Złom złota
Także: Stare złoto, Złoto na przetop, Złoto złomowe
Złom złota to uszkodzone, zdeformowane lub niekompletne złote przedmioty, które nie służą już jako biżuteria czy przedmiot użytkowy i są przeznaczone głównie do przetopienia.
Złom złota to zbiorcze określenie złotych przedmiotów, które utraciły swoje pierwotne przeznaczenie - poerwane łańcuszki, wygięte pierścionki, pojedyncze kolczyki, uszkodzone bransoletki czy wycofane korony z złota dentystycznego. Decyduje nie wygląd, lecz zawartość złota: każdy kawałek złomu złota niesie swoją próbę w postaci stopu, który po przetopieniu i rafinacji można ponownie przerobić na czyste złoto lub nowy stop. Aktualna cena złota określa przy tym bezpośrednio możliwy do uzyskania przychód.
Co liczy się jako złom złota?
Nie każdy wadliwy złoty przedmiot jest złomem złota w sensie ekonomicznym. Przedmioty kolekcjonerskie, rzadkie monety lub obiekty o wartości historycznej należy przed przetopieniem ocenić u specjalisty. Za typowy złom złota uchodzą natomiast:
- Uszkodzona lub stara biżuteria złota bez wartości kolekcjonerskiej (pierścionki, łańcuszki, wisiorki, brosze)
- Złoto dentystyczne (korony, mosty, wypełnienia) ze stopów dentystycznych o typowej próbie 585-750
- Pojedyncze części i odłamki - odłamane zapięcia, kółka, luźny granulat
- Surowe złoto i samorodki ze źródeł prywatnych
- Złocone przedmioty o wystarczająco grubej powłoce złota (rzadko opłacalne)
Ustalanie próby - czytanie cech
Próba złotego przedmiotu jest wybita w cesze probierczej. W Polsce i Europie stosowane są następujące cechy:
| Cecha | Karaty | Próba | Udział czystego złota |
|---|---|---|---|
| 999 | 24 kt | 99,9 % | niemal czyste złoto |
| 750 | 18 kt | 75,0 % | 3/4 złota |
| 585 | 14 kt | 58,5 % | nieco ponad 1/2 |
| 375 | 9 kt | 37,5 % | niespełna 2/5 |
| 333 | 8 kt | 33,3 % | 1/3 złota |
Gdy cechy brakuje - np. przy bardzo starych przedmiotach lub biżuterii z zagranicy - próbę można ustalić za pomocą próby rysowej, próby kwasowej lub analizy fluorescencji rentgenowskiej (XRF). Rzetelni skupujący przeprowadzają tę analizę bezpłatnie.
Obliczanie wartości kruszcu
Wartość kruszcu (nazywana też wartością materiału lub wartością substancji) to teoretyczna dolna granica wartości złomu złota - czyli to, ile zawarte czyste złoto byłoby warte na rynku spot. Obliczenie jest proste:
Wartość kruszcu = masa brutto (g) × próba × aktualna cena złota (zł/g)
Przykład: pierścionek 10 g, złoto 585, cena złota 340 zł/g
→ 10 × 0,585 × 340 = 1.989,00 zł
Za pomocą kalkulatora wartości kruszcu wartość tę ustala się z dokładnością do sekundy na podstawie aktualnej ceny rynkowej. Wynik służy jako podstawa negocjacji ze skupującymi.
Skup - ile płacą dealerzy
Żaden skupujący nie płaci pełnej wartości kruszcu: przetop, rafinacja, analiza i marża są odejmowane. Tak zwany współczynnik skupu określa, ile procent wartości kruszcu wypłaca kupujący. Typowe rynkowe widełki:
| Typ oferenta | Współczynnik skupu (typowy) |
|---|---|
| Wyspecjalizowany skup online | 90 - 97 % |
| Lokalny skup złota / jubiler | 75 - 92 % |
| Lombard | 50 - 75 % |
| Rafineria (bezpośrednio, od ~50 g) | 95 - 99 % |
Za pomocą kalkulatora ceny skupu możesz sprawdzić, czy konkretna oferta jest rynkowa. Przy większych ilościach opłaca się bezpośrednia droga do rafinerii metali, która przetapia złom, analizuje go i wypłaca przychód na podstawie rzeczywistej próby.
Złoto dentystyczne jako przypadek szczególny
Złoto dentystyczne często zawiera obok złota pallad, platynę lub srebro. Stopy dentystyczne nie są ustandaryzowane - zawartość złota może wahać się od 40 do 90 %. Bez analizy XRF trudno rzetelnie oszacować wartość. Kalkulator złota dentystycznego daje orientację, gdy znany jest przybliżony udział złota.
Wskazówki podatkowe (Polska)
Zysk ze sprzedaży prywatnego złomu złota przez osobę fizyczną jest w Polsce zwolniony z PIT po upływie 6 miesięcy liczonych od końca miesiąca, w którym nastąpił zakup. Jeśli złoto sprzedano w ciągu 6 miesięcy, zysk podlega opodatkowaniu według skali PIT (zysk = przychód - koszt nabycia). To nie jest porada podatkowa ani inwestycyjna - w razie wątpliwości należy skonsultować się z doradcą podatkowym.
Przy zakupie złota od osoby prywatnej powyżej 1000 zł nabywca płaci podatek od czynności cywilnoprawnych (PCC) 2 % (transakcje u dealera z VAT są z PCC zwolnione).
Zrównoważony rozwój: recykling zamiast wydobycia
Złom złota jest ważnym elementem globalnego recyklingu złota. Według World Gold Council około 25-30 % dostępnego rocznie złota pochodzi ze źródeł wtórnych - w tym z biżuterii, elektroniki i złota dentystycznego. Przetapianie starego złota wymaga tylko ułamka energii potrzebnej do wydobycia pierwotnego z rudy i unika stosowania chemikaliów takich jak cyjanek.
Warto zapamiętać
Złom złota nie ma już wartości estetycznej, lecz ma wyraźnie mierzalną wartość materiału. Odczytać cechę, obliczyć wartość kruszcu, porównać oferty - kto opanuje te trzy kroki, uzyska przy sprzedaży uczciwą cenę. Kalkulator wartości kruszcu oraz kalkulator ceny skupu dają do tego niezbędną podstawę.