Ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy
Także: AML, Ustawa AML, Przeciwdziałanie praniu pieniędzy
Ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy (AML) zobowiązuje dealerów metali szlachetnych powyżej określonych progów do identyfikacji klientów i zgłaszania podejrzanych transakcji.
Ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (ustawa AML) w Polsce wdraża europejskie dyrektywy antypralnicze (AMLD) do prawa krajowego i obejmuje także zawodowy handel metalami szlachetnymi, biżuterią i antykami. Kto zawodowo kupuje lub sprzedaje złoto, srebro lub inne metale szlachetne, jest tak zwaną "instytucją obowiązaną" w rozumieniu ustawy i musi spełniać szereg obowiązków należytej staranności.
Kogo dotyczy?
Do instytucji obowiązanych w obszarze metali szlachetnych należą w szczególności:
- Dealerzy złota, rafinerie i mennice metali szlachetnych
- Jubilerzy i sprzedawcy biżuterii
- Lombardy i punkty skupu starego złota lub złomu złota
- Numizmatycy handlujący zawodowo monetami bulionowymi lub kolekcjonerskimi
Sprzedawcy prywatni co do zasady nie są instytucjami obowiązanymi - obowiązki należytej staranności obciążają zawodowego kontrahenta.
Najważniejsze progi
| Sytuacja | Próg | Obowiązek |
|---|---|---|
| Transakcja gotówkowa (jednorazowa lub powiązana) | równowartość 10 000 EUR | Identyfikacja klienta (KYC) |
| Podejrzenie prania pieniędzy | niezależnie od kwoty | Zgłoszenie do GIIF |
| Transakcje z państwami wysokiego ryzyka | wzmożone środki | Zaostrzona należyta staranność |
Próg 10 000 EUR dla płatności gotówkowych (mierzony równowartością w złotych, także dla transakcji powiązanych) jest szczególnie istotny w handlu metalami szlachetnymi. Powyżej tej kwoty tak zwana transakcja anonimowa - czyli zakup bez potwierdzenia tożsamości - jest niedopuszczalna. Należy pamiętać, że niezależnie od tego w Polsce obowiązują odrębne przepisy o limicie płatności gotówką.
Obowiązki w szczegółach
Obowiązki należytej staranności wobec klienta (KYC - Know Your Customer):
- Identyfikacja kontrahenta na podstawie urzędowego dokumentu ze zdjęciem
- Ustalenie beneficjenta rzeczywistego (np. przy zakupach przez osoby trzecie)
- Uzyskanie informacji o celu i charakterze stosunków gospodarczych
- Bieżące monitorowanie istniejących stosunków gospodarczych
Wewnętrzne środki zabezpieczające (dla większych przedsiębiorstw):
- Wyznaczenie osoby odpowiedzialnej za AML
- Analiza ryzyka i wewnętrzne procedury
- Szkolenia pracowników
- Obowiązki dokumentacyjne i przechowywania (5 lat)
Zgłoszenie podejrzanej transakcji do GIIF: Jeśli istnieją przesłanki prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu, dealer musi zgłosić to do Generalnego Inspektora Informacji Finansowej (GIIF) - niezależnie od progów kwotowych i przed przeprowadzeniem transakcji.
Konsekwencje naruszeń
Naruszenia ustawy AML mogą być karane wysokimi karami administracyjnymi - w Polsce sięgającymi równowartości nawet miliona euro, a w przypadkach kwalifikowanych do 10 % rocznego obrotu. Nadzór nad instytucjami obowiązanymi sprawuje Generalny Inspektor Informacji Finansowej we współpracy z właściwymi organami.
Rozgraniczenie od przepisów podatkowych
Ustawa AML jest ustawą prewencyjną i reguluje zapobieganie praniu pieniędzy - nie odnosi się do opodatkowania zysków ze sprzedaży metali szlachetnych. W kwestiach okresu spekulacyjnego czy zwolnienia z VAT złota inwestycyjnego obowiązują odrębne przepisy podatkowe. W Polsce zysk osoby fizycznej ze sprzedaży metali szlachetnych jest zwolniony z PIT po upływie 6 miesięcy od końca miesiąca nabycia; w tym okresie podlega opodatkowaniu według skali PIT. Uwaga: nie stanowi to doradztwa podatkowego ani prawnego.
Przy skupie metali szlachetnych sprzedający powinni liczyć się z tym, że rzetelni dealerzy przy wysokich transakcjach gotówkowych zażądają kopii dokumentu tożsamości - jest to obowiązek ustawowy, a nie dobrowolny.
W skrócie
Ustawa AML zobowiązuje dealerów metali szlachetnych do identyfikacji klienta przy transakcjach gotówkowych powyżej równowartości 10 000 EUR oraz do zgłaszania podejrzanych transakcji; prywatni kupujący i sprzedający nie są objęci bezpośrednio, muszą jednak liczyć się z tym, że ich kontrahent te obowiązki spełnia. Źródła: isap.sejm.gov.pl, eur-lex.europa.eu.