εποπτεύουσα αρχή για AML στην Κύπρο (mokas.law.gov.cy).

Σύνοψη υποχρεώσεων ανά ποσό

Σημείωση: Στην Κύπρο δεν υφίσταται ξεχωριστό χαμηλότερο όριο υποχρεωτικής ηλεκτρονικής πληρωμής (όπως τα 500 € που ισχύουν σε άλλα κράτη μέλη). Το ενιαίο όριο είναι τα 10.000 €.

Απαγόρευση κατάτμησης (Smurfing)

Η κατάτμηση μιας αγοράς σε επιμέρους τμήματα κάτω των 10.000 € για να αποφευχθεί το όριο συνιστά παράνομη καταστρατήγηση. Οι εμφανώς συνδεόμενες συναλλαγές αθροίζονται και αξιολογούνται από τον έμπορο ως ενιαία. Ο έμπορος που εντοπίζει τέτοια μοτίβα και αδρανεί εκτίθεται σε σοβαρές κυρώσεις βάσει του Ν.188(Ι)/2007.

Ο ευρωπαϊκός κανονισμός AMLR 2024/1624

Σε επίπεδο ΕΕ, ο Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1624 (AMLR) εισάγει ενιαίο ανώτατο όριο μετρητών 10.000 € για επαγγελματικές συναλλαγές με άμεση εφαρμογή από 10.07.2027. Για την Κύπρο, η νέα αυτή ρύθμιση ευθυγραμμίζεται με το εθνικό όριο που ήδη ισχύει από τον Δεκέμβριο 2024 — η μετάβαση θα είναι ομαλή χωρίς ουσιαστική αλλαγή.

Φορολογικές πτυχές: δεν υπάρχει φόρος κεφαλαιουχικών κερδών επί μετάλλων

Το όριο μετρητών και η υποχρέωση ταυτοποίησης είναι μέτρα κατά της νομιμοποίησης εσόδων και δεν συνδέονται με τη φορολογία των κερδών πώλησης χρυσού. Στην Κύπρο, ο Φόρος Κεφαλαιουχικών Κερδών (Ν.52/1980) επιβάλλεται μόνο σε κέρδη από ακίνητη ιδιοκτησία στην Κύπρο. Τα πολύτιμα μέταλλα είναι κινητή περιουσία και δεν υπόκεινται σε CGT — δεν υπάρχει περίοδος διακράτησης, ούτε «κερδοσκοπική προθεσμία». Ακόμη και μεγάλες πωλήσεις φυσικού επενδυτικού χρυσού από ιδιώτη είναι, κατ' αρχήν, αφορολόγητες.

Για την εκτίμηση της αξίας της συλλογής σας πριν την πώληση μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τον υπολογισμό αξίας τήξης ή τον υπολογισμό τιμής αγοράς. Για φορολογικά ζητήματα που αφορούν συστηματική εμπορική δραστηριότητα συνιστάται η συμβουλή φοροτεχνικού. Το παρόν λήμμα δεν αποτελεί φορολογική ή νομική συμβουλή.

Υποχρεώσεις αγοραστών

Οι ιδιώτες αγοραστές δεν έχουν δικές τους AML-υποχρεώσεις, οφείλουν όμως να επιδείξουν ταυτότητα όταν το ζητήσει νομίμως ο έμπορος. Άρνηση ταυτοποίησης δίνει στον έμπορο το δικαίωμα να αρνηθεί τη συναλλαγή. Τα καταγεγραμμένα στοιχεία προστατεύονται από τον ΓΚΠΔ και δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιηθούν για άλλους σκοπούς.

Με μια ματιά

Στην Κύπρο, πληρωμές σε μετρητά άνω των 10.000 € για οποιαδήποτε αγορά — συμπεριλαμβανομένης της αγοράς χρυσού — απαγορεύονται ρητά από τον Δεκέμβριο 2024. Οι έμποροι πολύτιμων μετάλλων ταυτοποιούν πελάτες και εφαρμόζουν δέουσα επιμέλεια για συναλλαγές από 10.000 € βάσει του Ν.188(Ι)/2007 υπό την εποπτεία της ΜΟΚΑΣ. Κέρδη από πώληση φυσικών μετάλλων από ιδιώτες δεν φορολογούνται στην Κύπρο.

Πηγές: Τμήμα Φορολογίας Κύπρου (mof.gov.cy), ΜΟΚΑΣ (mokas.law.gov.cy), EUR-Lex – Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1624 (eur-lex.europa.eu).