Fear-and-greed-index
Ook: Angst-en-hebzucht-index, Sentiment-index, Marktangst-index
De fear-and-greed-index is een samengestelde stemmingsindicator die op een schaal van 0 (extreme angst) tot 100 (extreme hebzucht) meet hoe sterk vrees of koopeuforie het huidige marktgedrag aandrijft.
De fear-and-greed-index werd oorspronkelijk door CNN Business voor de Amerikaanse aandelenmarkt ontwikkeld en meet of beleggers op dit moment door paniek of door euforie worden gedreven. Het grondbeginsel gaat terug op de bekende beurswijsheid van Warren Buffett: „Wees angstig wanneer anderen hebzuchtig zijn – en hebzuchtig wanneer anderen angstig zijn." Voor edelmetaalbeleggers is de index bijzonder onthullend, omdat goud en zilver van oudsher als veilige haven fungeren en in fasen van extreme marktangst gewild zijn. De actuele stand ziet u op onze Fear-&-Greed-pagina.
Opbouw en berekening
De CNN-index voor de Amerikaanse aandelenmarkt bestaat uit zeven gelijk gewogen deelindicatoren:
| # | Deelindicator | Meetgrootheid |
|---|---|---|
| 1 | Koersmomentum | S&P 500 t.o.v. voortschrijdend gemiddelde (125 dagen) |
| 2 | Koersbreedte | Verhouding stijgende tot dalende aandelen (McClellan-volumesom) |
| 3 | Nieuwe hoogtes / laagtes | 52-weekse hoogtes t.o.v. 52-weekse laagtes op de NYSE |
| 4 | Put/call-ratio | Verhouding van put- tot call-opties (CBOE) |
| 5 | Volatiliteit (VIX) | CBOE Volatility Index t.o.v. 50-daags gemiddelde |
| 6 | Vraag naar veilige haven | Rendementsverschil aandelen t.o.v. staatsobligaties |
| 7 | Vraag naar junk bonds | Rendementsspread hoogrentende obligaties t.o.v. investment grade |
Elke deelindicator wordt genormaliseerd op een schaal van 0–100. De totaalindex is het eenvoudige gemiddelde van alle zeven waarden:
Index = (I₁ + I₂ + I₃ + I₄ + I₅ + I₆ + I₇) / 7
Schaal en interpretatie
De vijf zones van de index gelden als vuistregel – ze vervangen geen gedegen analyse:
| Bereik | Zone | Typisch marktgedrag |
|---|---|---|
| 0 – 24 | Extreme angst | Massale verkopen, vlucht naar veiligheid, goud meestal gewild |
| 25 – 44 | Angst | Voorzichtigheid overheerst, defensieve titels gezocht |
| 45 – 55 | Neutraal | Uitgebalanceerd sentiment |
| 56 – 74 | Hebzucht | Risicobereidheid stijgt, groeititels geprefereerd |
| 75 – 100 | Extreme hebzucht | Oververhitting, verhoogd terugslagrisico |
Betekenis voor edelmetaalmarkten
Het verband tussen aandelenmarktsentiment en edelmetaalprijzen is complex, maar empirisch aangetoond:
- Extreme angst (0–24): beleggers vluchten uit aandelen naar als veilig beschouwde waarden. Goudprijs en zilverprijs stijgen vaak, omdat de fysieke vraag en ETF-instroom toenemen.
- Extreme hebzucht (75–100): kapitaal stroomt naar risicobeleggingen. Goud verliest op korte termijn vaak aantrekkelijkheid, omdat de opportuniteitskosten stijgen – beleggers verkiezen rendabelere assets.
- Overgangsfasen: een snelle omslag van hebzucht naar angst – bijvoorbeeld in financiële crises – kan goud en zilver op korte termijn mee naar beneden trekken (liquiditeitsbehoefte), voordat het veilige-haven-effect optreedt.
De historische edelmetaalprijzen laten zien dat goud in de maanden na extreme angst (index onder 20) gemiddeld beter presteerde dan in fasen van extreme hebzucht – een correlatie die echter geen wetmatigheid vormt.
Crypto Fear & Greed Index
Naast de oorspronkelijke aandelenmarktindex bestaat er een zelfstandige Crypto Fear & Greed Index (Alternative.me), die dagelijks voor de bitcoin- en cryptomarkt wordt berekend. De invoergrootheden verschillen duidelijk:
- Volatiliteit (actueel t.o.v. 30- en 90-daags gemiddelde) – gewicht 25%
- Marktmomentum en handelsvolume – gewicht 25%
- Social-media-sentiment (Twitter/X, Reddit) – gewicht 15%
- Dominantie van bitcoin in de totale markt – gewicht 10%
- Google Trends voor bitcoin-zoektermen – gewicht 10%
- Enquêtes (tijdelijk gepauzeerd) – gewicht 15%
Omdat cryptovaluta's veel volatieler zijn dan aandelen of edelmetalen, slaat de crypto-index vaker door naar extreme gebieden en is hij minder geschikt als zelfstandige edelmetaalindicator.
Grenzen van de indicator
De fear-and-greed-index is een na- tot gelijklopende indicator: hij beschrijft wat de markt op dit moment voelt en is geen betrouwbare vroege indicator voor toekomstige prijsontwikkelingen. Verdere beperkingen:
- Aandelenmarktbias: de CNN-index meet primair het sentiment van de Amerikaanse aandelenmarkt; edelmetaalspecifieke factoren (centralebankvraag, mijnproductie, fysieke premies) zijn niet inbegrepen.
- Regionale blinde vlekken: Aziatische vraagpatronen (vooral uit India en China) worden nauwelijks weerspiegeld.
- Manipuleerbaarheid: op social media gebaseerde varianten reageren gevoelig op gecoördineerde campagnes.
- Geen prognose: extreme waarden kunnen wekenlang aanhouden voordat een koerscorrectie inzet.
Aanvullend loont een blik op de goud-zilver-ratio, die een verdere stemmingsbarometer vormt voor relatieve verschuivingen in de vraag tussen de twee belangrijkste edelmetalen.
Let op: dit item dient ter zakelijke informatie. Het vormt geen beleggingsadvies. Raadpleeg voor individuele beleggingsbeslissingen een gekwalificeerd financieel adviseur.
Kort onthouden
De fear-and-greed-index vat marktsentiment samen in één getal en levert edelmetaalbeleggers een nuttige context: extreme angstwaarden gaan historisch vaak gepaard met een verhoogde goudvraag, terwijl extreme hebzucht op korte termijn kapitaal uit veilige havens onttrekt – een verband dat de moeite van het observeren waard is, maar geen betrouwbaar handelssignaal vormt.