Vreneli
Ook: Zwitserse gouden Vreneli, Helvetia-munt, Vreneli gouden munt
De Vreneli is een Zwitserse gouden munt met een fijngehalte van 900/1000 (21,6 karaat), die tussen 1897 en 1949 werd geslagen en tegenwoordig als klassieke bullionmunt wordt verhandeld.
De Vreneli geldt als de bekendste Zwitserse gouden munt en is nauw verbonden met de geschiedenis van het land. De naam is afgeleid van „Verena" – de voornaam van de op de voorzijde afgebeelde vrouwelijke allegorie van Helvetia, die in de volkstaal snel als „Vreni" of „Vreneli" werd aangeduid. De munt werd voor het eerst in 1897 in omloop gebracht en tot 1949 regulier geslagen; enkele jaargangen ontstonden in zeer kleine oplagen en zijn tegenwoordig numismatisch waardevol. Als betaalmiddel is de Vreneli nu niet meer in omloop, maar op de edelmetaalmarkt wordt hij breed verhandeld en geldt hij als een klassieke bullionmunt in het Europese gebied.
Technische gegevens en coupures
De Vreneli verscheen in drie nominale waarden, waarvan het 20-frankstuk veruit de meest verbreide en liquide variant is:
| Nominaal | Ruwgewicht | Fijngewicht | Diameter | Slagjaren |
|---|---|---|---|---|
| 10 frank | 3,226 g | 2,903 g goud | 19,0 mm | 1911–1922 |
| 20 frank | 6,452 g | 5,806 g goud | 21,0 mm | 1897–1949 |
| 100 frank | 32,258 g | 29,032 g goud | 35,0 mm | 1925 (zeldzaam) |
Alle drie de coupures delen hetzelfde fijngehalte van 900/1000 (21,6 karaat). Ter vergelijking: de Britse Sovereign en de Zuid-Afrikaanse Krugerrand bestaan uit zogenoemd crowngold (22 karaat, 916,7/1000) en zijn daarmee iets rijker aan fijngoud dan de Vreneli. Het koperaandeel van 100/1000 verhoogt de slijtvastheid en geeft de munt de voor deze legering typische warme roodgoudtint.
Berekening van de smeltwaarde
De materiaalwaarde van een 20-frank-Vreneli volgt direct uit de actuele goudprijs en het fijngewicht:
Smeltwaarde = goudprijs (€/g) × 5,806 g
Bij een goudprijs van 85 €/g bedraagt de smeltwaarde bijvoorbeeld rond 494 €. Het werkelijke marktaanbod ligt doorgaans daarboven, omdat bekendheid en handelsliquiditeit een agio rechtvaardigen. De actuele smeltwaarde kunt u snel via de smeltwaardecalculator bepalen.
Marktpositie en liquiditeit
De Vreneli behoort naast de Krugerrand, de Wiener Philharmoniker en de Maple Leaf tot de bekendste beleggingsmunten in het Europese gebied. Bijzondere kenmerken:
- Hoge liquiditeit: banken, muntenhandelaren en edelmetaalhandelaren in Zwitserland, Nederland en de omringende landen nemen de Vreneli op elk moment aan.
- Fiscale inordening: als beleggingsgoud is de Vreneli in de EU vrijgesteld van btw (Richtlijn 2006/112/EG; munten ≥ 900‰). Let op: dit is geen belastingadvies – raadpleeg een belastingadviseur voor uw individuele situatie.
- Box 3: in Nederland bestaat geen vermogenswinstbelasting bij verkoop van fysiek goud; de waarde telt mee als vermogen in box 3 (peildatum 1 januari; heffingsvrij vermogen ca. €57.000 per persoon in 2025). Ook hier geldt: geen beleggings- of belastingadvies. Bronnen: belastingdienst.nl.
- Jaargangverschillen: zeldzame jaargangen (bijv. 100-frankstukken van 1925 of bepaalde 10-frank-jaargangen) behalen soms aanzienlijke numismatische agio's; voor beleggers is primair het verbreide 20-frankstuk relevant.
Echtheidscontrole
Omdat de Vreneli een lange slaggeschiedenis heeft en in grote aantallen in omloop was, bestaan er vervalsingen. Belangrijke controlekenmerken:
- Gewicht: het 20-frankstuk moet exact 6,452 g wegen. Afwijkingen van meer dan 0,05 g zijn verdacht.
- Diameter en dikte: 21,0 mm diameter, 1,25 mm dikte – controleerbaar met een goede schuifmaat.
- Klanktest: echt goud klinkt bij het aantikken gedempt en kort; wolfraam of lood klinken anders.
- Magneettest: goud is niet magnetisch – trekt een magneet de munt aan, dan is het geen gouden munt.
- Dichtheidsbepaling: goud heeft een dichtheid van ca. 19,32 g/cm³; een archimedesmeting onthult vervalsingen met een wolfraamkern.
Voor een snelle controle van gewicht en afmetingen gebruikt u de muntgewicht-controle of de munt-echtheidscontrole.
Kort samengevat
De Vreneli is een van de meest traditierijke Europese gouden munten: met 5,806 g fijngoud, hoge handelsliquiditeit en btw-vrijstelling een solide basispositie voor beleggers die fysiek goud verkiezen. Het gangbare 20-frankstuk is eenvoudig te controleren en op veel plaatsen probleemloos te verkopen.