Falszerstwo wolframowe
Także: Falszerstwo tungstenowe, Oszustwo ze sztabkami wolframowymi, Tungsten-Core Fake
Falszerstwo wolframowe to podrobiona sztabka lub moneta ze zlota badz platyny, w ktorej rdzen wolframowy pokrywa sie cienka warstwa metalu szlachetnego, aby wykorzystac niemal identyczna gestosc wolframu (19,25 g/cm³) i zlota (19,32 g/cm³).
Falszerstwo wolframowe uchodzi za najgrozniejsza znana metode podrabiania sztabek zlota i monet zlotych. Zasada wykorzystuje fizyczny zbieg okolicznosci: wolfram (symbol chemiczny W, lacinski Wolframium) posiada z gestoscia 19,25 g/cm³ niemal identyczna gestosc jak zloto (19,32 g/cm³). Roznica wynosi mniej niz 0,4 % – daleko ponizej tego, co prosta waga jest w stanie niezawodnie wykryc.
Podrobione sztabki skladaja sie zazwyczaj z rdzenia wolframowego, ktory platerowany jest lub galwanicznie pokrywany cienka, od kilku dziesietnych milimetra do maksymalnie jednego milimetra, warstwa zlota. Masa, wymiary i wygląd zewnetrzny moga byc przy tym tak dokladnie odtworzone, ze nawet doswiadczeni dilerzy bez przyrzadow pomiarowych daja sie oszukac.
Dlaczego wolfram?
Wolfram jest jedynym tanim metalem przemyslowym, ktory tak scisle imituje gestosc zlota. Dla porownania:
| Metal | Gestosc (g/cm³) | Temp. topnienia (°C) | Cena (wzglednie) |
|---|---|---|---|
| Zloto | 19,32 | 1.064 | bardzo wysoka |
| Wolfram | 19,25 | 3.422 | niska |
| Olow | 11,34 | 327 | bardzo niska |
| Miedz | 8,96 | 1.085 | niska |
| Platyna | 21,45 | 1.768 | bardzo wysoka |
Olow lub miedz odpadaja jako material rdzenia, poniewaz ich gestosc jest wyraznie za niska – nawet niewielkie odchylenia masy rzucaja sie natychmiast w oczy. Wolfram natomiast wymaga zaawansowanej techniki pomiarowej do zdemaskowania.
Jak wytwarza sie falszerstwa wolframowe?
Technicznie opisuje sie dwie glowne metody:
- Wiercenie i napelnianie: prawdziwy wyrob ze zlota zostaje wydrazony od srodka, napelniony wolframem, a otwor ponownie zamkniety i wypolerowany.
- Rdzen wolframowy z powloka zlota: precyzyjnie frezowany kawalek wolframu otrzymuje przez galwanizacje lub platerowanie walcowe powloke zlota, ktora nastepnie jest wybijana lub odlewana.
Szczegolnie zdradliwe: proba kwasowa lub proba rysowa na powierzchni sprawdza tylko sama warstwe zlota – rdzen wolframowy pod nia pozostaje calkowicie ukryty. Poniewaz temperatura topnienia wolframu wynoszaca 3.422 °C lezy daleko powyzej temperatury zlota (1.064 °C), odpada rowniez prosty test topienia jako metoda identyfikacji.
Niezawodne metody sprawdzania
Sprawdzanie autentycznosci monet i kontrola masy monety to dobre pierwsze kroki, ale przy sztabkach nie wystarczaja. Nastepujace metody pewnie demaskuja falszerstwa wolframowe:
- Badanie ultradzwiekowe (reflektometria ultradzwiekowa): fale dzwiekowe odbijaja sie na granicy miedzy powloka zlota a rdzeniem wolframowym – najbardziej precyzyjna metoda nieniszczaca dla sztabek.
- Analiza fluorescencji rentgenowskiej (XRF): mierzy sklad pierwiastkowy na kilku glebokosciach; wykrywa rdzenie wolframowe pod cienkimi warstwami zlota.
- Pomiar gestosci wedlug Archimedesa: wazenie w wodzie ustala dokladna objetosc; przy sztabkach wolframowych zmierzona gestosc odchyla sie lekko od 19,32 – wymaga jednak bardzo precyzyjnej wagi laboratoryjnej.
Gestosc = masa w powietrzu / (masa w powietrzu − masa w wodzie) × gestosc wody
- Test magnetyczny: wolfram jest slabo paramagnetyczny, zloto diamagnetyczne – magnes neodymowy nie wykazuje przy czystym zlocie mierzalnego przyciagania.
- Proba dzwiekowa (ping): monety zlota wytwarzaja charakterystyczny dlugi ton; wolfram wyraznie tlumi dzwiek.
- Sigma Metalytics / wieloczestotliwosciowe wiroprady: profesjonalne urzadzenia mierza przewodnosc elektryczna przez warstwe zlota – wolfram ma wyraznie nizsza przewodnosc niz zloto.
Ktore produkty sa szczegolnie zagrozone?
Falszerstwa wolframowe dokumentowano dotychczas przede wszystkim przy sztabkach zlota 1 kg i duzych nominalach sztabkowych. Mniejsze jednostki, jak 1-uncjowe sztabki zlota lub monety bulionowe, sa trudniejsze do podrobienia, ale rowniez wystepuja. Monety z drobno wybitymi zabezpieczeniami (mikropunktowanie, napis na rancie, hologramy certyfikatow) oferuja podwyzszona ochrone.
Przy zakupie nalezy kupowac wylacznie u dilerow z certyfikacja LBMA Good Delivery i nalegac na kompletna dokumentacje (numer seryjny, certyfikat probierczy).
W skrocie
Falszerstwa wolframowe sa technicznie najbardziej zaawansowanymi falszerstwami zlota w ogole i golym okiem lub prosta waga sa ledwo rozpoznawalne. Kto kupuje lub przyjmuje wieksze sztabki, powinien nalegac na badanie ultradzwiekowe lub XRF – albo kupowac wylacznie u certyfikowanych dilerow z certyfikatem autentycznosci.