Spread

Το spread — γνωστό και ως διαφορά αγοράς-πώλησης ή bid-ask spread — είναι ένας από τους κεντρικούς δείκτες κατά την αγορά και πώληση πολύτιμων μετάλλων. Δηλώνει τη διαφορά μεταξύ της τιμής στην οποία ένας έμπορος αγοράζει (τιμή αγοράς / Bid) και της τιμής στην οποία πουλάει (τιμή πώλησης / Ask). Όποιος αγοράσει σήμερα ένα νόμισμα χρυσού και το πουλήσει αμέσως ξανά, πραγματοποιεί αναπόφευκτα ζημιά ίση με το spread — χωρίς η τιμή της αγοράς να έχει μετακινηθεί ούτε κατά ένα λεπτό. Η τιμή τοις μετρητοίς βρίσκεται πάντα ανάμεσα στο Bid και το Ask.

Τύπος και υπολογισμός

Spread (απόλυτο) = Τιμή Ask − Τιμή Bid

Spread (σε %) = ((Ask − Bid) / Ask) × 100

Παράδειγμα: Ένας έμπορος προσφέρει ένα νόμισμα χρυσού μιας ουγκιάς για 2.380 EUR (Ask) και το αγοράζει πίσω για 2.310 EUR (Bid). Το spread ανέρχεται σε 70 EUR ή περίπου 2,9 %.

Ο υπολογιστής τιμής αγοράς σας δείχνει ποια αξία επαναγοράς είναι ρεαλιστική στις τρέχουσες τιμές της αγοράς.

Αγορά τοις μετρητοίς vs. φυσικό εμπόριο

Στην επαγγελματική διατραπεζική αγορά (OTC αγορά τοις μετρητοίς στο Λονδίνο) τα spreads για τον χρυσό είναι εξαιρετικά στενά: οι μεγάλοι συμμετέχοντες της αγοράς διαπραγματεύονται τυπικές παρτίδες 100 ουγκιών troy με διαφορές μερικές φορές μόλις 0,05–0,30 USD ανά ουγκιά. Οι ιδιώτες επενδυτές που αγοράζουν φυσικό χρυσό ή ασήμι πληρώνουν σαφώς υψηλότερες διαφορές, επειδή ενσωματώνονται οι εξής παράγοντες κόστους:

• Κοπή και κατασκευή (ιδιαίτερα υψηλό στα νομίσματα)
• Διακίνηση και ασφάλιση (μεταφορά, αποθήκευση, παράδοση)
• Ρευστότητα ασφαλείας του εμπόρου (κάλυψη έναντι διακυμάνσεων τιμής στο απόθεμα)
• Διανομή και λειτουργία (κόστος πλατφόρμας, προσωπικό, ρύθμιση)

Σύγκριση spread ανά τύπο προϊόντος

Σημείωση: οι τιμές είναι ενδεικτικές και ποικίλλουν ανάλογα με τον προμηθευτή, την κατάσταση της αγοράς και τον όγκο της εντολής.

Παράγοντες που επηρεάζουν το ύψος του spread

1. Ρευστότητα αγοράς: Ο χρυσός είναι το πιο ρευστό φυσικό πολύτιμο μέταλλο στον κόσμο — αντίστοιχα στενά είναι τα spreads του. Το ασήμι, η πλατίνα και το παλλάδιο εμφανίζουν κατά κανόνα υψηλότερες ποσοστιαίες διαφορές στην ίδια υποδιαίρεση.

2. Υποδιαίρεση: Οι μικρές μονάδες έχουν σχετικά υψηλό κόστος κατασκευής — μια ράβδος χρυσού 1 γραμμαρίου κοστίζει στην παραγωγή σχεδόν όσο μια ράβδος 10 γραμμαρίων, όμως η αξία υλικού είναι δεκαπλάσια μικρότερη. Γι' αυτό το ποσοστιαίο spread αυξάνεται αισθητά όσο μειώνεται το μέγεθος.

3. Μεταβλητότητα αγοράς: Σε περιόδους κρίσης, σε ισχυρές κινήσεις τιμών ή σε αραιή ρευστότητα αγοράς (π.χ. αργίες) οι έμποροι διευρύνουν τις διαφορές τους, για να καλύψουν τον αυξημένο κίνδυνο τιμής. Όποιος παρακολουθεί την τρέχουσα τιμή χρυσού αναγνωρίζει τέτοιες φάσεις από τις γρήγορα μεταβαλλόμενες τιμές.

4. Ανταγωνισμός: Με υψηλό ανταγωνισμό προμηθευτών μειώνονται τα περιθώρια. Οι διαδικτυακοί έμποροι με μεγάλο όγκο μπορούν να προσφέρουν στενότερα spreads από τους τοπικούς εμπόρους νομισμάτων.

5. Υπερτίμημα (Agio): Στο φυσικό εμπόριο το spread συχνά ανακοινώνεται ως μέρος του υπερτιμήματος. Το υπερτίμημα περιλαμβάνει, πέρα από το spread του εμπόρου, και το κόστος κατασκευής και ενδεχομένως φόρους (στο ασήμι τον ΦΠΑ).

Spread κατά την πώληση: η τιμή αγοράς

Όποιος πουλάει φυσικό πολύτιμο μέταλλο λαμβάνει πάντα την τιμή αγοράς — την τιμή Bid του εμπόρου. Αυτή βρίσκεται κάτω από την τρέχουσα τιμή τοις μετρητοίς. Η διαφορά μεταξύ της τιμής που πλήρωσε κανείς στην αγορά (Ask) και της τιμής που λαμβάνει κατά την επαναπώληση (Bid) αντιστοιχεί στο πλήρες spread που φέρει ο επενδυτής.

Για έναν ρεαλιστικό υπολογισμό απόδοσης, το spread θα πρέπει επομένως να νοείται ως «κόστος εισόδου»: το πολύτιμο μέταλλο πρέπει πρώτα να ανέβει σε αξία τουλάχιστον κατά το ποσό του spread, πριν μια θέση περάσει το κατώφλι του κέρδους.

Σημείωση: οι υπολογισμοί απόδοσης και φόρων διαφέρουν ανά περίπτωση. Αυτό δεν αποτελεί επενδυτική ή φορολογική συμβουλή. Στην Ελλάδα η μεμονωμένη πώληση φυσικού χρυσού ή ασημιού από ιδιώτη δεν φορολογείται ως υπεραξία· φόρος προκύπτει μόνο σε συστηματικό/κερδοσκοπικό εμπόριο (άρθρο 21 παρ. 3 ΚΦΕ, ν. 4172/2013).

Spread vs. υπερτίμημα: η διαφορά

Ο όρος υπερτίμημα (agio, αγγλικά: premium) χρησιμοποιείται ευρύτερα στο φυσικό εμπόριο πολύτιμων μετάλλων. Περιγράφει τη συνολική προσαύξηση πάνω από την τιμή τοις μετρητοίς — συμπεριλαμβανομένων του κόστους κοπής, της διακίνησης, του περιθωρίου του εμπόρου και (στο ασήμι) του ΦΠΑ. Το spread με τη στενή έννοια είναι μόνο η διαφορά μεταξύ τιμής αγοράς και τιμής πώλησης του ίδιου εμπόρου. Στην πράξη όμως οι δύο όροι χρησιμοποιούνται συχνά ως συνώνυμοι.

Με λίγα λόγια

Το spread είναι η αναπόφευκτη προμήθεια συναλλαγής του φυσικού εμπορίου πολύτιμων μετάλλων: όσο μεγαλύτερη είναι η υποδιαίρεση, όσο πιο ρευστό το μέταλλο και όσο πιο σταθερή η αγορά, τόσο στενότερη είναι η διαφορά. Όποιος συγκρίνει προσφορές πριν την αγορά και επιλέγει τυποποιημένα προϊόντα μειώνει αισθητά το μειονέκτημα του spread — και αυξάνει έτσι την αποδοτικότητα της επένδυσής του.

Πηγές: LBMA (lbma.org.uk), Τράπεζα της Ελλάδος (bankofgreece.gr), World Gold Council (gold.org).