Legitimatiecontrole
Ook: Identiteitsvaststelling, KYC, Know Your Customer, Identiteitscontrole
De legitimatiecontrole is de wettelijk voorgeschreven identiteitsvaststelling bij de aan- of verkoop van edelmetalen vanaf bepaalde contantgeldgrenzen op grond van de witwaswetgeving (Wwft).
Wie goud, zilver of andere edelmetalen contant koopt of verkoopt, komt vroeg of laat de legitimatiecontrole tegen. Handelaren zijn op grond van de Nederlandse witwaswetgeving (Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme, Wwft) verplicht de identiteit van hun cliënten vast te stellen zodra een transactie bepaalde drempelwaarden overschrijdt of er verdenkingen zijn. Het doel: witwassen en terrorismefinanciering via de edelmetaalhandel voorkomen.
Wettelijke grondslag
De Wwft merkt edelmetaalhandelaren onder omstandigheden aan als "poortwachters" met een cliëntenonderzoeksplicht. Zij moeten hun cliënt identificeren en de identiteit verifiëren. Voor de handel in goederen (waaronder edelmetalen) gelden onder meer de volgende uitgangspunten bij contante betalingen:
| Situatie | Toelichting | Plicht |
|---|---|---|
| Contante betaling vanaf € 10.000 | Aan- of verkoop van edelmetalen (handel in goederen) | Volledige identificatie en cliëntenonderzoek |
| Onder de drempel, maar verdacht | Aanwijzing van witwassen | Identificatie en melding bij de FIU-Nederland |
| Kennelijk gesplitste deeltransacties | Samenhangend totaalbedrag ≥ drempel | Identificatie toch verplicht (verbod op structureren) |
Bij girale betalingen (overboeking) gelden eigen regels; daar is de identiteit meestal al via de betaalweg vastgelegd. Handelaren mogen bovendien contante betalingen boven bepaalde grenzen weigeren of aanvullende maatregelen treffen.
Let op: De drempelwaarden en de uitleg daarvan kunnen door wetswijzigingen verschuiven. Dit is geen juridisch of fiscaal advies.
Wat wordt gecontroleerd?
De handelaar legt de volgende gegevens vast en documenteert deze:
- Volledige naam (voor- en achternaam)
- Geboorteplaats en geboortedatum
- Nationaliteit
- Woonadres
- Aard en nummer van het identiteitsdocument (paspoort, identiteitskaart of rijbewijs)
De gegevens worden doorgaans gekopieerd of gescand en gedurende de wettelijke bewaartermijn bewaard. Een geldig officieel identiteitsdocument met foto is verplicht.
Verloop bij de edelmetaalhandelaar
Doorgaans verloopt een legitimatiecontrole zo:
- De cliënt wil goudmunten of baren vanaf de drempelwaarde contant kopen of verkopen (bijvoorbeeld via de inkoopprijs-calculator).
- De handelaar vraagt om een geldig identiteitsdocument.
- De gegevens worden vastgelegd, het document wordt gekopieerd.
- De transactie wordt intern gedocumenteerd en controleerbaar gearchiveerd.
- Pas daarna wordt de transactie afgewikkeld.
Weigert een cliënt de identificatie, dan moet de handelaar de transactie weigeren en zo nodig een melding van een ongebruikelijke transactie doen bij de Financial Intelligence Unit (FIU-Nederland).
Tafelhandel en anonimiteit
De zogenaamde tafelhandel – een anonieme contante aankoop zonder identificatie – is in de edelmetaalhandel alleen nog onder de wettelijke drempelwaarden mogelijk. Boven deze grenzen bestaat er geen legale mogelijkheid om edelmetalen anoniem contant te verwerven of te vervreemden. Dit geldt ongeacht of de aankoop plaatsvindt bij een edelmetaalhandelaar, een bank of een pandhuis.
Ook bij meerdere transacties die kennelijk worden opgesplitst om de contantgeldgrens te omzeilen (zogenaamd "structureren"), is de handelaar verplicht de identiteit vast te stellen en de situatie te melden.
Samenhang met belastingplicht
De legitimatiecontrole heeft geen directe invloed op de fiscale behandeling van een winst uit de edelmetaalverkoop. In Nederland bestaat geen vermogenswinstbelasting bij verkoop; edelmetaal valt als vermogen in box 3 (peildatum 1 januari). De documentatie schept niettemin transparantie tegenover de Belastingdienst. Geen belasting- of beleggingsadvies – raadpleeg bij twijfel een belastingadviseur.
Kort samengevat
De legitimatiecontrole is een wettelijk verplicht instrument ter bestrijding van witwassen in de edelmetaalhandel en betreft iedere koper of verkoper die contante transacties boven de Wwft-drempelwaarden verricht. Wie goud koopt of verkoopt en daarbij de grenswaarden overschrijdt, dient steeds een geldig identiteitsdocument bij zich te hebben.