Witwaswet (Wwft)
Ook: Wwft, Anti-witwaswet, AML-wet
De Nederlandse Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft) verplicht edelmetaalhandelaren vanaf bepaalde drempelbedragen tot identificatie van hun klanten en tot melding van verdachte transacties.
De Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft) zet in Nederland de Europese anti-witwasrichtlijnen (AMLD) om in nationaal recht en geldt ook voor de beroeps- of bedrijfsmatige handel in edelmetalen, sieraden en antiek. Wie goud, zilver of andere edelmetalen als ondernemer in- of verkoopt, is een zogenoemde "instelling" in de zin van de wet en moet een reeks cliëntenonderzoeksverplichtingen naleven.
Wie is betrokken?
Tot de Wwft-plichtige instellingen behoren in de edelmetaalsector met name:
- Goudhandelaren, scheidingsinstellingen en edelmetaalraffinaderijen
- Juweliers en sieradenhandelaren
- Pandhuizen en inkooppunten voor oud goud of breukgoud
- Munthandelaren die beroepsmatig in bullionmunten of verzamelmunten handelen
Particuliere verkopers zijn in beginsel niet Wwft-plichtig – de onderzoeksverplichtingen rusten op de zakelijke tegenpartij.
De belangrijkste drempelbedragen
| Situatie | Drempelbedrag | Verplichting |
|---|---|---|
| Contante betaling bij edelmetaalaankoop | vanaf € 10.000 | Cliëntenonderzoek / identificatie |
| Vermoeden van witwassen | ongeacht het bedrag | Melding bij FIU-Nederland |
| Transacties met hoogrisicolanden | verscherpt | Verscherpt cliëntenonderzoek |
Voor beroeps- of bedrijfsmatige handelaren in goederen (zoals edelmetalen) geldt dat contante transacties vanaf € 10.000 onder de Wwft vallen. Bovendien geldt in Nederland een wettelijk contantbetalingsverbod voor bedrijven vanaf € 3.000 (uit de implementatie van EU-regels): boven dat bedrag mogen handelaren contante betalingen voor goederen in beginsel niet meer aannemen. Dit maakt de anonieme "toonbankhandel" – de aankoop zonder identiteitsbewijs – bij grotere bedragen onmogelijk.
Verplichtingen in detail
Cliëntenonderzoek (KYC – Know Your Customer):
- Identificatie van de wederpartij aan de hand van een geldig identiteitsbewijs
- Vaststelling van de uiteindelijk belanghebbende (UBO, bijv. bij aankopen via derden)
- Inwinnen van informatie over doel en aard van de zakelijke relatie
- Voortdurende monitoring van bestaande zakelijke relaties
Interne beheersmaatregelen (voor grotere ondernemingen):
- Aanstelling van een compliance- / witwasfunctionaris
- Risicoanalyse en interne richtlijnen
- Opleiding van medewerkers
- Vastleggings- en bewaarplicht (5 jaar)
Melding aan FIU-Nederland: Is er een aanwijzing voor witwassen of terrorismefinanciering, dan moet de handelaar dit onverwijld melden bij de Financial Intelligence Unit Nederland (FIU-Nederland) – ongeacht drempelbedragen en vóór uitvoering van de transactie.
Gevolgen bij overtredingen
Overtredingen van de Wwft kunnen worden bestraft met bestuurlijke boetes die kunnen oplopen tot hoge bedragen, en in ernstige gevallen ook strafrechtelijk worden vervolgd. Het toezicht op edelmetaalhandelaren ligt in Nederland bij het Bureau Toezicht Wwft van de Belastingdienst.
Afbakening ten opzichte van belastingregels
De Wwft is een preventiewet en regelt het voorkomen van witwassen – ze doet geen uitspraken over de fiscale behandeling van winsten uit edelmetaalverkopen. In Nederland is er geen vermogenswinstbelasting op de verkoop; goud en zilver vallen als vermogen in box 3 (peildatum 1 januari; heffingsvrij vermogen circa € 57.000 per persoon in 2025). Beleggingsgoud is bovendien vrijgesteld van btw (Richtlijn 2006/112/EG). Let op: dit vormt geen belasting- of juridisch advies. Bronnen: wetten.overheid.nl, belastingdienst.nl.
Bij de inkoop van edelmetalen moeten verkopers er rekening mee houden dat betrouwbare handelaren bij grotere bedragen een identiteitsbewijs vragen – dit is een wettelijke plicht, niet vrijblijvend.
Kort samengevat
De Wwft verplicht edelmetaalhandelaren tot cliëntenonderzoek en tot melding van verdachte transacties; particuliere kopers en verkopers zijn niet rechtstreeks plichtig, maar moeten er rekening mee houden dat hun tegenpartij deze verplichtingen moet naleven. In Nederland geldt bovendien een contantbetalingsverbod voor bedrijven vanaf € 3.000.