Spotmarkt
Ook: Contantmarkt, Spothandel, Contantkoers-markt
De spotmarkt is de markt voor onmiddellijke levering van edelmetalen tegen de actueel geldende contantkoers.
De spotmarkt (ook wel contantmarkt) duidt de markt aan waarop edelmetalen onmiddellijk – dat wil zeggen voor onmiddellijke of vrijwel onmiddellijke levering – tegen de actueel geldende spotprijs worden verhandeld. In tegenstelling tot termijnmarkten (futures) wordt de koopprijs vandaag overeengekomen en het metaal in de regel binnen twee bankwerkdagen (T+2) fysiek overgedragen of op een metaalrekening bijgeschreven. De goudprijs en de zilverprijs die op prijsportalen en in de media verschijnen, komen steeds uit de spotmarkt.
Hoe de spotmarkt werkt
De spothandel in edelmetalen vindt overwegend over the counter (OTC) plaats, dus buiten gereguleerde beurzen, rechtstreeks tussen banken, handelaren en institutionele marktdeelnemers. Het hart van de wereldwijde goudspotmarkt is de Londense markt onder toezicht van de LBMA (London Bullion Market Association). Zürich, New York en Shanghai vullen de 24-uurscyclus aan.
De prijsvorming op de spotmarkt volgt het klassieke vraag-aanbodprincipe: market makers stellen doorlopend biedkoers (bid) en laatkoers (ask) – het verschil heet spread. De wereldwijde consensus-spotprijs wordt in US-dollar per troy ounce genoteerd en tot op de seconde bijgewerkt.
Spotmarkt vs. termijnmarkt – een vergelijking
| Kenmerk | Spotmarkt | Termijnmarkt (futures) |
|---|---|---|
| Levering | T+2 (onmiddellijk) | Vaste vervaldag in de toekomst |
| Prijsvaststelling | Doorlopend, OTC | Beurs (bijv. COMEX), gestandaardiseerd |
| Hoofdrolspelers | Banken, handelaren, centrale banken | Speculanten, hedgers, producenten |
| Hefboomwerking | Gering (fysiek) | Hoog (margin) |
| Fysieke levering | Gebruikelijk | Zelden (meestal contante verrekening) |
Prijscomponenten in de spothandel
Wie als particuliere belegger fysiek goud of zilver koopt, betaalt niet de pure spotprijs, maar een handelaarsprijs die uit meerdere toeslagen bestaat:
Handelaarsprijs = spotprijs + premie (agio) + btw (bij zilver/platina/palladium)
De premie (agio) dekt muntslag, logistiek, verzekering en handelaarsmarge. Bij beleggingsgoud vervalt de btw (Richtlijn 2006/112/EG); zilver, platina en palladium zijn met 21 % btw belast. Opmerking: fiscale details kunt u het beste met een belastingadviseur bespreken – dit is geen belasting- of anlage-advies.
Belangrijke handelsplaatsen op een rij
- Londen (LBMA) – grootste OTC-goudmarkt ter wereld; hier wordt ook de dagelijkse LBMA-fixing vastgesteld.
- New York (COMEX) – toonaangevende termijnbeurs, waarvan de futures-prijzen nauw met de spotprijs correleren.
- Zürich – traditionele fysieke handelsplaats van de Zwitserse grootbanken.
- Shanghai (SGE/SHFE) – groeiende spotmarkt voor het Aziatisch-Pacifische gebied, notering in CNY/g.
Invloed op de particuliere belegger
De spotmarkt is de referentiebasis voor alle inkoopprijzen van handelaren en voor ETC's zoals Xetra-Gold of goud-spaarplanproducten. Omdat de prijs de klok rond schommelt, loont een blik op de wisselkoersen (de EUR/USD-koers beïnvloedt de EUR-prijs rechtstreeks) en op historische prijsverlopen.
Kort samengevat
De spotmarkt zet de wereldwijde referentieprijs voor edelmetalen in realtime – wie koopt of verkoopt, richt zich steeds op deze koers, maar betaalt of ontvangt altijd toe- respectievelijk afslagen daarop.