Nieuwzilver
Ook: Alpaca, Argentan, Packfong, Maillechort, Witkoper
Nieuwzilver is een zilverkleurige koper-nikkel-zink-legering zonder enig zilvergehalte, die vanwege haar uiterlijk historisch als zilververvanger werd gebruikt.
Nieuwzilver – ook bekend als alpaca of argentan – bevat ondanks zijn naam geen gram zilver. Het gaat om een basismetaal-legering van koper, nikkel en zink, die door haar zilverachtige glans en goede bewerkbaarheid als voordelige zilververvanger in de industrie en de kunstnijverheid is ingeburgerd.
Samenstelling en eigenschappen
De precieze receptuur varieert per fabrikant en toepassingsgebied, maar beweegt zich doorgaans binnen deze marges:
| Bestanddeel | Typisch aandeel |
|---|---|
| Koper (Cu) | 45–70 % |
| Nikkel (Ni) | 5–30 % |
| Zink (Zn) | 10–35 % |
Het resultaat is een materiaal met goede corrosiebestendigheid, hoge ductiliteit en een warme zilverglans. De dichtheid ligt met ongeveer 8,5–8,8 g/cm³ duidelijk onder die van echt zilver (10,49 g/cm³), wat een eenvoudig onderscheid via munt-echtheidscontrole of dichtheidsbepaling mogelijk maakt.
Historische herkomst
De naam is afgeleid van het Chinese „packfong" (白铜, witkoper), dat in de 18e eeuw naar Europa kwam. Europese metallurgen kopieerden de legering en brachten ze onder wisselende namen op de markt – in Frankrijk als maillechort, in Duitsland als argentan of alpaca. Het voorvoegsel „nieuw-" verwees naar het nieuw ontwikkelde, zilverachtige alternatief.
Gebruik
Nieuwzilver wordt bij voorkeur ingezet voor:
- Bestek en tafelzilver – vaak verzilverd (laag van echt zilver), grondlichaam van nieuwzilver
- Muziekinstrumenten – koperblaasinstrumenten, dwarsfluiten, klarinetkleppen
- Sieraden en accessoires – voordelige fantasiesieraden
- Elektrische contacten en veren – vanwege goede veerhardheid en geleidbaarheid
- Munten en medailles – historische kleine circulatiemunten van diverse landen
Onderscheid met echt zilver
Nieuwzilver is geen edelmetaal en heeft geen zelfstandige metaalwaarde in de zin van de smeltwaardecalculator. De marktprijs richt zich naar de bestanddelen koper, nikkel en zink – alle drie industriemetalen. Verzilverd nieuwzilverbestek bevat weliswaar een dunne echte zilverlaag (herkenbaar aan laagstempels zoals „90" voor 90 g zilver per 12 stuks), maar de smeltwaarde daarvan is gering.
Smeltwaarde verzilverd bestek ≈ ruwgewicht × zilverlaag-aandeel × zilverprijs/g
(zilverlaag-aandeel vaak < 2 % van het totaalgewicht)
Bij de inkoop van oud zilver controleren handelaren daarom met keurstempel-loep, zuurtest of röntgenfluorescentieanalyse of het om massief zilver of verzilverd nieuwzilver gaat.
Kort samengevat
Nieuwzilver is een zilvervrije Cu-Ni-Zn-legering waarvan de waarde op de koperprijs en de industriemetaalprijzen berust – niet op de zilverprijs. Wie bestek of sieraden op echt zilvergehalte wil controleren, kan het beste een professionele echtheidscontrole gebruiken.