Φορολογία πολυτίμων μετάλλων στην Κύπρο

Κύπρος, όχι Ελλάδα: γιατί οι δύο φορολογικές έννομες τάξεις δεν έχουν καμία σχέση

Μια αναζήτηση στα ελληνικά για τη φορολογία πολυτίμων μετάλλων επιστρέφει σχεδόν πάντα ελληνικά αποτελέσματα πρώτα, και η Κύπρος και η Ελλάδα δεν μοιράζονται τίποτα σε αυτό το πεδίο εκτός από τη γλώσσα. Στην Κυπριακή Δημοκρατία αρμόδια αρχή είναι το Τμήμα Φορολογίας με τον Έφορο Φορολογίας επικεφαλής, μια εντελώς διαφορετική υπηρεσία από την αντίστοιχη ελληνική φορολογική αρχή. Η ετήσια δήλωση εισοδήματος υποβάλλεται στο κυπριακό έντυπο Τ.Φ.1, ένα έντυπο άσχετο με τα ελληνικά έντυπα δήλωσης εισοδήματος. Οι κυπριακοί νόμοι δημοσιεύονται αποκλειστικά στην Επίσημη Εφημερίδα της Κυπριακής Δημοκρατίας, όργανο διαφορετικό από το αντίστοιχο ελληνικό δημοσιευτικό φύλλο.

Οι αριθμοί διαφέρουν εξίσου συγκεκριμένα. Ο κανονικός συντελεστής ΦΠΑ στην Κύπρο είναι 19 %, όχι 24 %. Το ανώτατο όριο μιας εμπορικής συναλλαγής σε μετρητά είναι 10.000 €, όχι 500 €. Η Κύπρος δεν έχει κανέναν φόρο κληρονομιάς ή δωρεάς, ενώ η Ελλάδα διατηρεί κλάσεις φόρου κληρονομιάς με ξεχωριστά αφορολόγητα ποσά. Και οι αριθμοί πωλήσεων χρυσών νομισμάτων που κυκλοφορούν σε άρθρα και σε φόρουμ αφορούν σχεδόν πάντα την ελληνική αγορά: δεν αντιστοιχούν σε καμία επιβεβαιωμένη κυπριακή στατιστική, και γι᾽ αυτό ο οδηγός αυτός δεν αναφέρει κανένα μέγεθος αγοράς, ούτε για την Κύπρο ούτε για αλλού.

Οι διατάξεις αυτού του οδηγού ισχύουν για την περιοχή στην οποία η Κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας ασκεί ουσιαστικό έλεγχο, όπως προκύπτει από το Πρωτόκολλο αρ. 10 της Πράξης Προσχώρησης του 2003. Οι βρετανικές περιοχές κυριαρχίας Ακρωτηρίου και Δεκέλειας διαθέτουν δική τους έννομη τάξη και δεν εξετάζονται εδώ.

Απαλλαγή ή ανύπαρκτη φορολογική υποχρέωση: δύο νομικά καθεστώτα δίπλα δίπλα

Το κυπριακό δίκαιο γνωρίζει τουλάχιστον τρία διαφορετικά νομικά καθεστώτα που εύκολα συγχέονται, και η σύγχυσή τους είναι η πιο δαπανηρή παγίδα αυτού του κειμένου. Στην πραγματική απαλλαγή («εξαιρούμενη πράξη»), η φορολογική πράξη υπάγεται κανονικά στον νόμο, και ο ίδιος ο νόμος αποφασίζει να αφαιρέσει τη συνέπεια. Στο ανύπαρκτο φορολογητέο γεγονός, δεν υπάρχει καθόλου διάταξη που να ορίζει την πράξη ως φορολογητέα, οπότε το ερώτημα της απαλλαγής δεν τίθεται καν. Και στο καταργημένο φορολογητέο γεγονός, μια διάταξη υπήρχε κάποτε και ο νομοθέτης την έσβησε ρητά.

Η λέξη «απαλλαγή» χρειάζεται προσοχή προς τις δύο κατευθύνσεις. Για το κέρδος κεφαλαιουχικών κερδών από πολύτιμα μέταλλα είναι ανακριβής, γιατί δεν υπάρχει κανένας φόρος από τον οποίο να χρειάζεται απαλλαγή· το ορθό είναι η απουσία φορολογητέου γεγονότος. Για τον επενδυτικό χρυσό στον ΦΠΑ ισχύει το αντίστροφο: δεν πρόκειται απλώς για κάτι εκτός πεδίου, αλλά για ρητή και ονομαστική απαλλαγή με συγκεκριμένη νομική βάση. Τα τέσσερα κριτήρια που πρέπει να πληροί ένα νόμισμα για να θεωρηθεί επενδυτικός χρυσός, ο κανόνας για τις ράβδους ενός γραμμαρίου και ο ρόλος του ενωσιακού καταλόγου αναλύονται λεπτομερώς στον οδηγό αγορά χρυσού στην Κύπρο, μαζί με την απαλλαγή ΦΠΑ του επενδυτικού χρυσού στο λεξικό.

Ο φόρος κεφαλαιουχικών κερδών και η απουσία φορολογητέου γεγονότος

Ο φόρος κεφαλαιουχικών κερδών στην Κύπρο διέπεται από τον N. 52/1980, και το άρθρο 2 ορίζει την «ιδιοκτησία» περιοριστικά: «(i) ακίνητη ιδιοκτησία που βρίσκεται στη Δημοκρατία, (ii) μετοχές εταιρειών των οποίων η ιδιοκτησία συνίσταται και από ακίνητη ιδιοκτησία …, (iii) μετοχές εταιρειών που άμεσα ή έμμεσα συμμετέχουν … τουλάχιστον το είκοσι τοις εκατό (20 %) …, και (iv) συμφωνία πώλησης ιδιοκτησίας που βρίσκεται στη Δημοκρατία». Κινητά πράγματα δεν αναφέρονται πουθενά μέσα σε αυτές τις τέσσερις περιπτώσεις. Ο έλεγχος στο πλήρες κείμενο του νόμου δείχνει ότι οι ρίζες «χρυσ-» και «πολύτιμ-» δεν εμφανίζονται ούτε μία φορά.

Το άρθρο 4 του ίδιου νόμου επιβάλλει φόρο 20 % «επί παντός κέρδους λόγω διαθέσεως ιδιοκτησίας», αλλά αυτός ο συντελεστής αφορά αποκλειστικά ακίνητα και μετοχές εταιρειών που κατέχουν ακίνητα, ποτέ χρυσό ή ασήμι. Το ίδιο άρθρο 2 ορίζει το «κέρδος» με μια δεύτερη πρόταση που δεν πρέπει να παραλείπεται: «το οποίον δεν αποτελεί κέρδος εμπίπτον εντός των διατάξεων … περί Φορολογίας του Εισοδήματος Νόμων και περιλαμβάνει κέρδος το οποίο απαλλάσσεται από το φόρο σύμφωνα με τις διατάξεις του περί Φορολογίας του Εισοδήματος Νόμου».

Οι ελαφρύνσεις του νόμου αφορούν αποκλειστικά ακίνητα

Το άρθρο 5(1) του N. 52/1980 προβλέπει ελαφρύνσεις των 30.000 € και 50.000 € ως όρια εφ᾽ όρου ζωής που δεν πρέπει να ξεπερνά το συνολικό κέρδος για να μη φορολογηθεί καθόλου, με το ποσό των 50.000 € να αφορά ειδικά γεωργικές εκτάσεις προσώπων που ασκούν τη γεωργία ως κύριο επάγγελμα. Το άρθρο 5(2)(i) προσθέτει ένα πραγματικό αφορολόγητο ποσό των 150.000 € για την κύρια κατοικία, όπου φορολογείται μόνο το υπερβάλλον, ενώ το άρθρο 5(2)(v) αποκλείει τη σώρευση δύο τέτοιων ελαφρύνσεων για το ίδιο πρόσωπο. Και οι τρεις αφορούν αποκλειστικά ακίνητη ιδιοκτησία και δεν έχουν καμία σχέση με πολύτιμα μέταλλα, οπότε δεν αναλύονται περισσότερο εδώ.

Ένα παράδειγμα με πραγματικούς αριθμούς δείχνει καλύτερα πού καταλήγει αυτή η διάκριση.

Τιμή πώλησης (10 νομίσματα Krugerrand)          28.000 EUR
- Τιμή κτήσης                                    21.000 EUR
= Κέρδος                                          7.000 EUR
Φόρος κεφαλαιουχικών κερδών (άρθρα 2, 4 Ν. 52/1980)   0 EUR
   -> δεν υπάρχει φορολογητέο γεγονός: η «ιδιοκτησία»
      του άρθρου 2 δεν περιλαμβάνει κινητά πράγματα

Το ίδιο κέρδος, αν η δραστηριότητα αποκτήσει
χαρακτήρα «επιχείρησης» (άρθρο 2 Ν. 118(Ι)/2002):
Φορολογητέο εισόδημα                              7.000 EUR
Φόρος με τον προσωπικό συντελεστή από το
φορολογικό έτος 2026 (μηδενική ζώνη έως 22.000 €)     0 EUR
   -> εντάσσεται στην ίδια μηδενική ζώνη μόνο αν
      δεν υπάρχει άλλο εισόδημα εκείνο το έτος

Το πρώτο σκέλος δείχνει τι ισχύει σήμερα για μια απλή ιδιωτική πώληση νομισμάτων Krugerrand: μηδέν φόρο, όχι επειδή υπάρχει απαλλαγή, αλλά επειδή λείπει το γεγονός. Το δεύτερο σκέλος δείχνει πού αλλάζει η εικόνα, αν η ίδια δραστηριότητα αποκτήσει τον χαρακτήρα επιχείρησης, όπως εξηγείται στην επόμενη ενότητα. Ένας γενικός υπολογιστής φόρου δίνει μια τάξη μεγέθους για άλλες έννομες τάξεις, αλλά δεν αναπαριστά το κυπριακό δίκαιο και σε καμία περίπτωση δεν αναιρεί τη διαπίστωση ότι για τον ιδιώτη δεν υπάρχει φορολογητέο γεγονός.

Το επιχείρημα των κρυπτοστοιχείων: πώς ο νομοθέτης απέδειξε το αντίθετο

Το ισχυρότερο επιχείρημα ότι η απουσία φόρου στα πολύτιμα μέταλλα δεν είναι παράλειψη αλλά συνειδητή απόφαση προέρχεται από έναν εντελώς διαφορετικό τομέα. Με το άρθρο 20Ε του N. 118(Ι)/2002, ο νομοθέτης θέσπισε ρητά νέο φορολογητέο γεγονός για τα κρυπτοστοιχεία: «Κέρδη … από την διάθεση κρυπτοστοιχείων υπόκεινται σε φορολογία με συντελεστή ύψους οκτώ τοις εκατό (8 %)». Η ίδια διάταξη εντάσσει ρητά και τη δωρεά κρυπτοστοιχείων μέσα στο πεδίο εφαρμογής, και το άρθρο 5(1) στοιχείο (η) εντάσσει το κέρδος αυτό στον κλειστό κατάλογο εισοδημάτων του νόμου.

Το επιχείρημα είναι απλό και ακριβώς γι᾽ αυτό ισχυρό: ο νομοθέτης γνωρίζει πολύ καλά πώς να φτιάξει έναν φορολογητέο κανόνα για ένα κινητό, άυλο περιουσιακό στοιχείο όταν το θέλει. Το έκανε ειδικά για τα κρυπτοστοιχεία, με συγκεκριμένο συντελεστή και συγκεκριμένη αναφορά και στη δωρεά. Για τον χρυσό, το ασήμι, την πλατίνα και το παλλάδιο δεν το έκανε ποτέ. Η απουσία φόρου στα πολύτιμα μέταλλα δεν είναι λοιπόν κενό που περιμένει να καλυφθεί, αλλά η φυσική συνέπεια ενός νόμου που ξέρει πώς να φορολογήσει κινητά περιουσιακά στοιχεία και επέλεξε να μην το κάνει εδώ.

Ιδιωτική πώληση ή επιχείρηση: το μοναδικό κριτήριο φορολόγησης

Η μόνη πόρτα προς τη φορολόγηση ενός κέρδους από πολύτιμα μέταλλα είναι η μετατροπή της δραστηριότητας σε «επιχείρηση». Το άρθρο 2 του N. 118(Ι)/2002 ορίζει τον όρο ευρέως: «‹επιχείρηση› σημαίνει εμπορική ή βιομηχανική επιχείρηση, επιτήδευμα ή βιοτεχνία, ελευθέριο ή άλλο επάγγελμα και περιλαμβάνει οποιαδήποτε άλλη επιχείρηση που ενέχει το χαρακτήρα εμπορίας». Πρόκειται για την κυπριακή εκδοχή του αγγλοσαξονικού ελέγχου «adventure in the nature of trade», γνωστού και ως «badges of trade», όπου εξετάζονται οι συνολικές συνθήκες της συναλλαγής και όχι ένας μεμονωμένος αριθμητικός δείκτης.

Ο κλειστός κατάλογος εισοδημάτων του άρθρου 5(1) περιλαμβάνει εννέα κατηγορίες, από κέρδη επιχείρησης και μισθό μέχρι μερίσματα, ενοίκια, τεκμαρτό δάνειο προς μέτοχο και κέρδη κρυπτοστοιχείων. Μια μεμονωμένη ιδιωτική πώληση πολύτιμου μετάλλου δεν εμπίπτει σε καμία από τις εννέα. Το Ανώτατο Δικαστήριο έχει αντιμετωπίσει τη διάκριση εμπορικού κέρδους από κεφαλαιουχικό κέρδος ως ζήτημα των συνθηκών κάθε υπόθεσης στην απόφαση Χέλεια Λτδ. ν. Δημοκρατίας κ.ά. (1991) 4 ΑΑΔ 923 (Υπόθεση Αρ. 505/88, απόφαση της 6.3.1991), με αναφορά στην υπόθεση Oxford Motors Ltd v. Minister of National Revenue (1959) 18 DLR (2d) 712. Ειδική κυπριακή νομολογία για την ιδιωτική πώληση πολύτιμου μετάλλου δεν εντοπίστηκε, οπότε οποιοσδήποτε συγκεκριμένος αριθμός πωλήσεων ή τζίρου που θα εμφάνιζε κάποιος ως όριο θα ήταν επινοημένος.

Τι ΔΕΝ υπάρχει στο κυπριακό δίκαιο

• Καμία περίοδος διακράτησης και καμία περίοδος κερδοσκοπίας.
• Κανένα όριο αριθμού πωλήσεων ανά έτος.
• Κανένα όριο τζίρου που να μετατρέπει αυτόματα τον ιδιώτη σε επιχείρηση.

Η διάκριση ανάμεσα σε ιδιωτική πώληση και επιχειρηματική δραστηριότητα δεν εξαρτάται λοιπόν από κανέναν αριθμό, αλλά από τον συνολικό χαρακτήρα της δραστηριότητας, κρίση που μόνο ένας φορολογικός σύμβουλος μπορεί να κάνει για τη συγκεκριμένη περίπτωση.

Ο φορολογικός συντελεστής από το φορολογικό έτος 2026

Αν και μόνο αν μια δραστηριότητα αποκτήσει χαρακτήρα επιχείρησης, το κέρδος φορολογείται με τον προσωπικό κλιμακωτό συντελεστή του Δεύτερου Πίνακα, στοιχείο (γ), του N. 118(Ι)/2002, όπως διαμορφώθηκε από το φορολογικό έτος 2026 και μετέπειτα.

Ποιοι νόμοι άλλαξαν τη φορολογία το 2025 και πότε ισχύουν

Η μεταρρύθμιση που διαμόρφωσε τον παραπάνω πίνακα δεν προήλθε από έναν νόμο σε μία ημερομηνία, αλλά από μια σειρά τροποποιητικών νόμων που δημοσιεύθηκαν στο τέλος του 2025. Καμία αξιόπιστη πηγή δεν επιβεβαιώνει μια συγκεκριμένη ημερομηνία ψήφισης της μεταρρύθμισης ως σύνολο, οπότε ο οδηγός αυτός αναφέρει μόνο τα φορολογικά έτη και τους αριθμούς των νόμων, όχι μια ημερομηνία ψήφισης.

Ο N. 244(Ι)/2025 τροποποίησε τον νόμο περί φορολογίας εισοδήματος με τη νέα μηδενική ζώνη και τα νέα κλιμάκια, ο N. 245(Ι)/2025 κατάργησε την εισφορά άμυνας σε ενοίκια, και ο N. 243(Ι)/2025 τροποποίησε τη νομοθεσία βεβαίωσης και είσπραξης φόρων· και οι τρεις δημοσιεύθηκαν στην Επίσημη Εφημερίδα, Παράρτημα Ι(Ι), Αριθμός 5070, στις 31.12.2025. Ο κατάλογος τροποποιήσεων του νόμου περί φορολογίας εισοδήματος αναφέρει επιπλέον τους N. 219(Ι)/2025 και N. 224(Ι)/2025, με τον τελευταίο δημοσιευμένο στην Επίσημη Εφημερίδα Αριθμός 5066 της 12.12.2025. Καθοριστικό δεν είναι πότε ψηφίστηκε ο κάθε νόμος, αλλά ποιο φορολογικό έτος αναφέρει ο ίδιος ο Πίνακας ως σημείο εφαρμογής.

Ποιος πρέπει να υποβάλει φορολογική δήλωση: η ηλικιακή υποχρέωση

Από το φορολογικό έτος 2025 και μετέπειτα, το άρθρο 5(1)(α)(ii) του N. 4/1978 συνδέει την υποχρέωση υποβολής δήλωσης με την ηλικία και όχι με το ύψος του εισοδήματος: όποιος είναι φορολογικός κάτοικος της Δημοκρατίας στις 31 Δεκεμβρίου του φορολογικού έτους και έχει συμπληρώσει το 25ο έτος της ηλικίας του χωρίς να έχει συμπληρώσει το 71ο, οφείλει να υποβάλει δήλωση, ανεξάρτητα από το πόσο κέρδισε. Η προηγούμενη απαλλαγή για όσους βρίσκονταν κάτω από τη μηδενική ζώνη ίσχυε μόνο έως και το φορολογικό έτος 2024.

Η επιφύλαξη του Υπουργικού Συμβουλίου

Το ίδιο άρθρο 5(1) κλείνει με μια επιφύλαξη: το Υπουργικό Συμβούλιο μπορεί, με δικό του διάταγμα, να καθορίσει κατηγορίες προσώπων που απαλλάσσονται από την υποχρέωση υποβολής δήλωσης.

Το έντυπο Τ.Φ.1: προθεσμίες και η μετάβαση στο Tax For All

Η δήλωση εισοδήματος φυσικού προσώπου χωρίς ελεγμένους λογαριασμούς υποβάλλεται στο έντυπο Τ.Φ.1. Η νόμιμη προθεσμία του άρθρου 5(1Α) του N. 4/1978 είναι η 31η Ιουλίου του επόμενου έτους για όσους δεν έχουν ελεγμένους λογαριασμούς, ενώ για όσους έχουν, η προθεσμία είναι η 31η Ιανουαρίου. Το Υπουργικό Συμβούλιο μπορεί να μετακινήσει αυτές τις ημερομηνίες με διάταγμα, και το κάνει συχνά στην πράξη.

Για το φορολογικό έτος 2025 δεν αναφέρεται εδώ καμία συγκεκριμένη ημερομηνία, γιατί καμία ανακοίνωση με τέτοια ημερομηνία δεν επιβεβαιώθηκε· η ισχύουσα προθεσμία πρέπει να αναζητείται στην τρέχουσα ανακοίνωση του Τμήματος Φορολογίας. Η δήλωση για το 2025 υποβάλλεται μέσω του παλαιότερου συστήματος TAXISnet, ενώ η δήλωση για το 2026 μεταβαίνει στο νέο σύστημα Tax For All (TFA).

Παραγραφή και φύλαξη αποδεικτικών στοιχείων

Η βεβαίωση φόρου παραγράφεται μέσα στο ίδιο φορολογικό έτος ή εντός 6 ετών από την υποβολή της δήλωσης, όποιο από τα δύο συμβεί αργότερα· σε περίπτωση δόλου ή σκόπιμης παράλειψης η προθεσμία επεκτείνεται σε 12 έτη (άρθρο 23(1), (2) N. 4/1978). Τα σχετικά αποδεικτικά στοιχεία πρέπει να φυλάγονται για 6 έτη από την προθεσμία ή την ημερομηνία υποβολής της δήλωσης (άρθρο 5(7)(α), 30(2)).

Λογιστικές υποχρεώσεις όταν η πώληση γίνεται επιχείρηση

Όσο η ιδιωτική πώληση παραμένει ιδιωτική, δεν προκύπτει καμία λογιστική υποχρέωση, αφού απουσιάζει το ίδιο το φορολογητέο γεγονός. Η εικόνα αλλάζει ολοκληρωτικά τη στιγμή που η δραστηριότητα αποκτά χαρακτήρα «επιχείρησης» κατά το άρθρο 2 του N. 118(Ι)/2002, όπως περιγράφηκε παραπάνω. Ο νόμος εξαιρεί ρητά το φυσικό πρόσωπο χωρίς επιχείρηση από την υποχρέωση ελεγμένων λογαριασμών, αλλά δεν εξαιρεί κανέναν από την υποχρέωση έκδοσης τιμολογίων και αποδείξεων και τήρησης βιβλίων τη στιγμή που η δραστηριότητα γίνει εμπορική.

Το όριο των 120.000 ευρώ και η δεύτερη βαθμίδα των 200.000 ευρώ

Το άρθρο 30(1) του N. 4/1978 κλιμακώνει την υποχρέωση ελεγμένων λογαριασμών ανάλογα με τον ετήσιο κύκλο εργασιών: μια πρώτη βαθμίδα στα 120.000 €, και μια δεύτερη, λιγότερο αναφερόμενη βαθμίδα στα 200.000 €. Η εξαίρεση του φυσικού προσώπου χωρίς επιχείρηση αφορά ρητά μόνο το σκέλος (β) της διάταξης, δηλαδή τους ελεγμένους λογαριασμούς· το σκέλος (α), τιμολόγια, αποδείξεις και βιβλία, ισχύει από την πρώτη σχετική συναλλαγή, ανεξάρτητα από τον κύκλο εργασιών.

Πρακτικά, η μετάβαση από ιδιώτη σε επιχείρηση δεν αλλάζει μόνο τη φορολογική μεταχείριση του κέρδους, αλλά και τον τρόπο τεκμηρίωσής του: η τιμή κτήσης δεν χρησιμεύει πλέον μόνο ως απόδειξη προέλευσης κεφαλαίων, όπως στην ιδιωτική πώληση, αλλά γίνεται στοιχείο κόστους πωληθέντων, συχνά τεκμηριωμένο με βάση την αρχή FIFO όταν οι αγορές έγιναν σε διαφορετικές τιμές και χρόνους. Αν, για παράδειγμα, κάποιος αγόρασε νομίσματα Krugerrand σε διαφορετικές τιμές και χρονικές στιγμές και αργότερα η πώλησή τους αποκτήσει χαρακτήρα επιχείρησης, η αρχή FIFO καθορίζει ποια παρτίδα θεωρείται πωλημένη πρώτη για τον υπολογισμό του κόστους πωληθέντων, ένα ζήτημα που απλώς δεν τίθεται όσο η ίδια πώληση παραμένει ιδιωτική. Ένας υπολογιστής τιμής αγοράς ή ένας υπολογιστής αξίας απόσυρσης με βάση την τρέχουσα τιμή χρυσού βοηθούν στην καταγραφή, αλλά δεν αντικαθιστούν τα βιβλία που απαιτεί ο νόμος.

Ο ειδικός φόρος άμυνας και τα ενοίκια: τι καταργήθηκε το 2026

Η ειδική εισφορά άμυνας διέπεται από τον N. 117(Ι)/2002 και επιβάλλεται αποκλειστικά σε μερίσματα, τόκους και την τεκμαρτή διανομή κερδών εταιρειών· ο νόμος δεν αναγνωρίζει κανένα φορολογητέο γεγονός για έσοδα από πώληση εμπορευμάτων. Ο έλεγχος στο πλήρες κείμενο του νόμου δείχνει ότι οι ρίζες «χρυσ-» και «πολύτιμ-» δεν εμφανίζονται ούτε μία φορά, το ίδιο μοτίβο απουσίας που παρατηρήθηκε ήδη στον φόρο κεφαλαιουχικών κερδών. Το κέρδος από πώληση πολυτίμων μετάλλων δεν αγγίζεται λοιπόν από την ειδική εισφορά άμυνας σε καμία περίπτωση, ιδιωτική ή επιχειρηματική, ούτε χρυσός, ούτε ασήμι, ούτε άλλο μέταλλο.

Από την 1η Ιανουαρίου 2026 άλλαξε κάτι διαφορετικό, άσχετο με τα πολύτιμα μέταλλα αλλά συχνά παρεξηγημένο: η ειδική εισφορά άμυνας σε ενοίκια καταργήθηκε. Ο νόμος που το πέτυχε είναι ο N. 245(Ι)/2025, δημοσιευμένος στην Επίσημη Εφημερίδα, Παράρτημα Ι(Ι), Αριθμός 5070, στις 31.12.2025· το άρθρο 2 στοιχείο (α)(i) διαγράφει τους σχετικούς ορισμούς περί μισθίου και μισθώματος, το άρθρο 4 στοιχείο (γ) διαγράφει την αντίστοιχη αναφορά στην επιφύλαξη του άρθρου 4(2), και το άρθρο 10 ορίζει την 1η Ιανουαρίου 2026 ως ημερομηνία έναρξης ισχύος.

Τι δεν αλλάζει για τα πολύτιμα μέταλλα

Η κατάργηση αφορά αποκλειστικά ενοίκια ακινήτων. Δεν δημιουργεί, ούτε καταργεί, κανέναν κανόνα για χρυσό ή ασήμι, γιατί δεν υπήρχε ποτέ κανόνας άμυνας γι᾽ αυτά να καταργηθεί. Η ειδική εισφορά άμυνας παραμένει, όπως πριν, ένας φόρος που απλώς δεν έχει τίποτα να πει για πολύτιμα μέταλλα.

Ο ΦΠΑ στα πολύτιμα μέταλλα: ο κανόνας και η μοναδική εξαίρεση

Ο κανονικός συντελεστής ΦΠΑ στην Κύπρο είναι 19 % από τις 13.1.2014 (άρθρο 17 του N. 95(Ι)/2000) και ισχύει για κάθε πολύτιμο μέταλλο, εκτός αν μια ρητή διάταξη προβλέπει διαφορετικά. Η μόνη τέτοια διάταξη αφορά αποκλειστικά τον χρυσό· ο νόμος δεν γνωρίζει κάτι αντίστοιχο σε «επενδυτικό ασήμι» ή «επενδυτική πλατίνα». Ο πίνακας κρατά μόνο αυτό που χρειάζεται ο φορολογικός οδηγός — τον κανόνα και τη μοναδική εξαίρεσή του — επειδή η ανάλυση κάθε μορφής και κάθε κριτηρίου ανήκει στους ειδικούς οδηγούς και δεν επαναλαμβάνεται εδώ.

Αυτή η διάκριση έχει σημασία στον φορολογικό οδηγό για έναν μόνο λόγο, και είναι ο λόγος που οδηγεί κατευθείαν στην επόμενη ενότητα: ο ΦΠΑ δεν είναι φόρος του ιδιώτη πωλητή. Τον χρεώνει και τον αποδίδει όποιος είναι εγγεγραμμένος στο μητρώο ΦΠΑ, και η εγγραφή αυτή εξαρτάται από κατώφλια κύκλου εργασιών, όχι από το ποιο μέταλλο πουλήθηκε. Ένας ιδιώτης που πουλά τα δικά του νομίσματα δεν χρεώνει ΦΠΑ σε κανέναν και δεν εκδίδει τιμολόγιο με φόρο, ακριβώς επειδή δεν ασκεί επιχείρηση· και το αντίστροφο ισχύει εξίσου καθαρά, αφού η απαλλαγή του επενδυτικού χρυσού δεν κάνει τον πωλητή του λιγότερο υπόχρεο σε εγγραφή, όταν η δραστηριότητά του περάσει τα κατώφλια.

Τα τέσσερα κριτήρια που πρέπει να πληροί ένα νόμισμα για να θεωρηθεί επενδυτικός χρυσός, ο ρόλος του ενωσιακού καταλόγου και το ακριβές όριο του ενός γραμμαρίου σε ράβδους αναλύονται στον οδηγό αγορά χρυσού στην Κύπρο. Γιατί το ασήμι δεν έχει κανένα αντίστοιχο καθεστώς εξηγείται στον οδηγό αγορά ασημιού στην Κύπρο, και η αγορά πλατίνας και παλλαδίου στον οδηγό πλατίνα και παλλάδιο στην Κύπρο.

Τα δύο κατώφλια εγγραφής στον ΦΠΑ για επιχειρήσεις

Μια επιχείρηση πολυτίμων μετάλλων στην Κύπρο υπόκειται σε δύο ξεχωριστά κατώφλια εγγραφής στον ΦΠΑ, και τα δύο εντελώς άσχετα με το αν ο ιδιώτης πληρώνει φόρο για μια πώληση.

Το γενικό κατώφλιο εγγραφής είναι 15.600 € κύκλου εργασιών σε 12 μήνες ή αναμενόμενου κύκλου εργασιών στις επόμενες 30 ημέρες (Πρώτο Παράρτημα, Μέρος Ι, Τμήμα 1, σημείο 1(1) του N. 95(Ι)/2000). Ο βασικός νομικός κανόνας εξακολουθεί να αναφέρεται στην παλιά νομισματική μονάδα, «9.000 λίρες»· το ποσό σε ευρώ εμφανίζεται ρητά στο ίδιο Παράρτημα, στο τμήμα για το καθεστώς μικρών επιχειρήσεων όπως τροποποιήθηκε με τον N. 104(Ι)/2025, με ρητή παραπομπή πίσω στο σημείο 1(1) του Τμήματος 1.

Ένα δεύτερο και εντελώς διαφορετικό κατώφλιο ισχύει για τις ενδοκοινοτικές αποκτήσεις: 10.251,61 € ανά ημερολογιακό έτος (Πρώτο Παράρτημα, Μέρος ΙΙΙ, σημείο 1 του N. 95(Ι)/2000 — όχι το Μέρος Ι, που αφορά το γενικό κατώφλιο, ούτε το Μέρος ΙΙ, το οποίο έχει διαγραφεί). Ο βασικός κανόνας αναφέρεται εδώ σε «έξι χιλιάδες λίρες».

Γιατί τα κατώφλια ΦΠΑ δεν έχουν καμία σχέση με το αφορολόγητο του ιδιώτη

Και τα δύο ποσά αφορούν αποκλειστικά την υποχρέωση εγγραφής μιας επιχείρησης στο μητρώο ΦΠΑ. Δεν πρόκειται για όριο πάνω από το οποίο μια ιδιωτική πώληση γίνεται φορολογητέα, ούτε για αφορολόγητο ποσό εισοδήματος, και δεν πρέπει να συγχέονται ούτε με το όριο μετρητών κατά την αγορά χρυσού, ένα εντελώς διαφορετικό ζήτημα που αναλύεται στον οδηγό αγορά χρυσού στην Κύπρο. Όπως αναλύθηκε παραπάνω, η ιδιωτική πώληση πολυτίμου μετάλλου δεν έχει κανένα φορολογητέο γεγονός ανεξάρτητα από το ποσό, ενώ η ίδια δραστηριότητα, αν αποκτήσει χαρακτήρα επιχείρησης, υπόκειται σε εγγραφή ΦΠΑ μόλις ξεπεράσει ένα από τα δύο αυτά κατώφλια. Ένας γενικός υπολογιστής φόρου δεν αναπαριστά ούτε αυτή τη διάκριση.

Κληρονομιά: ανύπαρκτος φόρος αλλά πέντε υποχρεώσεις που παραμένουν

Ο φόρος κληρονομιών στην Κύπρο καταργήθηκε για θανάτους από την 1η Ιανουαρίου 2000 και μετά, με το άρθρο 2 του N. 74(Ι)/2000· για θανάτους πριν από αυτή την ημερομηνία εξακολουθεί να ισχύει ο παλαιός N. 67/1962. Η κατάργηση του φόρου δεν σημαίνει όμως ότι η κληρονομιά ράβδων χρυσού, ασημιού ή άλλου πολύτιμου μετάλλου μένει χωρίς καμία διατύπωση. Ο N. 78(Ι)/2000 (Ο περί Περιουσίας Αποθανόντων Προσώπων (Φορολογικές Διατάξεις) Νόμος) διατηρεί πέντε υποχρεώσεις, και το Τμήμα Φορολογίας παραμένει θυρωρός της διαδικασίας.

Ο νόμος ορίζει τα «περιουσιακά στοιχεία» ώστε να περιλαμβάνουν ρητά κινητή περιουσία· ράβδοι και νομίσματα πολύτιμων μετάλλων ανήκουν επομένως στην εξάμηνη κατάσταση όπως κάθε άλλο περιουσιακό στοιχείο, και αυτό ισχύει εξίσου για πολύτιμα μέταλλα που φυλάσσονται σε τραπεζική θυρίδα ή σε θεματοφύλακα εκτός Κύπρου, αφού η υποχρέωση καλύπτει ρητά και το περιουσιακό στοιχείο στο εξωτερικό. Υπόχρεοι είναι οι «νόμιμοι αντιπρόσωποι» (εκτελεστές διαθήκης, διαχειριστές κληρονομιάς), κάθε πρόσωπο που αναλαμβάνει ή αναμειγνύεται σε περιουσιακά στοιχεία της κληρονομιάς, και κάθε νόμιμος κληρονόμος.

Η ίδια η διαδικασία διαχείρισης της κληρονομιάς διέπεται από το ΚΕΦ.189: αρμόδιο είναι το Επαρχιακό Δικαστήριο του τελευταίου συνήθους τόπου διαμονής του αποθανόντος, ή η Λευκωσία επικουρικά. Η αποποίηση κληρονομιάς πρέπει να γίνει εντός τριών μηνών από τη γνώση θανάτου και ιδιότητας κληρονόμου (άρθρο 51), και η λογοδοσία εντός δύο ετών από την έκδοση του Παραχωρητηρίου (άρθρο 45).

Για το άνοιγμα του χρηματοκιβωτίου σε τράπεζα και τη σχέση του με τη φύλαξη πολυτίμων μετάλλων, δείτε τον οδηγό φύλαξη και ασφάλιση πολυτίμων μετάλλων.

Δωρεά πολυτίμων μετάλλων: γιατί δεν υπάρχει φόρος δωρεάς

Στην Κύπρο δεν υπάρχει κανένας νόμος φόρου δωρεάς. Ο έλεγχος στο πλήρες επίσημο ευρετήριο της κυπριακής νομοθεσίας δεν εντοπίζει κανένα «Ο περί Φορολογίας Δωρεών Νόμος»· οι μοναδικές καταχωρήσεις με τη ρίζα «Δωρε-» αφορούν τη δωρεάν σχολική εκπαίδευση (N. 24(Ι)/1993) και τη δωρεά ιστών για μεταμόσχευση (N. 187(Ι)/2007), αντικείμενα εντελώς άσχετα με πολύτιμα μέταλλα.

Ούτε ο φόρος κεφαλαιουχικών κερδών καλύπτει τη δωρεά πολυτίμου μετάλλου. Το άρθρο 10 του N. 52/1980 αντιμετωπίζει τη δωρεά ως διάθεση, αλλά μόνο για «ιδιοκτησία» υπό την έννοια του άρθρου 2, δηλαδή ακίνητα και μετοχές εταιρειών με ακίνητη περιουσία· χρυσός και ασήμι δεν εμπίπτουν ποτέ σε αυτόν τον ορισμό, όπως εξηγήθηκε ήδη στην ενότητα για τον φόρο κεφαλαιουχικών κερδών. Η μεταβίβαση αιτία θανάτου εξαιρείται ρητά και ξεχωριστά από την έννοια της διάθεσης στο ίδιο άρθρο.

Στην πράξη, μια δωρεά χρυσού ή ασημιού ανάμεσα σε φυσικά πρόσωπα δεν πυροδοτεί λοιπόν κανέναν φόρο στην Κύπρο. Μια απλή γραπτή σημείωση για το τι δόθηκε, πότε και σε ποιον, μπορεί ωστόσο να φανεί χρήσιμη αργότερα ως απόδειξη προέλευσης, με τον ίδιο τρόπο που περιγράφηκε παραπάνω για τις αποδείξεις αγοράς· δεν πρόκειται όμως για νομική υποχρέωση.

Αποτίμηση της κληρονομιάς: τι δεν προβλέπει ο νόμος

Επειδή δεν υπάρχει φόρος κληρονομιάς ούτε φόρος δωρεάς για πολύτιμα μέταλλα, δεν υπάρχει επίσης καμία φορολογική ημερομηνία αποτίμησης και κανένας κανόνας αποτίμησης για χρυσό ή ασήμι που κληρονομείται. Το μόνο σημείο αναφοράς που προβλέπει ρητά ο νόμος είναι η ημερομηνία θανάτου, και αφορά αποκλειστικά την εξάμηνη κατάσταση ενεργητικού και παθητικού του άρθρου 6 του N. 78(Ι)/2000, όχι μια φορολογική αποτίμηση.

Τι σημαίνει αυτό για την τιμή κτήσης του κληρονόμου

Ο νόμος περί φορολογίας εισοδήματος δεν προβλέπει κανέναν κανόνα συνέχισης της τιμής κτήσης για κληρονομημένη ή δωρισμένη κινητή περιουσία· ένας τέτοιος κανόνας υπάρχει μόνο στον νόμο περί φόρου κεφαλαιουχικών κερδών, και μόνο για ακίνητα. Για τον κληρονόμο πολυτίμου μετάλλου, το ερώτημα «ποια είναι η τιμή κτήσης για φορολογικούς σκοπούς» απλώς δεν τίθεται, όσο η μετέπειτα πώληση παραμένει ιδιωτική, με τον ίδιο τρόπο που δεν τίθεται για τον αρχικό αγοραστή. Το ερώτημα αποκτά σημασία μόνο αν η δραστηριότητα του κληρονόμου αποκτήσει με τη σειρά της χαρακτήρα επιχείρησης, οπότε ισχύουν οι γενικοί λογιστικοί κανόνες που περιγράφηκαν παραπάνω, συμπεριλαμβανομένης της αρχής FIFO όπου χρειάζεται να προσδιοριστεί ποιο κομμάτι πωλήθηκε πρώτο.

Τι δεν εξετάζει αυτός ο οδηγός, και πού χρειάζεται νομικός σύμβουλος

Αυτός ο οδηγός εξηγεί τη φορολογική μεταχείριση πολυτίμων μετάλλων στην Κυπριακή Δημοκρατία με βάση τη νομοθεσία και τις ανακοινώσεις που ίσχυαν κατά τη σύνταξή του. Δεν αποτελεί φορολογική ή νομική συμβουλή για τη συγκεκριμένη περίπτωσή σας, δεν λαμβάνει υπόψη προσωπικές παραμέτρους όπως άλλα εισοδήματα ή τη φορολογική σας κατοικία, και δεν προβλέπει καμία μελλοντική τιμή ή απόδοση επένδυσης. Για μια συγκεκριμένη απόφαση, ιδίως όταν πλησιάζετε τα όρια που αναφέρθηκαν παραπάνω ή αντιμετωπίζετε ζήτημα κληρονομιάς, ο κατάλληλος σύμβουλος είναι φορολογικός ή νομικός επαγγελματίας εγγεγραμμένος στην Κύπρο, όχι μια γενική διαδικτυακή πηγή.

Θέματα που αγγίζουν τη φορολογία αλλά ανήκουν σε άλλους οδηγούς αναφέρονται εδώ μόνο με μία πρόταση και παραπομπή, ώστε να μην επαναλαμβάνονται:

• Τα τέσσερα κριτήρια του επενδυτικού χρυσού, ο κανόνας του ενός γραμμαρίου και η αγοραστική πρακτική αναλύονται στον οδηγό αγορά χρυσού στην Κύπρο.
• Οι ιδιαιτερότητες του ασημιού ως πολύτιμου μετάλλου εξηγούνται στον οδηγό αγορά ασημιού στην Κύπρο.
• Η πλατίνα και το παλλάδιο, με τη δική τους αγορά και τους δικούς τους κινδύνους, καλύπτονται στον οδηγό πλατίνα και παλλάδιο στην Κύπρο.
• Η φύλαξη στο σπίτι (ιδιωτική φύλαξη), η τραπεζική θυρίδα και η ασφάλιση αναλύονται στον οδηγό φύλαξη και ασφάλιση πολυτίμων μετάλλων.
• Το δίκαιο τυχαίου εύρεσης, το δίκαιο αρχαιοτήτων και ο μεταλλανιχνευτής καλύπτονται στον οδηγό θάψιμο πολυτίμων μετάλλων και ο νόμος.
• Η διαμόρφωση της τιμής χρυσού εξηγείται στον οδηγό πώς διαμορφώνεται η τιμή του χρυσού, και η αντίστοιχη ανάλυση για το ασήμι στον οδηγό πώς διαμορφώνεται η τιμή του ασημιού.

Δύο ζητήματα παραμένουν ανοικτά στην κυπριακή νομοθεσία και δεν παρουσιάζονται εδώ ως βεβαιότητα: αν το Υπουργικό Συμβούλιο έχει εκδώσει διάταγμα που απαλλάσσει συγκεκριμένες κατηγορίες προσώπων από την υποχρέωση δήλωσης για συγκεκριμένο φορολογικό έτος, και ποια ακριβώς είναι η προθεσμία υποβολής του Τ.Φ.1 για το φορολογικό έτος 2025 πέρα από τη νόμιμη προθεσμία της 31ης Ιουλίου. Και τα δύο πρέπει να επιβεβαιώνονται στην τρέχουσα ανακοίνωση του Τμήματος Φορολογίας πριν από κάθε συγκεκριμένη ενέργεια.