Keurstempel / hallmark
Ook bekend als: Hallmark, Fijngehaltestempel, Keurmerk, Waarborgstempel
Een keurstempel (Engels: hallmark) is een officieel of bedrijfsmatig keurmerk dat het fijngehalte en de herkomst van een edelmetalen voorwerp duurzaam en fraudebestendig vastlegt.
Bevalt wat u hier ziet en leest?
We leggen ons hart en ziel in het snel, proper en gratis houden van preciousmetalprices.com — geen betaalmuren, geen rommel, enkel betrouwbare feiten en livekoersen. Als het je van pas komt, is de fijnste manier om merci te zeggen het gewoon door te vertellen. Elke keer dat je het deelt, laat je een medebelegger ons ontdekken en houd je het project mee in leven. 💛
Bevalt wat u hier ziet en leest?
We leggen ons hart en ziel in het snel, proper en gratis houden van preciousmetalprices.com — geen betaalmuren, geen rommel, enkel betrouwbare feiten en livekoersen. Als het je van pas komt, is de fijnste manier om merci te zeggen het gewoon door te vertellen. Elke keer dat je het deelt, laat je een medebelegger ons ontdekken en houd je het project mee in leven. 💛
Op voorwerpen van goud, zilver, platina of palladium tref je vaak een ingeslagen of gestempeld merkteken aan: de keurstempel. Dat teken bevestigt – officieel of door een erkende keurder – dat het fijngehalte van het metaal klopt met de opgegeven waarde. In de Engelstalige wereld heet dit systeem hallmarking, naar de Londense Goldsmiths' Hall, waar edelmetaalwaren al sinds de veertiende eeuw werden gekeurd.
Uit welke onderdelen een hallmark bestaat
Een volledige stempelset combineert doorgaans meerdere afzonderlijke tekens, die samen een sluitende keurgeschiedenis vormen:
| Teken | Betekenis | Voorbeeld (VK) |
|---|---|---|
| Fijngehalteteken | Metaalgehalte in promille of karaat | 750 (18 karaat goud) |
| Keurkantoorteken | Identificeert het assaykantoor | Anker (Birmingham) |
| Fabrikanten- of sponsormerk | Geregistreerd kenmerk van de inzender | Lettersstempel |
| Datumletter | Keuringsjaar (historisch, deels afgeschaft) | A–Z per cyclus |
| Optionele extra tekens | Jubilea, importwaren, CCM-stempel | Kroon, orb |
Het belangrijkste onderdeel is het fijngehaltestempel: het toont bindend hoeveel zuiver metaal er in het stuk zit. Gangbare gouden legeringen in Europa zijn:
- 333 ‰ (8 karaat) – ondergrens waarbij men van "goud" spreekt
- 585 ‰ (14 karaat) – meest verkochte sieraadstandaard in Midden-Europa
- 750 ‰ (18 karaat) – hoogwaardige sieraden en horlogekasten
- 916 ‰ (22 karaat) – klassieke beleggingsmunten (Sovereign, Krugerrand)
- 999 ‰ – fijngoud, beleggingsmunten en -baren
Internationale harmonisatie
Via de Conventie van Wenen (CCM, 1972) kunnen lidstaten een gemeenschappelijk "Common Control Mark" aanvaarden – een weegschaalteken met fijngehalteaanduiding. Waren met dat stempel mogen zonder nieuwe nationale keuring worden verhandeld. Tot de ongeveer twintig leden behoren onder meer Oostenrijk, Zwitserland, Portugal, Finland en het Verenigd Koninkrijk. België is geen CCM-lid en steunt in plaats daarvan op de Europese regels en op de burgerrechtelijke aansprakelijkheid van de verkoper voor de juistheid van het opgegeven gehalte.
Bij beleggingsmunten neemt het slaande munthuis de waarborgfunctie van de keurstempel over: de Krugerrand draagt geen klassieke hallmark omdat de Rand Refinery als erkende scheidingsinstelling zelf voor het fijngehalte instaat.
Waarom keurstempels bij aankoop tellen
Bij de aankoop van sieraden, oud goud of munten laat de keurstempel een snelle eerste inschatting van de materiaalwaarde toe – nog vóór een toestel als de röntgenfluorescentieanalyse (RFA) eraan te pas komt. Met de smeltwaardecalculator bepaalt u op basis van het afgelezen fijngehalte meteen de zuivere metaalwaarde.
Ontbreekt de stempel of lijkt hij achteraf ingeslagen, dan is voorzichtigheid geboden. Een aanvullende echtheidscontrole – bijvoorbeeld via een dichtheidsmeting of klankproef – geeft dan uitsluitsel. De actuele goudprijs vormt daarbij de referentie voor de waardebepaling.
Keurplicht in België
Anders dan in bijvoorbeeld Oostenrijk – waar het Punzierungsgesetz sinds 1866 een verplichte keuring boven bepaalde gewichtsgrenzen oplegt – kent België géén verplichte staatskeuring voor sieraden. De fabrikant of handelaar draagt de burgerrechtelijke verantwoordelijkheid voor de juistheid van de fijngehalteaanduiding; consumenten worden beschermd via de algemene regels rond eerlijke handelspraktijken (FOD Economie). Een vrijwillige keuring door een erkend assaykantoor kan wél extra vertrouwen scheppen. Ook Duitsland kent geen wettelijke keurplicht, terwijl het Verenigd Koninkrijk daarentegen een strenge verplichte hallmarking hanteert.
Kort samengevat
De keurstempel is het oudste en betrouwbaarste systeem om het fijngehalte van edelmetaal te controleren – een kleine slag met grote juridische draagwijdte. Wie sieraden of breukgoud waardeert, leest eerst de keurstempel en berekent dan de materiaalwaarde.
Bron: FOD Economie (economie.fgov.be); International Association of Assay Offices (theassayoffice.com); WIPO – Conventie van Wenen (wipo.int).