Spread
Ook bekend als: Bied-laatspanne, Bid-ask-spread, Handelsspanne
De spread is het verschil tussen de inkoopprijs (bid) en de verkoopprijs (ask) van een edelmetaal en weerspiegelt de impliciete handelsmarge van de handelaar.
Bevalt wat u hier ziet en leest?
We leggen ons hart en ziel in het snel, proper en gratis houden van preciousmetalprices.com — geen betaalmuren, geen rommel, enkel betrouwbare feiten en livekoersen. Als het je van pas komt, is de fijnste manier om merci te zeggen het gewoon door te vertellen. Elke keer dat je het deelt, laat je een medebelegger ons ontdekken en houd je het project mee in leven. 💛
Bevalt wat u hier ziet en leest?
We leggen ons hart en ziel in het snel, proper en gratis houden van preciousmetalprices.com — geen betaalmuren, geen rommel, enkel betrouwbare feiten en livekoersen. Als het je van pas komt, is de fijnste manier om merci te zeggen het gewoon door te vertellen. Elke keer dat je het deelt, laat je een medebelegger ons ontdekken en houd je het project mee in leven. 💛
De spread – in het Nederlands ook bied-laatspanne of bid-ask-spread genoemd – is een van de belangrijkste kentallen bij het kopen en verkopen van edelmetaal. Hij staat voor het verschil tussen de prijs waartegen een handelaar inkoopt (biedkoers / bid) en de prijs waartegen hij verkoopt (laatkoers / ask). Koopt u vandaag een goudmunt en verkoopt u die meteen weer, dan lijdt u onvermijdelijk een verlies gelijk aan de spread — ook al is de marktprijs geen cent bewogen. De spotprijs zit daarbij altijd ergens tussen bid en ask in.
Formule en rekenvoorbeeld
Spread (absoluut) = ask-prijs − bid-prijs
Spread (in %) = ((ask − bid) / ask) × 100
Voorbeeld: een handelaar vraagt 2.380 EUR voor een 1-ounce-goudmunt (ask) en koopt diezelfde munt terug voor 2.310 EUR (bid). De spread bedraagt dan 70 EUR, oftewel ongeveer 2,9 %.
Met de inkoopprijscalculator schat u in welke terugkoopwaarde bij de huidige marktprijzen realistisch is.
Interbankenmarkt tegenover fysieke handel
Op de professionele interbancaire markt — de OTC-spotmarkt in Londen — zijn de goudspreads uitzonderlijk krap: grote spelers verhandelen standaardlots van 100 troy ounce tegen spannen van soms maar 0,05–0,30 USD per ounce. Wie als particulier fysiek goud of zilver koopt, betaalt duidelijk ruimere spannen, omdat de handelaar de volgende kosten inprijst:
- Muntslag en fabricage (vooral zwaar bij munten)
- Logistiek en verzekering (transport, opslag, levering)
- Liquiditeitsbuffer om koersschommelingen in de eigen voorraad af te dekken
- Distributie en bedrijfsvoering (platform, personeel, naleving van regelgeving)
Spread per producttype
| Product | Typische spread boven spot | Liquiditeit |
|---|---|---|
| Goud-grootbaar (400 oz, LBMA Good Delivery) | 0,1–0,5 % | Zeer hoog |
| Goud-kilobaar (particulier) | 0,5–1,5 % | Hoog |
| Krugerrand / Maple Leaf 1 oz | 2–5 % | Middel–hoog |
| Goud-kleinbaar (1 g) | 8–15 % | Gering |
| Zilvermunt 1 oz | 5–15 % | Middel |
| Zilver-kilobaar | 3–7 % | Middel |
| Platinamunt 1 oz | 4–10 % | Gering |
Let op: dit zijn richtwaarden die verschillen per aanbieder, marktsituatie en ordergrootte.
Wat de spread groot of klein maakt
1. Liquiditeit. Goud is het meest liquide fysieke edelmetaal ter wereld, dus zijn de spreads het krapst. Zilver, platina en palladium kennen bij dezelfde coupure doorgaans ruimere procentuele spannen.
2. Coupure. Kleine eenheden zijn relatief duur om te maken: een goudbaar van 1 gram kost bijna evenveel productie-inspanning als eentje van 10 gram, terwijl de metaalwaarde tien keer lager ligt. De procentuele spread loopt daarom sterk op naarmate het stuk kleiner wordt.
3. Volatiliteit. In crisistijden, bij heftige koersbewegingen of dunne handel (denk aan feestdagen) verbreden handelaren hun spannen om het hogere prijsrisico af te dekken. Wie de actuele goudprijs volgt, herkent zulke periodes aan snel wisselende koersen.
4. Concurrentie. Waar veel aanbieders elkaar beconcurreren, dalen de marges. Onlinehandelaren met veel volume bieden vaak krappere spreads dan een lokale muntenhandel.
5. Premie (agio). In de fysieke handel wordt de spread meestal als onderdeel van de premie benoemd. Die premie omvat naast de handelaarsspread ook de fabricagekosten en, bij zilver, de 21 % btw die in België op zilver van toepassing is.
De spread bij verkoop
Verkoopt u fysiek edelmetaal, dan ontvangt u steeds de inkoopprijs — de biedkoers (bid) van de handelaar, die onder de actuele spotprijs ligt. Het verschil tussen wat u bij aankoop betaalde (ask) en wat u bij wederverkoop krijgt (bid) is de volledige spread die u als belegger draagt.
Voor een eerlijke rendementsberekening beschouwt u de spread daarom als "instapkost": het metaal moet éérst minstens met het spreadbedrag in waarde stijgen voordat uw positie de winstgrens haalt.
Fiscaal terzijde: verkoopt u in België fysiek edelmetaal als particulier binnen normaal beheer van uw privévermogen, dan is de meerwaarde in beginsel vrijgesteld (art. 90 WIB92). Voor fysiek beleggingsgoud geldt echter vanaf 1 januari 2026 een meerwaardebelasting van 10 % boven een jaarlijkse vrijstelling van € 10.000. Dit vormt geen beleggings- of belastingadvies.
Spread tegenover premie
De term premie (agio, Engels: premium) wordt in de fysieke edelmetaalhandel ruimer gebruikt: hij dekt de totale meerprijs boven de spotprijs, inclusief muntslag, logistiek, handelaarsmarge en — bij zilver — btw. De spread in strikte zin is enkel het verschil tussen inkoop- en verkoopprijs bij dezelfde handelaar. In de praktijk lopen beide begrippen vaak door elkaar.
In het kort
De spread is de onvermijdelijke transactiekost van de fysieke edelmetaalhandel: hoe groter de coupure, hoe liquider het metaal en hoe rustiger de markt, des te krapper valt de spanne uit. Wie vóór de aankoop aanbiedingen vergelijkt en kiest voor gestandaardiseerde producten, drukt dit nadeel merkbaar en verhoogt zo de efficiëntie van zijn belegging.
Bronnen: LBMA (lbma.org.uk), Nationale Bank van België (nbb.be), World Gold Council (gold.org); Belgische fiscaliteit: FOD Financiën (financien.belgium.be).