Platinaprijs Vandaag met Grafieken & Calculators
Platina is een van de zeldzaamste edelmetalen op aarde — ruwweg 30 keer zeldzamer dan goud — en speelt een sleutelrol in de automobiel- en waterstofindustrie. De platinaprijs wordt sterk beïnvloed door de vraag naar katalysatoren, het aanbod uit Zuid-Afrika en ontwikkelingen in brandstofceltechnologie. Hier ziet u de actuele prijs in euro's en US dollars, live bijgewerkt tijdens handelsuren. De grafiek, prestatietabel en seizoensanalyse geven inzicht in historische trends en seizoenspatronen. Met de historische prijscalculator kunt u de platinaprijs voor elke datum opzoeken. In de gids hieronder leert u waarom platina momenteel onder de goudprijs noteert, welke industrieën de prijs aandrijven en hoe u in platina kunt beleggen.
Hier ziet u de actuele Platina prijs per troy ounce (31,1 g) in uw geselecteerde valuta, inclusief dagelijkse verandering in procenten en absoluut.
Daaronder vindt u de actuele wisselkoers en de prijs in de tweede valuta. Onderaan staan de prijzen per gram, troy ounce en kilogram.
Tip: Wanneer de markt open is, wordt de prijs automatisch elke minuut bijgewerkt.
Platina prijsdetails →
Bron: Spot
Zoek de Platina prijs op voor elke datum in het verleden. U ziet de open-, hoog-, laag- en slotprijzen, evenals de prijs per gram en kilogram.
Tip: Selecteer een datum en een bron (LBMA Fix = officiële dagfixing, Spot = marktprijs). Als er op uw geselecteerde dag geen handel was, wordt de dichtstbijzijnde beschikbare koers getoond.
| 29.05.2026 | EUR | USD |
|---|---|---|
| Open | 1.640,48 € | 1.911,49 $ |
| Hoog | 1.657,68 € | 1.935,57 $ |
| Laag | 1.630,46 € | 1.897,16 $ |
| Slot | 1.639,83 € | 1.912,15 $ |
Bron: Spot
De grafiek toont de prijsontwikkeling van de Platina prijs over de geselecteerde periode. Beweeg uw muis over de grafiek om de exacte prijs op een specifieke dag te zien.
Selecteer de tijdperiode bovenaan (Vandaag tot Max). U kunt met uw muis in een gebied inzoomen. De statistiekkaarten hieronder tonen hoog, laag en verandering voor de geselecteerde periode.
Tip: In de periode "Vandaag" kunt u intraday-gegevens met minutenresolutie bekijken.
(31.05.26)
(30.05.26)
(31.05.26)
(31.05.26)
(26.01.26)
Hier ziet u de actuele platina prijs omgerekend naar verschillende gewichtseenheden: gram, troy ounce (31,1 g) en kilogram.
De tweede rij toont de prijs in de andere valuta ter vergelijking.
Tip: Een troy ounce is de internationale handelseenheid voor edelmetalen en is gelijk aan 31,1035 gram.
1 troy ounce = 31,1035 gram
Deze tabel toont de huidige prijs per gram voor verschillende Platina legeringen. Het gehalte geeft aan hoeveel zuiver Platina er in 1000 delen zit.
Voorbeeld: : 750/1000 betekent 75% zuiver Platina (voor goud is dit gelijk aan 18 karaat). De prijs per gram wordt berekend op basis van het gehalte.
| Gehalte | Karaat | Prijs / gram |
|---|---|---|
| 585/1000 | — | 30,84 € |
| 750/1000 | — | 39,54 € |
| 950/1000 | — | 50,09 € |
| 999/1000 | Fine Platinum | 52,67 € |
| 999.5/1000 | Fine Platinum | 52,72 € |
De prestatietabel toont hoe de Platina prijs zich over verschillende perioden heeft ontwikkeld: van vandaag tot 5 jaar.
U ziet de absolute verandering in beide valuta's en de procentuele verandering. Groene waarden duiden op winst, rode waarden op verlies.
Tip: Vergelijk de EUR- en USD-prestatie om de impact van de wisselkoers te herkennen.
| Periode | EUR | % EUR | USD | % USD |
|---|---|---|---|---|
| Vandaag | +0,00 € | +0,00 % | +0,00 $ | +0,00 % |
| 7 dagen | -8,56 € | -0,52 % | -9,99 $ | -0,52 % |
| 30 dagen | -57,55 € | -3,39 % | -67,11 $ | -3,39 % |
| sinds 1 jan. | -178,47 € | -9,82 % | -208,12 $ | -9,82 % |
| 1 jaar | +734,61 € | +81,15 % | +856,64 $ | +81,15 % |
| 5 jaar | +621,54 € | +61,04 % | +724,78 $ | +61,04 % |
De seizoensgrafiek toont het gemiddelde maandelijkse rendement van de Platina prijs over de afgelopen 20 jaar.
Groene balken tonen maanden met historisch positieve rendementen, rode balken maanden met negatieve rendementen.
Tip: Seizoenspatronen tonen alleen historische gemiddelden en bieden geen garantie voor de toekomst.
De kalender toont de dagelijkse prijsverandering van de Platina prijs als heatmap. Elke cel vertegenwoordigt een handelsdag (maandag t/m vrijdag).
Groene cellen = prijsstijging, rode cellen = prijsdaling.
Beweeg over een cel om de exacte prijs en verandering op die dag te zien.
Hier vindt u een snel overzicht van de actuele prijzen van de andere edelmetalen. Het percentage toont de dagelijkse verandering.
Tip: Klik op een metaal om direct naar de detailpagina te gaan.
Wat is de platinaprijs?
De platinumprijs geeft de actuele marktwaarde aan van een troy ounce (31,1035 g) zuiver platinum, internationaal genoteerd in Amerikaanse dollars. Platinum is een van de zeldzaamste edelmetalen op aarde: het komt ongeveer 30 keer minder vaak voor dan goud in de aardkorst, met een geschatte concentratie van slechts 0,005 ppm (delen per miljoen). Ondanks deze extreme zeldzaamheid wordt platinum momenteel ruim onder de goudprijs verhandeld — een historisch ongebruikelijke verhouding die het metaal voor veel beleggers bijzonder interessant maakt.
De geschiedenis van platinum in Europa begint laat: pas in 1735 beschreef de Spaanse marineofficier en wetenschapper Antonio de Ulloa het metaal, dat hij ontdekte tijdens een expeditie in de Colombiaanse provincie Choco. De inheemse volkeren van Zuid-Amerika gebruikten platinum echter al eeuwen daarvoor voor sieraden en ceremonieel gebruik. De Spaanse conquistadores noemden het minachtend «platina» — «klein zilver» — en beschouwden het als een vervelend bijproduct van het goudwassen dat naar verluidt zelfs terug in rivieren werd gegooid.
De officiele referentieprijs wordt vastgesteld door de London Bullion Market Association (LBMA) als de LBMA Platinum Price, tweemaal daags: de AM Fix om 9:45 uur en de PM Fix om 14:00 uur Londense tijd. Sinds 2014 wordt de fixprijs bepaald via een elektronisch veilingproces door de London Metal Exchange (LME), ter vervanging van het eerdere telefonische proces van de London Platinum and Palladium Fixing.
Spotprijs en handelsplaatsen
Naast de Londense fixing wordt platinum verhandeld op verschillende grote beurzen:
- ◆ NYMEX/COMEX (New York) — Platinumfutures onder de ticker PL, contractgrootte 50 oz
- ◆ TOCOM (Tokyo Commodity Exchange) — Traditioneel een van de grootste platinummarkten ter wereld, aangezien Japan de op een na grootste markt is voor platina sieraden
- ◆ London Platinum and Palladium Market (LPPM) — De OTC-markt voor fysieke levering, georganiseerd door de LBMA
- ◆ Shanghai Gold Exchange (SGE) — Een groeiende handelsplaats voor platinumcontracten in China
De spotprijs (contante prijs) weerspiegelt de actuele prijs op de OTC-markt en verandert per seconde tijdens handelsuren. In tegenstelling tot goud en zilver is het handelsvolume voor platinum aanzienlijk lager, wat kan leiden tot hogere volatiliteit en bredere bied-laatspreads.
Platinaprijs in historisch perspectief
De prijsontwikkeling van platinum verschilt fundamenteel van die van goud. Terwijl goud de afgelopen decennia vrijwel ononderbroken is gestegen, heeft platinum dramatische hoogte- en dieptepunten doorgemaakt — gevormd door de sterke afhankelijkheid van de automobielindustrie en geopolitieke factoren rond Zuid-Afrika.
Historisch gezien was platinum decennialang duurder dan goud. Van de jaren tachtig tot 2011 gold een simpele vuistregel: een ounce platinum kost minstens evenveel als een ounce goud, en vaak 1,5 tot 2 keer zoveel. Deze verhouding is sinds 2015 volledig omgekeerd.
Goud-platinumverhouding: De verhouding van de goudprijs tot de platinumprijs staat momenteel op historische hoogtepunten (boven 2,5:1). In de decennia voor 2015 lag deze vrijwel altijd onder 1:1 — wat betekent dat platinum duurder was dan goud. Veel analisten zien dit als een teken van extreme onderwaardering.
Historische mijlpalen
De historische prijscalculator voor platinum is gebaseerd op de LBMA Platinum Price, die tweemaal daags wordt vastgesteld: de AM Fix om 9:45 uur en de PM Fix om 14:00 uur Londense tijd. Sinds 2014 wordt deze fixing elektronisch bepaald via een veilingproces door de London Metal Exchange (LME). De PM Fix dient als officiele dagelijkse slotkoers en als afwikkelingsbasis voor platinumcontracten, ETC's en industriele leveringsovereenkomsten. Omdat de platinummarkt kleiner is dan de goudmarkt, kunnen de fixings op individuele dagen meer afwijken van de spotprijs dan bij goud het geval is.
Een cruciale datum die in de prijscalculator kan worden getraceerd is het historisch hoogtepunt van 4 maart 2008 op $2.308/oz. Op die dag duwden de bloeiende mondiale autoproductie, strengere emissienormen en acute aanbodtekorten uit Zuid-Afrika de platinumprijs naar zijn historische piek — een niveau dat sindsdien nooit meer is bereikt. Even leerzaam is september 2015 als keerpunt: het Volkswagen-dieselschandaal (Dieselgate) brak los op 18 september 2015, en in de daaropvolgende weken begon platinum aan zijn langetermijndaling onder de goudprijs — een breuk met de decennialange traditie dat platinum duurder was dan goud. De prijscalculator maakt dit paradigmaverschuiving dag voor dag traceerbaar.
Voor platinumbeleggers is de historische prijsvergelijking bijzonder nuttig voor het analyseren van de goud-platinumverhouding in de loop der tijd. Door beide prijzen op verschillende datums op te zoeken, kunt u zien hoe de verhouding is verschoven: van een platinumpremie (platinum duurder dan goud) tot 2014 naar een historische platinumkorting (goud aanzienlijk duurder) vandaag. De calculator is ook relevant voor belastingdoeleinden: voor fysiek platinum geldt in Nederland dezelfde vermogensbelasting in box 3, en de historische prijs op de aankoopdatum is relevant voor de vaststelling van eventuele vermogenswinsten. De weergave in meerdere valuta's maakt het ook mogelijk het werkelijke rendement in euro's te berekenen — een belangrijke factor gezien de vaak onderschatte wisselkoersinvloed.
Platinaprijs per gewicht en eenheid
Platinum, met een dichtheid van 21,45 g/cm³, is een van de zwaarste elementen en is zelfs dichter dan goud (19,32 g/cm³). Een kubus platinum met zijden van 10 cm weegt een indrukwekkende 21,45 kilogram. Deze hoge dichtheid maakt platina baren en munten bij hetzelfde gewicht merkbaar compacter dan hun gouden tegenhangers.
Voor beleggers zijn de volgende gangbare denominaties beschikbaar:
- ◆ Baren: 1 g, 5 g, 10 g, 20 g, 1 oz (31,1 g), 50 g, 100 g, 250 g, 500 g en 1 kg
- ◆ Munten (1 oz): American Platinum Eagle (VS, sinds 1997), Maple Leaf (Canada, 9995 fijngehalte), Britannia (VK), Wiener Philharmoniker (Oostenrijk, sinds 2016), Platypus (Australie)
- ◆ Fractionele munten: 1/10 oz, 1/4 oz, 1/2 oz — voornamelijk beschikbaar voor de Platinum Eagle en Maple Leaf
Aangezien de platinummarkt aanzienlijk kleiner is dan de goud- of zilvermarkt, zijn de premies boven de spotprijs voor fysieke producten doorgaans hoger. Voor 1 oz baren liggen ze meestal op 3–8% boven de spot; voor kleinere denominaties (1 g, 5 g) kunnen ze oplopen tot 15–25%.
Troy ounce omrekener
1 troy ounce = 31,1035 gram
Populaire beleggingsproducten
Belangrijkste factoren die de platinaprijs bepalen
In tegenstelling tot goud, dat voornamelijk dient als waardeopslag, is platina een sterk industrieel edelmetaal. Meer dan 60% van de jaarlijkse vraag komt uit industriele toepassingen. Deze dubbele aard — tegelijkertijd industrieel en edel metaal — maakt de platinaprijs bijzonder gevoelig voor conjunctuurcycli.
Auto-industrie en katalysatoren
Verreweg het belangrijkste industriele gebruik van platina is de productie van uitlaatkatalysatoren voor auto's. Platina is de voorkeurskatalysator voor dieselmotoren, omdat het bijzonder efficient is in het oxideren van koolmonoxide en koolwaterstoffen bij de lagere uitlaattemperaturen van dieselvoertuigen. Ongeveer 30–40% van de totale platinavraag komt uit deze sector.
De verschuiving van Europa weg van dieselmotoren na het VW-dieselschandaal in 2015 heeft de vraag uit dit segment permanent verminderd. Terwijl diesel in 2015 meer dan 50% van de nieuwe voertuigregistraties in Europa uitmaakte, is dat aandeel gedaald tot onder de 15%. Tegelijkertijd worden emissienormen steeds strenger: Euro 7 (vanaf 2025/2026) schrijft strengere limieten voor, wat de neiging heeft het platinagehalte per katalysator te verhogen.
Waterstof-brandstofcellen: de toekomstkans
De potentieel grootste groeikans voor platina ligt in waterstoftechnologie. In PEM-brandstofcellen (Proton Exchange Membrane) dient platina als onmisbare katalysator op beide elektroden. Een brandstofcel-truck vereist ongeveer 30–60 gram platina — aanzienlijk meer dan een dieselkatalysator (3–7 g).
- ◆ De EU-waterstofstrategie richt zich op een geinstalleerde elektrolysecapaciteit van 40 GW tegen 2030
- ◆ PEM-elektrolysers die worden gebruikt om groene waterstof te produceren, vertrouwen ook op platina als katalysator
- ◆ Het WPIC schat dat de waterstofeconomie tegen 2030 extra vraag van 500.000–1.000.000 oz per jaar zou kunnen genereren
- ◆ China, Japan en Zuid-Korea investeren ook fors in brandstofcelvoertuigen en -infrastructuur
Toekomstscenario: Mocht de waterstofeconomie zelfs maar een fractie van haar potentieel waarmaken, dan zou de extra platinavraag een aanzienlijke druk uitoefenen op het jaarlijkse aanbod van circa 5,5–6 miljoen oz en de prijs structureel ondersteunen.
Sieradenvraag
Ongeveer 25–30% van de platinavraag komt uit de sieradenindustrie. De belangrijkste markten:
- ◆ Japan: Platina heeft daar een bijzondere culturele betekenis. De platina ring is de traditionele verlovings- en trouwring — in tegenstelling tot westerse landen, waar goud domineert.
- ◆ China: De grootste sieradenmarkt ter wereld naar gewicht. Platina sieraden worden gezien als modern en prestigieus, vooral onder jongere kopers.
- ◆ India: Een groeiende markt waar platina steeds vaker wordt gepositioneerd als alternatief voor goud bij herensieraden.
Aanbod: Zuid-Afrika domineert
De aanbodzijde van platina is extreem geconcentreerd. Meer dan 70% van de wereldproductie komt uit het Bushveld Complex in Zuid-Afrika — een unieke geologische formatie die circa 2 miljard jaar geleden is ontstaan door magmatische intrusie en de grootste afzettingen ter wereld van platina-groepmetalen herbergt.
- ◆ Zuid-Afrika: ca. 70–75% van de wereldproductie (Bushveld Complex in Limpopo en Noord-West)
- ◆ Rusland: ca. 10–12% (voornamelijk Norilsk Nickel, platina als bijproduct van nikkelmijnbouw)
- ◆ Zimbabwe: ca. 8–10% (Great Dyke, groeiend door nieuwe mijnen)
- ◆ Noord-Amerika: ca. 5% (Stillwater Mine in Montana, VS)
Deze concentratie maakt de platinaprijs kwetsbaar voor aanbodschokken. Terugkerende problemen in Zuid-Afrika zijn onder meer:
- ◆ Eskom-stroomuitval: Het Zuid-Afrikaanse staatsenergiedrijf kan vaak niet aan de vraag voldoen — geplande stroomuitval dwingt mijnen de productie te beperken
- ◆ Arbeidsstakingen: De vijf maanden durende staking in 2014 bij de drie grootste producenten kostte de industrie meer dan 24 miljard rand
- ◆ Diepe mijnbouw: Zuid-Afrikaanse platijnamijnen behoren tot de diepste ter wereld (tot 2.000 m), wat de winningskosten en veiligheidsrisico's verhoogt
- ◆ Infrastructuur en regelgeving: Waterschaarste, verouderde infrastructuur en onzekerheid rond de Mining Charter
Beleggingsvraag en het platinatekort
De World Platinum Investment Council (WPIC), opgericht in 2014 door de vooraanstaande Zuid-Afrikaanse producenten, documenteert al jarenlang structurele aanbodtekorten op de platinamarkt. Voor 2023 rapporteerde het WPIC een tekort van meer dan 1 miljoen ounces — het grootste in de recente geschiedenis. Ook voor 2024 en 2025 worden tekorten verwacht.
Ondanks dit fundamentele onderaanbod blijft de beleggingsvraag naar platina relatief zwak. De wereldwijde platina-ETF-posities liggen ver onder hun piekniveaus. Veel marktdeelnemers zien dit als een divergentie tussen fundamentals en prijs die zich op middellange termijn zou kunnen oplossen.
Platina: prestatie en seizoenspatronen
Prestatietabel
Naar tabelDe prestatietabel voor platinum toont de prijsontwikkeling over zes perioden en onthult een onderscheidend kenmerk van dit edelmetaal: de underperformance ten opzichte van goud sinds 2015. Terwijl goud in de afgelopen jaren continu nieuwe hoogste koersen bereikte, noteerde platinum in een bandbreedte van 800 tot 1.100 USD/oz sinds de Dieselgate-schok — ver verwijderd van zijn historisch hoogtepunt van 2.308 USD/oz in 2008. De prestatietabel maakt deze divergentie in een oogopslag zichtbaar: vergelijk het 5-jaarsrendement van platinum met dat van goud om de omvang van de relatieve onderwaardering te meten.
De EUR/USD-vergelijking onthult een bijzonderheid voor platinum: aangezien platinum sterker reageert op industriele vraagcycli dan goud, correleert de USD-platinumprijs deels met economische data uit China en Europa. In fasen van wereldwijde economische kracht kan de platinumprijs in USD stijgen terwijl een gelijktijdig sterkere euro het EUR-rendement dempt — of omgekeerd. De EUR-kolom in de tabel elimineert dit wisselkoerseffect en toont het werkelijke rendement dat een Europese platinumbelegger heeft behaald.
Voor het in context plaatsen van de procentuele waarden biedt de goud-platinumverhouding nuttig perspectief: als platinum goud outperformt over 30 dagen of year-to-date, suggereert dit een verkleining van de historische korting — een signaal dat veel analisten interpreteren als een indicatie van mean reversion. De kortetermijncijfers (Vandaag, 7 Dagen) worden vaak beinvloed door Zuid-Afrikaans nieuws — stroomonderbrekingen bij Eskom, mijnstakingen of waterstof-gerelateerde ontwikkelingen kunnen intraday-schommelingen veroorzaken die binnen de langetermijntrend vaak worden gerelativeerd.
Seizoenspatronen (20 jaar)
Naar grafiekDe maandelijkse seizoengebondenheid van de platinumprijs wordt grotendeels bepaald door de productiecycli van de automobielindustrie en de bijzonderheden van de Zuid-Afrikaanse mijnbouwproductie. Het eerste kwartaal (januari tot maart) vertoont historisch gezien een positieve tendens: na de winterstop schalen autofabrikanten wereldwijd hun productie op, nieuwe modellijnen worden gelanceerd en katalysatorleveranciers zoals BASF en Johnson Matthey slaan platinum in. Tegelijkertijd is de Zuid-Afrikaanse mijnproductie aan het begin van het jaar vaak nog beperkt door de nawerkingen van het regenseizoen en onderhoudswerkzaamheden, wat het aanbod verkrapt.
In het tweede kwartaal keert het beeld om: Zuid-Afrikaanse mijnen in het Bushveld Complex schalen de productie op naar normaal niveau na het regenseizoen, waardoor het aanbod toeneemt en de prijzen onder druk kunnen komen. Dit effect wordt versterkt wanneer de automobielvraag tegelijkertijd seizoensgebonden stagneert. Het derde kwartaal is traditioneel de zwakste fase — gevormd door het Zuid-Afrikaanse loononderhandelingsseizoen. Collectieve onderhandelingen tussen de mijnvakbond AMCU (Association of Mineworkers and Construction Union) en mijnoperators beginnen doorgaans in juni/juli. De dreiging van langdurige stakingen — zoals de vijfmaandse staking in 2014 — creert onzekerheid, maar duwt paradoxaal genoeg de prijs vaak omlaag omdat beleggers het risico mijden.
Het sterkste herstel vindt vaak plaats in het vierde kwartaal. Sieradenvraag uit China en Japan stijgt seizoensgebonden: in China begint het huwelijksseizoen in oktober, en de eindejaarshandel stimuleert de detailhandel. In Japan, de op een na grootste markt voor platina sieraden ter wereld, neemt de vraag toe in aanloop naar het kerst- en nieuwjaarsseizoen. Bovendien trekken de autoverkopen in de meeste markten richting het jaareinde aan — eindejaarsbonus en modeljaarwissel stimuleren de registraties, wat de platinumvraag voor katalysatoren ondersteunt. Deze combinatie van sieraden- en industriele vraag maakt Q4 de meest veelbelovende fase in de jaarlijkse platinumcyclus.
Prestatiekalender (heatmap)
Naar kalenderDe prestatiekalender voor platinum vertoont een gematigde volatiliteit tussen het kalmere goud en het turbulentere palladium. Typische dagelijkse schommelingen variëren van ±0,8 tot 1,5%, met occasionele uitschieters op dagen met fundamenteel nieuws. In de kalender resulteert dit in een gevarieerde kleurverdeling die bij nauwkeurige bestudering duidelijke patronen onthult — met name in verband met nieuws uit Zuid-Afrika.
Een bijzonder opvallend kenmerk in de platinumkalender zijn rode clusters veroorzaakt door Zuid-Afrikaans nieuws. Berichten over load shedding (geplande stroomonderbrekingen door het staatsbedrijf Eskom) leiden paradoxaal genoeg niet altijd tot prijsstijgingen: hoewel het aanbod tijdelijk wordt verminderd, kunnen marktonzekerheid en zorgen over een economische vertraging in Zuid-Afrika tegelijkertijd verkoopdruk genereren. Nieuws over mijnstakingen heeft een soortgelijk effect: de dreiging van stakingsacties kan aanvankelijk ondersteunend werken, maar een daadwerkelijke staking kan het beleggerssentiment op middellange termijn drukken. Dieselregelgevingsnieuws — zoals nieuwe EU-emissienormen of stedelijke rijverboden — laat eveneens zichtbare sporen achter in het dagelijkse kleurpatroon.
Voor platinumbeleggers biedt de prestatiekalender een uniek vroegtijdig waarschuwingsmechanisme: als rode dagen zich ophopen ondanks stabiele goudprijzen, wijst dit op platinum-specifieke negatieve factoren (dieselzwakte, Zuid-Afrikaanse problemen). Als daarentegen groene dagen domineren terwijl goud zwak is, kan dit platinum-specifieke kracht signaleren — bijvoorbeeld door substitutievraag vanuit de palladiummarkt of positief nieuws over waterstofbrandstofceltechnologie. De combinatie van de heatmap en bewustzijn van Zuid-Afrikaans nieuws maakt een meer genuanceerde beoordeling mogelijk dan simpelweg naar de platinumprijs in isolatie te kijken.
Beleggen in platina
Als beleggingscategorie biedt platina een uniek profiel: het combineert de eigenschappen van een edelmetaal met sterke industriele vraag en het potentieel van de waterstofeconomie. Tegelijkertijd heeft het onderscheidende kenmerken die het onderscheiden van goud en zilver — met name de btw-plicht in Duitsland.
Fysiek platina: baren en munten
Fysiek platina is verkrijgbaar in de vorm van baren en munten. De meest gangbare beleggingsproducten zijn 1 oz baren en munten. Belangrijke overwegingen:
- ◆ Fysiek platina is onderworpen aan 19% btw in Duitsland (in tegenstelling tot goud, dat btw-vrijgesteld is)
- ◆ Premies boven de spotprijs zijn hoger dan bij goud vanwege de kleinere markt
- ◆ Platinabaren zijn LBMA-gecertificeerd (Good Delivery) vanaf 1 oz
- ◆ Opslag: Ruimtebesparend dankzij hoge dichtheid — een 1 kg baar meet slechts circa 8 x 4 x 1,5 cm
Platina-ETC's en effecten
Voor beleggers die de btw-last willen vermijden, bieden Exchange Traded Commodities (ETC's) een alternatief:
- ◆ WisdomTree Physical Platinum (PHPT) — De grootste fysiek gedekte platina-ETC in Europa, opgeslagen in LPPM-gecertificeerde kluizen in Londen en Zurich
- ◆ Aberdeen Standard Physical Platinum Shares (PPLT) — Fysiek gedekt, genoteerd in de VS
- ◆ Xtrackers Physical Platinum ETC — Dochteronderneming van Deutsche Bank, verhandelbaar op de Frankfurter beurs
Tip: ETC's zijn niet onderworpen aan btw omdat er geen fysiek metaal wordt verworven. Winsten zijn echter onderworpen aan de forfaitaire bronbelasting (25% plus solidariteitstoeslag) — in tegenstelling tot fysiek platina, dat na een bewaartermijn van 1 jaar belastingvrij verkocht kan worden. Zie het onderdeel Belastingen.
Platina-mijnbouwaandelen
Aandelen van platinaproducenten bieden hefboomblootstelling aan de platinaprijs. De belangrijkste beursgenoteerde bedrijven:
- ◆ Anglo American Platinum (Amplats) — Grootste primaire producent ter wereld, onderdeel van de Anglo American-groep, actief in het Bushveld Complex
- ◆ Impala Platinum (Implats) — Tweede grootste producent, mijnen in Zuid-Afrika, Zimbabwe en Canada
- ◆ Sibanye-Stillwater — Gediversificeerde PGM-producent met mijnen in Zuid-Afrika en de Stillwater Mine in Montana (VS)
- ◆ Northam Platinum — Gericht op het Bushveld Complex, groei via de Booysendal Mine
- ◆ Platinum Group Metals (PTM) — Ontwikkelaar van het Waterberg-project in Limpopo, een van de grootste onontgonnen PGM-afzettingen wereldwijd
Platina vs. goud en palladium
Een vergelijking van de drie belangrijkste edelmetaalbeleggingen illustreert hun onderscheidende profielen:
| Criterium | Platina | Goud | Palladium |
|---|---|---|---|
| Industrieel aandeel | >60% | 7–10% | ~85% |
| Primaire aanjager | Dieselkat. + H2 | Veilige haven | Benzinekat. |
| Btw (Duitsland) | 19% (marge mog.) | Vrijgesteld | 19% (marge mog.) |
| Volatiliteit | Hoog | Gemiddeld | Zeer hoog |
| Substitutie | Platina en palladium zijn onderling uitwisselbaar in katalysatoren (12–18 maanden) | ||
| Toekomstpotentieel | Waterstof/FC | Aankopen centrale banken | Beperkt |
Platina-palladiumsubstitutie: Wanneer palladium aanzienlijk duurder is dan platina (zoals het geval was van 2019–2022), beginnen autofabrikanten hun benzinekatalysatoren gedeeltelijk over te schakelen naar platina. Dit proces duurt 12–18 maanden (certificering vereist) maar creëert extra vraag naar platina op middellange termijn. Substitutie wordt beschouwd als een van de sterkste structurele prijsaanjagers voor platina.
Platinalegeringen en zuiverheid
Platina wordt in de sieradenindustrie verwerkt bij aanzienlijk hogere zuiverheidsniveaus dan goud. Terwijl gouden sieraden vaak een gehalte hebben van slechts 585 (14 karaat) of 750 (18 karaat), is de standaard voor platina sieraden Pt950 (950/1000). Dit komt door de unieke metallurgische eigenschappen van platina: zelfs bij hoge zuiverheid is platina voldoende hard en duurzaam voor de sieradenproductie.
De meest voorkomende platina gehaltes:
- ◆ Pt999,5 — Beleggingskwaliteit, gebruikt voor baren en beleggingsmunten. De LBMA Good Delivery-standaard vereist minimaal 999,5/1000.
- ◆ Pt950 — De meest gebruikte sieradenstandaard wereldwijd. Samengesteld uit 95% platina en 5% legeringsmetalen (meestal koper, kobalt, iridium of ruthenium). In Japan, de grootste markt voor platina sieraden, is Pt950 de norm.
- ◆ Pt900 — Gangbaar bij oudere sieraden en in bepaalde Aziatische markten. Bevat 90% platina en biedt meer hardheid dan Pt950.
- ◆ Pt850 — Het laagste internationaal erkende platinagehalte. Wordt in sommige landen gebruikt voor meer betaalbare platina sieraden.
Een doorslaggevend voordeel van platina sieraden ten opzichte van witgoud: platina is van nature wit-zilverachtig en behoudt zijn kleur permanent. Witgoud daarentegen is een legering van geelgoud met palladium of nikkel en moet regelmatig worden voorzien van een rhodiumlaag om zijn zilverglans te behouden. Bovendien is platina hypoallergeen — ideaal voor mensen met nikkelallergie.
Keurmerken op platina sieraden variëren per land: in Duitsland en de EU zijn stempels zoals «Pt950», «950 Plat» of het platinasymbool te vinden. In het Verenigd Koninkrijk wordt daarnaast een bolsymbool gebruikt als keurmerk.
Belastingen op platina in Duitsland
De fiscale behandeling van platina verschilt fundamenteel van die van goud en is een van de belangrijkste aspecten die beleggers moeten begrijpen voordat ze tot aankoop overgaan.
Btw: 19% op fysiek platina
In tegenstelling tot beleggingsgoud, dat in de EU btw-vrijgesteld is krachtens de Goudrichtlijn (EU-richtlijn 98/80/EG), is fysiek platina onderworpen aan de volledige btw van 19%. Dit geldt voor:
- Platinabaren van alle omvangen
- Platinamunten (inclusief beleggingsmunten zoals Eagle, Maple Leaf, enz.)
- Platina sieraden en granulaat
Een uitzondering is de zogeheten margeregeling (Sect. 25a UStG): handelaren die tweedehands platinamunten uit EU-landen inkopen, mogen btw alleen over hun handelsmarge berekenen in plaats van over de volledige verkoopprijs. Dit verlaagt de belastingdruk voor de eindklant tot circa 5–8% in plaats van de volledige 19%. Munten onder de margeregeling zijn daarom bijzonder populair bij beleggers.
Belangrijk: De 19% btw op fysiek platina betekent dat de platinaprijs met minstens 19% moet stijgen voordat een belegger break-even draait (bij aankoop tegen het standaardtarief). Dit vormt een aanzienlijk kostennadeel ten opzichte van goud en dient meegewogen te worden in elke beleggingsbeslissing. De margeregeling beperkt dit nadeel aanzienlijk.
Bewaartermijn en vermogenswinstbelasting
Voor fysiek platina (baren en munten) geldt de speculatietermijn krachtens Sect. 23 EStG:
Platina-ETC's: forfaitaire bronbelasting
Opmerking over platina-ETC's: Voor platina-ETC's en andere effecten gelden andere regels: winsten zijn doorgaans onderworpen aan de forfaitaire bronbelasting (25% plus solidariteitstoeslag en eventueel kerkbelasting), ongeacht de bewaartermijn. Een uitzondering kan gelden als de ETC recht geeft op fysieke levering van platina — de fiscale behandeling is in dit geval omstreden en dient te worden besproken met een belastingadviseur.