Medale
Także: Medal pamiątkowy, Plakieta bita
Medale to bite lub odlewane krążki metalowe bez statusu prawnego środka płatniczego, wytwarzane z metali szlachetnych jako przedmioty pamiątkowe, odznaczenia lub obiekty kolekcjonerskie.
Medale z metali szlachetnych należą do najstarszych form przedmiotów wartościowych i odznaczeń w ogóle. W odróżnieniu od monet bulionowych czy monet obiegowych nie posiadają one statusu prawnego środka płatniczego ani wybitego nominału - ich wartość wynika wyłącznie z próby użytego metalu, nakładu pracy rzemieślniczej oraz wartości kolekcjonerskiej wynikającej z rzadkości.
Wytwarzanie i próby
Medale z metali szlachetnych są przeważnie bite z czystego złota (999/1000) lub czystego srebra (999/1000); obok tego rozpowszechnione są stopy srebra 925/1000 (srebro sterling) oraz wykonania złocone. Renomowani producenci - mennice państwowe, prywatne rafinerie czy wydawnictwa numizmatyczne - biją medale w określonych gramaturach:
| Masa | Metal | Próba |
|---|---|---|
| 1 oz (31,1 g) | Złoto / Srebro | 999/1000 |
| 20 g | Złoto / Srebro | 999/1000 |
| 50 g | Srebro | 999/1000 lub 925/1000 |
| 100 g | Srebro | 999/1000 |
Wartość kruszcu medalu można w każdej chwili obliczyć na podstawie masy brutto, próby i aktualnej ceny złota bądź ceny srebra.
Różnica wobec monety
Zasadnicza różnica prawna dotyczy nominału: monety otrzymują państwowo gwarantowany nominał (np. 100 euro) i są prawnym środkiem płatniczym. Medale to natomiast prywatne emisje lub państwowe obiekty pamiątkowe bez statusu środka płatniczego. Ma to konsekwencje podatkowe: w Polsce złoto inwestycyjne (sztabki o próbie >=995/1000, monety >=900/1000 wybite po 1800 roku) jest zwolnione z VAT na podstawie Dyrektywy 2006/112/WE. Medale złote bez nominału nie są monetami, ale mogą korzystać ze zwolnienia z VAT jako płytki lub sztabki złota, jeśli próba wynosi co najmniej 995/1000. Przy niższych próbach (np. 925/1000) nalicza się pełny VAT 23 %. Medale srebrne zawsze podlegają pełnej stawce VAT 23 %. (Materiał nie stanowi porady podatkowej ani prawnej - w indywidualnych przypadkach należy skonsultować się ze specjalistą.)
Wycena i skup
Przy skupie sprzedawcy rozróżniają czystą wartość metalu oraz ewentualny naddatek numizmatyczny za rzadkie lub poszukiwane nakłady. Masowe emisje bez szczególnej wartości kolekcjonerskiej są skupowane najczęściej po wartości kruszcu lub nieco powyżej. Premia (agio) przy zakupie może znacząco się różnić w zależności od producenta, nakładu i jakości opakowania.
Krótko
Medale z metali szlachetnych łączą materialną wartość substancji z artystyczną lub historyczną wartością kolekcjonerską - ich cena zależy przede wszystkim od aktualnego kursu metalu, który w każdej chwili ustalisz za pomocą kalkulatora wartości kruszcu.