Contantgeldgrens bij goudaankoop
Ook: Identificatieplicht, Wwft-drempel, Cash-limiet edelmetaal, Contantgeldlimiet
De contantgeldgrens bij goudaankoop bepaalt vanaf welk bedrag handelaren de identiteit van de koper op grond van de witwaswetgeving moeten vaststellen en documenteren.
Wie goud contant koopt, stuit vanaf een bepaald bedrag op een wettelijke verplichting die veel kopers verrast: de handelaar is verplicht de identiteit van de klant te controleren en te documenteren. Deze zogeheten contantgeldgrens is geen aankooplimiet, maar een zorgvuldigheidsplicht op grond van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft).
Juridische grondslag: de Wwft
De Wwft zet de Europese witwasrichtlijnen (AMLD) om in Nederlands recht. Edelmetaalhandelaren – dus bedrijfsmatige inkopers en verkopers van goud, zilver, platina en palladium – behoren onder omstandigheden tot de zogeheten meldingsplichtige instellingen in de zin van de Wwft. Zij moeten bij contante transacties vanaf bepaalde drempels algemene cliëntenonderzoeksplichten vervullen.
In Nederland geldt voor handelaren in goederen dat zij bij het in contanten ontvangen of doen van betalingen van € 10.000 of meer cliëntenonderzoek moeten verrichten – ongeacht of dit in één keer of in verschillende samenhangende betalingen gebeurt. Kunstmatige opsplitsing om onder de drempel te blijven, is niet toegestaan.
Wat gebeurt er precies vanaf de drempel?
Vanaf de drempel is de handelaar verplicht de identiteit van de koper vast te stellen. In de praktijk betekent dat:
- Identiteitsbewijs tonen: paspoort, identiteitskaart of rijbewijs (bij buitenlanders eventueel met verblijfsdocument).
- Gegevens vastleggen: naam, geboortedatum, adres, aard en nummer van het identiteitsbewijs.
- Documenten bewaren: de handelaar is verplicht de vastleggingen ten minste vijf jaar te bewaren.
- Ongebruikelijke transactie melden: bij aanwijzingen van witwassen moet de handelaar een melding doen bij de Financial Intelligence Unit (FIU-Nederland).
| Aankoopbedrag (contant) | Plicht van de handelaar |
|---|---|
| Onder € 10.000 | In de regel geen identificatieplicht |
| Vanaf € 10.000 | Identificatie + documentatie verplicht |
| Vanaf € 10.000 (opgesplitst, herkenbaar samenhangend) | Identificatie toch verschuldigd (verbod op opsplitsen) |
| Op elk moment bij verdenking | Melding aan FIU ongeacht het bedrag |
Let op: De drempel geldt voor contante betaling. Bij overschrijving of pin-/creditcard gelden andere zorgvuldigheidsniveaus; de identiteit is daar doorgaans al via de betaalwijze aangetoond.
Tafelhandel: de contante transactie onder de grens
Een tafelhandel duidt op een over de toonbank afgewikkelde contante transactie zonder rekeningverbinding. Onder de drempel is een dergelijke transactie bij de betrouwbare handelaar in theorie mogelijk zonder identificatie.
In de praktijk hebben veel grote edelmetaalhandelaren en banken de drempel intern verder verlaagd of verlangen zij vanaf de eerste euro een identificatie om compliance-risico's te minimaliseren. Kopers doen er daarom goed aan zich vooraf bij de betreffende handelaar te informeren.
Wat betekent "opsplitsen" en waarom is het niet toegestaan?
Wie een aankoop van bijvoorbeeld € 20.000 opdeelt in twee tranches van € 9.999 om onder de drempel te blijven, pleegt een omzeilingshandeling (smurfing). De Wwft verbiedt dit uitdrukkelijk: herkenbaar samenhangende deelaankopen worden opgeteld. Handelaren die zulke patronen opmerken en toch geen identificatie uitvoeren, riskeren sancties van de toezichthouder.
Formule: drempelcontrole
Totaalbedrag van de transactie(s) ≥ € 10.000
→ Identificatieplicht treedt in werking
Deelaankoop A (€ 6.000) + deelaankoop B (€ 5.000) = € 11.000
→ Bij herkenbaar samenhangend: plicht treedt in werking
Fiscale aspecten: geen verband met vermogensbelasting
De contantgeldgrens is een witwasrechtelijke regeling en heeft geen directe invloed op de fiscale behandeling van de goudaankoop. In Nederland bestaat geen vermogenswinstbelasting bij verkoop van fysiek goud; in plaats daarvan valt goud als vermogen in box 3 (peildatum 1 januari, heffingsvrij vermogen circa € 57.000 per persoon in 2025) – ongeacht het aankoopbedrag en of er een identificatie plaatsvond.
Voor een fiscale inschatting van uw individuele situatie is de Belastingcalculator alsmede advies van een belastingadviseur aan te raden. Dit lexiconartikel vormt geen belasting- of rechtsadvies.
Plichten voor kopers: wat moeten particulieren weten?
Kopers hebben geen eigen Wwft-plicht, maar moeten bij een terecht verzoek van de handelaar hun identiteitsbewijs tonen. Weigeren zij de identificatie, dan mag de handelaar de transactie weigeren. De opgeslagen gegevens vallen onder de privacywetgeving (AVG); de handelaar mag ze niet voor andere doeleinden gebruiken.
Voor de aankoop van fysiek beleggingsgoud – dus btw-vrije goudbaren en bepaalde munten – verandert er door de identificatie juridisch niets aan de aankoopprijs. Met de inkoopprijscalculator kan vooraf worden bepaald welk bedrag een handelaar voor oud goud betaalt.
Kort samengevat
Vanaf een contant bedrag van € 10.000 zijn edelmetaalhandelaren in Nederland wettelijk verplicht de identiteit van de koper te controleren en vijf jaar te documenteren – wie dit als koper weet, is bij de volgende goudaankoop niet verrast. De grens is geen fiscale regeling, maar dient de voorkoming van witwassen.