Weryfikacja tożsamości
Także: Ustalenie tożsamości, KYC, Know Your Customer, Kontrola dokumentu tożsamości
Weryfikacja tożsamości to ustawowo wymagane ustalenie tożsamości przy kupnie lub sprzedaży metali szlachetnych powyżej określonych progów płatności gotówkowych, zgodnie z ustawą o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy.
Kto kupuje lub sprzedaje złoto, srebro lub inne metale szlachetne za gotówkę, wcześniej czy później zetknie się z weryfikacją tożsamości. Dealerzy są zgodnie z polską ustawą o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu (AML) zobowiązani do ustalenia tożsamości swoich klientów, gdy transakcja przekracza określone progi lub gdy występują przesłanki podejrzenia. Cel: zapobieganie praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu poprzez obrót metalami szlachetnymi.
Podstawa prawna
Polska ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu zalicza dealerów metali szlachetnych do tzw. "instytucji obowiązanych". Muszą oni spełniać środki bezpieczeństwa finansowego, do których należy identyfikacja klienta. Dla obrotu metalami szlachetnymi obowiązują następujące progi przy płatnościach gotówkowych:
| Próg | Sytuacja | Obowiązek |
|---|---|---|
| Transakcja o wartości od 15.000 EUR (lub jej równowartości) | Kupno lub skup metali szlachetnych | Pełna identyfikacja |
| Poniżej progu | Podejrzenie prania pieniędzy | Identyfikacja i ew. zgłoszenie do GIIF |
| Rozpoznawalnie powiązane transakcje cząstkowe | Łączna kwota przekracza próg | Identyfikacja mimo to wymagana (zakaz "smurfing") |
Przy płatnościach bezgotówkowych (przelew) obowiązują odrębne regulacje; tam tożsamość jest zwykle już potwierdzona przez drogę płatności.
Uwaga: Progi i ich interpretacja mogą się zmieniać wskutek zmian ustawowych. To nie jest porada prawna ani podatkowa.
Co jest weryfikowane?
Dealer rejestruje i dokumentuje następujące dane:
- Pełne imię i nazwisko
- Miejsce i data urodzenia
- Obywatelstwo
- Adres zamieszkania
- Rodzaj i numer dokumentu tożsamości (dowód osobisty lub paszport)
Dane są z reguły kopiowane lub skanowane i przechowywane przez określony okres zgodnie z przepisami AML. Ważny urzędowy dokument tożsamości ze zdjęciem jest bezwzględnie wymagany. Karta ubezpieczenia zdrowotnego nie jest akceptowana; również samo prawo jazdy zwykle nie jest uznawane za wystarczający dokument identyfikacyjny - uznawane są dowód osobisty lub paszport.
Przebieg u dealera metali szlachetnych
Zazwyczaj weryfikacja tożsamości przebiega tak:
- Klient chce kupić lub sprzedać monety lub sztabki złota za gotówkę powyżej progu (na przykład za pośrednictwem kalkulatora ceny skupu).
- Dealer żąda ważnego dowodu osobistego lub paszportu.
- Dane są rejestrowane, dokument jest kopiowany.
- Czynność jest wewnętrznie dokumentowana i archiwizowana w sposób niezmienny.
- Dopiero potem transakcja jest realizowana.
Jeśli klient odmawia identyfikacji, dealer musi odmówić zawarcia transakcji i w razie potrzeby złożyć zgłoszenie podejrzenia do Generalnego Inspektora Informacji Finansowej (GIIF).
Transakcja anonimowa i anonimowość
Tak zwana transakcja anonimowa - anonimowy zakup za gotówkę bez identyfikacji - jest w obrocie metalami szlachetnymi możliwa tylko poniżej ustawowych progów. Powyżej tych granic nie ma żadnej legalnej możliwości anonimowego nabycia lub zbycia metali szlachetnych za gotówkę. Dotyczy to niezależnie od tego, czy zakup odbywa się u dealera metali szlachetnych, w banku czy w lombardzie.
Również przy kilku transakcjach, które są oczywiście dzielone, aby obejść limit płatności gotówką (tzw. "strukturyzowanie"), dealer jest zobowiązany do ustalenia tożsamości i zgłoszenia sprawy.
Związek z obowiązkiem podatkowym
Weryfikacja tożsamości nie ma bezpośredniego wpływu na traktowanie podatkowe zysku ze sprzedaży metali szlachetnych. W Polsce zysk ze sprzedaży przez osobę fizyczną jest zwolniony z PIT po upływie 6 miesięcy od końca miesiąca, w którym nastąpił zakup (zob. okres spekulacyjny). Niemniej ustawowa dokumentacja tworzy przejrzystość wobec organów skarbowych. To nie jest porada podatkowa ani inwestycyjna - w razie wątpliwości należy skonsultować się z doradcą podatkowym.
Krótko podsumowując
Weryfikacja tożsamości to ustawowo obowiązkowy instrument zwalczania prania pieniędzy w obrocie metalami szlachetnymi i dotyczy każdego kupującego lub sprzedającego, który realizuje transakcje gotówkowe powyżej progów AML. Kto kupuje lub sprzedaje złoto i przekracza przy tym wartości progowe, powinien zawsze mieć przy sobie ważny dokument tożsamości.