Χρυσός 375 (9 καράτια)

Ο χρυσός 375 — γνωστός και ως χρυσός 9 καρατίων ή εν συντομία 9ct — περιέχει ανά γραμμάριο κράματος ακριβώς 0,375 γραμμάρια αμιγούς χρυσού. Το υπόλοιπο αποτελείται από χαλκό, ασήμι, ψευδάργυρο ή άλλα μέταλλα, που καθορίζουν το χρώμα, τη σκληρότητα και τις ιδιότητες κατεργασίας του κοσμήματος. Με τον υπολογιστή αξίας τήξης υπολογίζεται η αξία υλικού ενός κομματιού 375 με ακρίβεια δευτερολέπτου, βάσει της τρέχουσας τιμής χρυσού.

Καθαρότητα και κλίμακα καρατίων

Η κλίμακα καρατίων διαιρεί το βάρος ενός κράματος χρυσού σε 24 ίσα μέρη. Τα 9 καράτια σημαίνουν ότι 9 από τα 24 μέρη είναι αμιγής χρυσός:

Καθαρότητα = (Καράτια / 24) × 1000
           = (9 / 24) × 1000
           = 375 ‰

Σε σύγκριση με άλλα συνήθη κράματα φαίνεται πόσο διαφορετικές είναι οι περιεκτικότητες σε χρυσό:

Σύνθεση κράματος και χρώματα

Επειδή ο χρυσός 375 αποτελείται κατά 62,5 % από πρόσθετα μέταλλα, αυτά επηρεάζουν αισθητά το χρώμα και τις ιδιότητες:

• Κίτρινος χρυσός 375: χαλκός και ασήμι σε ισορροπημένη αναλογία· θερμότερη, ελαφρώς πιο κοκκινωπή απόχρωση από τον κίτρινο χρυσό 585.
• Κόκκινος χρυσός 375: υψηλή περιεκτικότητα χαλκού (συχνά > 50 % του συνολικού κράματος)· έντονο κόκκινο χρώμα, ιδιαίτερα ανθεκτικός.
• Λευκόχρυσος 375: νικέλιο ή παλλάδιο ως λευκαντικό· μετά την κατεργασία συχνά υφίσταται επιροδίωση, ώστε να καθυστερεί η αμαύρωση.

Η υψηλή περιεκτικότητα σε ευτελή μέταλλα καθιστά τον χρυσό 375 πιο ευάλωτο σε αμαύρωση και οξείδωση από τα κράματα υψηλότερης καθαρότητας, αυξάνει όμως ταυτόχρονα την αντοχή στις γρατζουνιές — πλεονέκτημα για καθημερινά κοσμήματα.

Διάδοση και σφράγιση

Ο χρυσός 9 καρατίων είναι διαδεδομένος κυρίως στο Ηνωμένο Βασίλειο, την Ιρλανδία, τη Ρωσία και τμήματα της Μέσης Ανατολής καθώς και στην Ινδία. Στην Ελλάδα και στη Γερμανία τα κοσμήματα των 9 καρατίων εμφανίζονται κυρίως μέσω εισαγωγής, αλλά τακτικά καταλήγουν και στην αγορά μεταχειρισμένου χρυσού.

Τα βρετανικά Assay Offices σφραγίζουν τα κομμάτια των 9 καρατίων με τον αριθμό 375 καθώς και με σήμα υπηρεσίας (άγκυρα για το Μπέρμιγχαμ, κεφάλι λεοπάρδαλης για το Λονδίνο). Στη Ρωσία η σφράγιση 375 επιβάλλεται επίσης από τον νόμο.

Στην ΕΕ, τα χρυσά κοσμήματα πρέπει να φέρουν σφραγίδα με τη μετρική καθαρότητα, εφόσον διατίθενται ως «χρυσός». Μια απούσα ή δυσανάγνωστη σφραγίδα είναι πρώτο προειδοποιητικό σημάδι κατά την αγορά παλαιού χρυσού.

Αξία τήξης και αγορά

Η αξία τήξης ενός κομματιού 375 προκύπτει άμεσα από την τρέχουσα τιμή χρυσού spot:

Αξία τήξης (€/g) = Τιμή χρυσού (€/g) × 0,375

Όποιος θέλει να πουλήσει παλιά κοσμήματα, οδοντιατρικό χρυσό ή κληρονομημένα κομμάτια των 9 καρατίων, λαμβάνει από τον αγοραστή συνήθως 70–90 % της υπολογιστικής αξίας τήξης — ανάλογα με τον έμπορο και το μέγεθος του κομματιού. Ο υπολογιστής τιμής αγοράς δείχνει ποιο εύρος είναι ρεαλιστικό. Και για οδοντιατρικό χρυσό σε οδοντιατρικά κράματα 9 καρατίων είναι κατάλληλος ο υπολογιστής.

Φορολογικές επισημάνσεις

Ο χρυσός 375 δεν θεωρείται στην Ελλάδα απαλλασσόμενος επενδυτικός χρυσός κατά την έννοια του άρθρου 54 του Κώδικα ΦΠΑ (ν. 5144/2024) — γι' αυτό απαιτείται καθαρότητα τουλάχιστον 995 ‰. Κοσμήματα και παλαιός χρυσός των 9 καρατίων υπόκεινται κατά την αγορά από έμπορο στη φορολόγηση περιθωρίου κέρδους ή στον πλήρη συντελεστή ΦΠΑ 24 %. Σε αντίθεση με τη Γερμανία, όπου ισχύει ετήσια περίοδος διακράτησης, στην Ελλάδα η μεμονωμένη πώληση φυσικού χρυσού από ιδιώτη δεν φορολογείται ως υπεραξία· φορολόγηση προκύπτει μόνο αν η δραστηριότητα κριθεί συστηματική/επαγγελματική (προοδευτικοί συντελεστές 9 %–44 %). Σημείωση: Το παρόν δεν αποτελεί φορολογική ή επενδυτική συμβουλή — για την εξατομικευμένη σας περίπτωση απευθυνθείτε σε φοροτεχνικό.

Με λίγα λόγια

Ο χρυσός 375 (9 καράτια) είναι ένα ανθεκτικό, οικονομικό κράμα χρυσού με 37,5 % καθαρό χρυσό, ιδιαίτερα διαδεδομένο στην αγγλοσαξονική αγορά κοσμημάτων. Όποιος θέλει να μάθει την αξία υλικού ενός κομματιού, την προσδιορίζει γρήγορα με τον υπολογιστή χρυσού ή τον υπολογιστή αξίας τήξης.

Πηγές: ΑΑΔΕ (aade.gr), Τράπεζα της Ελλάδος (bankofgreece.gr), EUR-Lex (eur-lex.europa.eu).