Masa brutto
Także: Waga brutto, Masa calkowita, Gross Weight
Masa brutto to calkowita masa przedmiotu z metalu szlachetnego wraz ze wszystkimi skladnikami stopu, przed odliczeniem zanieczyszczen lub dodatkow.
Masa brutto oznacza pelna fizyczna mase przedmiotu z metalu szlachetnego – czyli mase, ktora pokazuje waga, bez zadnego rozliczenia skladnikow stopu, zanieczyszczen czy materialu obcego. Stoi w bezposredniej opozycji do masy czystego kruszcu, ktora opisuje wylacznie faktyczny udzial metalu szlachetnego. Kto chce ustalic wartosc bizuterii, monet lub starego srebra, musi koniecznie znac te roznice.
Masa brutto a masa czysta
Zaleznosc miedzy masa brutto a masa czysta mozna opisac prostym wzorem:
masa czysta = masa brutto × proba (jako liczba dziesietna)
Proba okresla, jaka czesc masy brutto stanowi czysty metal szlachetny. W stopie zlota z cecha 585 (14 karatow) 58,5 % masy brutto to czyste zloto; pozostale 41,5 % przypada na metale stopowe, takie jak srebro, miedz czy cynk.
| Stop | Cecha | Proba | Masa czysta przy 10 g masy brutto |
|---|---|---|---|
| zloto 8-karatowe | 333 | 33,3 % | 3,33 g |
| zloto 14-karatowe | 585 | 58,5 % | 5,85 g |
| zloto 18-karatowe | 750 | 75,0 % | 7,50 g |
| zloto 22-karatowe | 916,7 | 91,67 % | 9,17 g |
| zloto czyste | 999 | 99,9 % | 9,99 g |
| srebro sterling | 925 | 92,5 % | 9,25 g |
| srebro stolowe | 800 | 80,0 % | 8,00 g |
Znaczenie praktyczne przy skupie i wartosci materialu
Dilerzy, rafinerie i lombardy komunikuja ceny zasadniczo na podstawie masy czystej, a nie masy brutto. Kto sprzedaje stare zloto lub srebrna bizuterie, otrzymuje zatem tylko rownowartosc faktycznie zawartego metalu szlachetnego. Za pomoca kalkulatora wartosci materialu mozna obliczyc kwote opartą na wartosci materialu bezposrednio z masy brutto i cechy – cena skupu dilera jest z reguly nizsza, poniewaz odliczane sa koszty przerobu i marza.
Wazne kroki przy ustalaniu wartosci:
- Ustal mase brutto na legalizowanej wadze precyzyjnej (dokladnosc ≥ 0,01 g).
- Odczytaj cecha lub punce i ustal probe.
- Oblicz mase czysta: masa brutto × proba.
- Pomnoz mase czysta przez aktualna cene zlota lub cene srebra.
Masa brutto przy monetach i sztabkach
Przy certyfikowanych monetach inwestycyjnych i sztabkach LBMA Good Delivery masa brutto i masa czysta sa dokladnie zdefiniowane i podane na produkcie. Krugerrand o masie jednej uncji trojanskiej zawiera na przyklad dokladnie 31,1035 g czystego zlota (jedna uncje trojanska), ale jako moneta wazy okolo 33,93 g – nadwyzka masy pochodzi z udzialu miedzi (proba 916,7/1000; 22 karaty). Masa brutto jest tu wiec mierzalnie wieksza od masy czystej.
Przy sztabkach czystych (999,9) masa brutto i masa czysta niemal sie pokrywaja; minimalna roznica miesci sie w dopuszczalnych granicach tolerancji producentow.
Odroznienie od pokrewnych pojec
- Masa czysta: obliczeniowo ustalony udzial metalu szlachetnego w masie brutto.
- Waga brutto (w kontekscie handlowym): moze dodatkowo obejmowac opakowanie lub pojemnik – nie nalezy jej utozsamiac z masa brutto kruszcu, choc oba pojecia bywaja potocznie uzywane zamiennie.
- Waga troy: uzywany w miedzynarodowym obrocie metalami szlachetnymi system wag; jedna uncja trojanska odpowiada 31,1035 g.
Warto zapamietac
Masa brutto jest punktem wyjscia kazdej wyceny metalu szlachetnego – dopiero po pomnozeniu przez probe otrzymujemy istotna dla wartosci mase czysta. Kto kupuje lub sprzedaje bizuterie, monety lub sztabki, powinien zawsze wyraznie rozdzielac obie wielkosci i zawsze odnosic aktualna cene metalu do masy czystej.